Συνέντευξη: Ο ανερχόμενος μετρ του τρόμου Αντώνης Τουμανίδης στο newshub.gr

Είμαι σίγουρος πως οι περισσότεροι από εσάς όχι μόνο γνωρίζετε και θαυμάζετε τους Clive Barker, Stephen King, Graham Masterton, Brian Lumley, αλλά και πως αυτοί οι συγγραφείς με ειδικότητα τον τρόμο, δεν χρειάζεται να σας τους συστήσω περαιτέρω! Σίγουρα έχετε εντρυφήσει και δαπανήσει ώρες διαβάζοντας τα τρομερά (κυριολεκτικά!) βιβλία τους!

Τι θα λέγατε όμως αν σας έλεγα ότι και στην πατρίδα μας η συγγραφή βιβλίων τρόμου έχει ανθήσει κι ένας από τους πιο επιτυχημένους είναι και ο Αντώνης Τουμανίδης, ο οποίος έχει μετατρέψει τους εφιάλτες μας σε παραμύθια ή και το αντίθετο αν θέλετε!

Θα σας τον συστήσω με ευθύνη δική σας  κι εκείνος θα μετατρέψει ότι έχετε αγαπήσει σε νοσηρά όνειρα, τα οποία είμαι σίγουρος πως στο τέλος θα αγαπήσετε..!

-Αρχικά να σε ευχαριστήσω για το χρόνο και την δυνατότητα σου να μιλήσεις στο περιοδικό μας (Newshub.gr) και θεωρώ εξαιρετική τύχη να συζητώ με έναν «δικό μας» συγγραφέα, που δεν ασχολείται με αυτό που θα ονόμαζε κάνεις «κοινή» θεματολογία. Μιας και στην Ελλάδα τουλάχιστον η πλειοψηφία των συγγραφέων δεν αγγίζει αυτό που ονομάζεται διήγημα του φανταστικού ή τρόμου, τι ήταν αυτό που έκανε εσένα να ασχοληθείς με τέτοιου είδους θεματολογία και ποιες οι επιρροές σου;

-Εγώ σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνετε. Η αλήθεια είναι πως οι συγγραφείς τείνουν να χαρακτηρίζονται από το περιεχόμενο και τη θεματική των έργων τους. Υπό αυτήν την οπτική, ναι, είμαι ένας συγγραφέας τρόμου. Αλλά ο τρόμος περικλείει μέσα του και το δράμα, την κωμωδία, ακόμη και τον ερωτισμό. Σαν είδος ομολογουμένως δεν είναι πολύ συνηθισμένο για Έλληνες συγγραφείς αλλά δεν είμαι ο μοναδικός, απλά ένας από τους λίγους…

Σαφώς στη χώρα μας δεν έχουμε συγγραφική παράδοση στο είδος, όμως έχουμε αναγνωστική παράδοση. Κάπως έτσι ξεκίνησα και εγώ. Σαν ένας έφηβος αναγνώστης που έπεσε στα χέρια του ένα βιβλίο τρόμου το οποίο λειτούργησε καταλυτικά στη μετέπειτα του πορεία. Από εκεί και πέρα ο έφηβος αυτός είδε έναν –σκοτεινό– μαγικό κόσμο να ξετυλίγεται μπροστά του. Και έκανε το σημαντικό βήμα και μπήκε μέσα σε αυτόν.

-Πρέπει φυσικά να σε ρωτήσω, τι σε ώθησε στο να «πιάσεις» τα κλασικά παιδικά παραμύθια και να τα μετατρέψεις σε ιστορίες τρόμου;

-Για να είμαι ειλικρινής δεν πρόκειται για «μετατροπή» αλλά περισσότερο για ελεύθερη «επαναφορά» στην πρωτόλεια τους μορφής. Με το «Εφιάλτες & Παραμύθια» (Εκδόσεις Anubis, Β΄ έκδοση, 2018) επιδίωξα λοιπόν να επαναφέρω τα παραμύθια σε αυτήν την πρωτόλεια τους μορφή, διατηρώντας πάντα το μαγικό στοιχείο, αλλά και να (υπεν)-θυμίσω στους ενήλικες πως κάποτε ήταν και αυτοί παιδιά. Η αγάπη του κόσμου για το βιβλίο ήταν τέτοια, που στη Β΄ έκδοση συμπεριέλαβα τρία επιπλέον παραμύθια. Και είμαι βαθύτατα ευγνώμων για την αγάπη αυτή.

