Γ. Καραμπελιάς,«25 μαθήματα ελληνικής ιστορίας» Μέρος 18:1909-1922 Δ' Ελληνισμός και μικροελλαδισμός (podcast)

Ο Εθνικός Διχασμός του 1909-1922 αποτέλεσε στην πραγματικότητα συνέχεια και κορύφωση της διαμάχης «ελληνισμού»-«ελλαδισμού», που εξελισσόταν ήδη από το 1830, σχετικά με την πορεία και τον ρόλο του ελληνικού κράτους, και η οποία διατρέχει μέχρι σήμερα ολόκληρη την ελληνική ιστορία. Ο ελλαδισμός αντιστρατευόταν συστηματικά τις όποιες απελευθερωτικές κινήσεις, εμμένοντας διαχρονικά στα «κεκτημένα», όποια και αν ήταν αυτά. Για παράδειγμα, από το 1830 έως την ενσωμάτωση των Επτανήσων, το 1864, ανακήρυσσε την Ελλάδα ως το μεγαλύτερο ελληνικό κράτος της Ιστορίας (!) συγκρίνοντάς την με την έκταση της… αρχαίας Αθήνας.

Άλλωστε, οι δύο εναλλακτικές στρατηγικές, η ενσωμάτωση του μεγαλύτερου μέρους του ελληνισμού στο ελλαδικό κράτος ή, αντίθετα, η συνεννόηση με την Πύλη, ώστε να ενισχυθεί η θέση του ελληνισμού στους κόλπους της οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διακινούνταν τόσο στο εσωτερικό των ελίτ του ελλαδικού κράτους όσο και εκείνων του αλύτρωτου ελληνισμού. Ο Γ.Α. Βλάχος, ο Ι. Μεταξάς, ο Δ. Γούναρης θα ζητούν επίμονα, μετά το 1915, «να μας αφήσουν ήσυχους στα σύνορά μας». Ο Βλάχος ή ο Γούναρης φοβούνταν εν τέλει ότι μια «μεγάλη» Ελλάδα δεν χωρούσε στα στενά ρούχα της ολιγαρχίας, καθώς θα επέβαλλε νέες ιεραρχήσεις, νέες αξίες, νέους ανθρώπους. «Η μικρή αλλά έντιμος Ελλάς» της Μελούνας θα έχανε οριστικά το παιγνίδι. Καθόλου τυχαία δε, στην ηγεσία του αντίπαλου στρατοπέδου βρισκόταν ένας ηγέτης που είχε αναδειχθεί μέσα από τη μακροβιότερη επανάσταση του αλύτρωτου ελληνισμού, την κρητική, και μετέφερε τη βουκέντρα της στο εσωτερικό του ελλαδικού κράτους.

Κατά την περίοδο 1912-1922, οι Άγγλοι, εξαιτίας της συμμαχίας της οθωμανικής Τουρκίας με τον Κάιζερ, θα συνταχθούν με τους Ρώσους, στη στρατηγική του διαμελισμού της, βλέποντας την Ελλάδα ως τον παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή, που θα υποκαθιστούσε την καταρρέουσα οθωμανική Αυτοκρατορία – στηριγμένη άλλωστε στην παρουσία ελληνικών πληθυσμών στις υπό απελευθέρωση περιοχές. Όπως τόνιζε προσφυώς ο Λόιντ Τζωρτζ: «Οι Έλληνες είναι ο λαός του μέλλοντος εις την μεσογειακήν Ανατολήν. Γόνιμοι και εξαιρετικά δραστήριοι, αντιπροσωπεύουν τον χριστιανικόν πολιτισμό έναντι της βαρβαρότητας των Τούρκων. Είναι τώρα πέντε έως εξ εκατομμύρια, εάν μπορέσουν να κατακτήσουν τις περιοχές που τους παραχωρήθηκαν, θα γίνουν ένα έθνος είκοσι εκατομμύριων σε πενήντα χρόνια». 

Σε αυτή τη μοναδική από γεωπολιτική άποψη ευκαιρία για τους Έλληνες, οι άλλοτε αγγλόφιλοι υποστηρικτές της «μικράς αλλά εντίμου Ελλάδος» θα μεταβληθούν σε… γερμανόφιλους. Και ένα τόσο συνταρακτικό γεγονός δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στη «γερμανοφιλία» του βασιλιά Κωνσταντίνου και του Μεταξά, αλλά θα πρέπει να προστρέξουμε και σε βαθύτερα αίτια, τα οποία ερμηνεύουν αυτή τη μετατόπιση της ελληνικής ολιγαρχίας από την παραδοσιακή της «αγγλοφιλία» στη «γερμανοφιλία»:

Στο γεγονός ότι η επέκταση του κράτους στα ιστορικά εδάφη της βυζαντινής του καταγωγής έμοιαζε αδιανόητη για τον ελλαδισμό των πελοποννησιακών και αθηναϊκών τζακιών, που αποτέλεσαν τον πυρήνα των φιλοβασιλικών κομμάτων, καθώς και για μεγάλο μέρος των δημοσίων υπαλλήλων, οπαδών τους: η Κωνσταντινούπολη και η Σμύρνη θα μετέθεταν δραστικά το κέντρο βάρους αυτού του κράτους...

https://www.newshub.gr

Μας τιμάτε εαν κάνετε εγγραφή 
στο κανάλι μας στο Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCgI7vd72xX-ZNWb_x7zzWJg
στη σελίδα μας στο facebook: https://www.facebook.com/newshub.gr
στη σελίδα μας στο twitter: https://twitter.com/NewshubG
στη σελίδα μας στο instagram: https://www.instagram.com/newshub.gr/
στη σελίδα μας στο Tik Tok: https://www.tiktok.com/@newshub.gr