-Αν και δεν είναι καινούργιο το να πάρεις ένα κλασικό παραμύθι και να αλλάξεις την πλοκή του προς την αντίθετη πλευρά ή να του δώσεις άλλες διαστάσεις όπως συμβαίνει στο βιβλίο σου «Εφιάλτες & Παραμύθια», πάντα όμως το να αλλάξεις κάτι που στον περισσότερο κόσμο έχει αγκιστρωθεί στην μνήμη του ως κάτι το ευγενές και «παιδικό», είναι εν μέρει τρομακτικό και ίσως αποκαλυπτικό, αφού ίσως πολλοί να θεωρούν πως στην ουσία «τραβάμε την κουρτίνα» και ανακαλύπτουμε την αλήθεια πίσω από τον μύθο, όπως κάτι ανάλογο φημολογείται με τα παραμύθια των Αδελφών Γκριμ! Συμφωνείς με αυτό; Θεωρείς πως τελικά τα κλασικά παραμύθια έχουν «απαλύνει» προς χάριν γενικής και παιδικής βρώσης και η αλήθεια πίσω από αυτά είναι περισσότερο νοσηρή;

-Δεν πρόκειται απλά για μια θεωρία. Είναι η αλήθεια. Τα παραμύθια κατά το Μεσαίωνα και μέχρι το 19º αιώνα είχαν εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο, συγκριτικά πάντα με αυτό που όλοι γνωρίζουμε σήμερα. Ήταν ιστορίες σκοτεινές που προετοίμαζαν τα παιδιά για την ενήλικη ζωή, στην οποία το κακό μπορούσε ενίοτε να νικήσει –όπως άλλωστε συμβαίνει στην πραγματικότητα–, και ταυτόχρονα ψυχαγωγούσαν τους ενήλικες τα βράδια.

Η πρώτη έκδοση του πρώτου τόμου των παραμυθιών των Αδελφών Γκριμ («Kinder- und Hausmärchen», 1812) παρουσίαζε τα 86 παραμύθια που περιελάμβανε στην προαναφερόμενη σκοτεινή τους εκδοχή. Στις μετέπειτα εκδόσεις έγιναν αλλαγές και τροποποιήσεις μετατρέποντας τα παραμύθια σε πιο «αθώες» αφηγήσεις. Η τάση αυτή έγινε κανόνας τον 20º αιώνα. «Τραβώντας την κουρτίνα» λοιπόν δεν ανακαλύπτουμε την αλήθεια πίσω από τον μύθο αλλά την πραγματική μορφή του μύθου.

-Διαβάζοντας τα βιβλία σου «Η Αληθινή Ιστορία του Πινόκιο» και «Εφιάλτες και Παραμύθια», διαπιστώνω πως ο τρόπος γραφής σου είναι χειμαρρώδης, αλλά κάπως συνοπτικός. Πραγματικά φτάνεις τον αναγνώστη στο σημείο να θέλει ακόμη περισσότερη πλοκή! Υπάρχει η περίπτωση να δούμε τα εφιαλτικά παραμύθια σου να λαμβάνουν μεγαλύτερες διαστάσεις στο μέλλον, σε σημείο του να δούμε μία ιστορία αποτυπωμένη σε ένα βιβλίο, κάτι όπως συνέβη και με τον «Πινόκιο»;

-Όταν μιλάμε για μια συλλογή με παραμύθια σε έναν τόμο ακολουθώ τον παραδοσιακό κανόνα συγγραφής αυτού του εξαιρετικού λογοτεχνικού είδους. Οι ιστορίες πρέπει να είναι σύντομες (από μία σελίδα μέχρι και να αποτελούνται από περιορισμένο αριθμό κεφαλαίων), να εξάπτουν την ονειροπόληση, να δίνουν στον αναγνώστη τα απαραίτητα –για την ολοκλήρωση της πλοκής– στοιχεία αλλά πρέπει και να μην περιορίζουν ή να μην κατευθύνουν τη φαντασία του. Η περίπτωση του «Πινόκιο» είναι ιδιαίτερη αλλά δε θα είναι και μοναδική. Σειρά έχει η «Αλίκη», η οποία μετατρέπεται συγγραφικά από το σύντομο παραμύθι μερικών σελίδων του «Εφιάλτες & Παραμύθια» σε ολοκληρωμένη νουβέλα (σ.σ. τέλεια! Αναμένουμε!).

-Και μιας και αναφέραμε την γνωστή ξύλινη κούκλα, η οποία δεν είναι η μόνη στην ιστορία του φανταστικού που τρομάζει τα πλήθη, θεωρείς πως οι κούκλες όπως και άλλα «αθώα» πράγματα (βλέπε κλόουν), διαθέτουν και μία πιο τρομακτική χροιά;!

-Πιστεύω πως το αίσθημα του τρόμου απέναντι σε κούκλες, μαριονέτες και κλόουν έγκειται στην υποψία ύπαρξης ζωής-ψυχής σε κάτι που θεωρούμε αδιαμφισβήτητα άψυχο. Από εκεί και πέρα τρομάζει και μόνο το γεγονός πως ένα αθώο παιδικό παιχνίδι θα μπορούσε να είναι το καταφύγιο του κακού. Μην ξεχνάτε άλλωστε πως και ο Διάβολος ήταν ο ωραιότερος των αγγέλων. (σ.σ. ιδιαίτερα καλή παρατήρηση!!!)

-Ποιους συγγραφείς θεωρείς επιδραστικότερους στο χώρο της λογοτεχνίας τρόμου; Υπάρχει κάποιος που ξεχωρίζεις;

-Ο Κλάιβ Μπάρκερ. Το βιβλίο του «Χέλρειζερ» («The Hellbound Heart») είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις συγγραφικής παρθενογένεσης, γιατί στις σελίδες του «γεννήθηκε» ο Πίνχεντ (Pinhead). Σε έναν τέτοιο λογοτέχνη (γιατί μιλάμε για λογοτέχνη και όχι απλώς συγγραφέα) δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς. Από εκεί και πέρα έχουν υπάρξει και υπάρχουν σπουδαίοι δημιουργοί στο είδος: ο Στίβεν Κινγκ με την αστείρευτη φαντασία του, ο Άιρα Λέβιν με τον εσωτερικό του τρόμο, ο Γουίλιαμ Μπλάτι με τον εξωπραγματικό του τρόμο και άλλοι πολλοί.

-Η ιστορία του Πινόκιο σύντομα θα μεταφερθεί στην μεγάλη οθόνη! Πως αισθάνεσαι γι’ αυτό και πως προέκυψε μια τέτοια συνεργασία;

-Η επαφή έγινε με τη βοήθεια της εκπροσώπου μου στην Αμερική. Από εκεί και πέρα υπήρξε ένας μαραθώνιος συζητήσεων που συνεχίζονται μέχρι σήμερα ενώ πλέον είμαι σε επικοινωνία με αρκετούς παράγοντες της κινηματογραφικής βιομηχανίας διεθνώς. Η πανδημία λειτούργησε και λειτουργεί ακόμα ανασταλτικά για τις κινηματογραφικές παραγωγές αλλά προετοιμαζόμαστε για το πολύ κοντινό μέλλον. Όσο για το πώς αισθάνομαι… ικανοποίηση σαφώς αλλά και ευθύνη απέναντι στους αναγνώστες μου αλλά και το ενδεχόμενο κινηματογραφικό κοινό. Πάνω από όλα ευθύνη.

-Πιο άλλο παραμύθι σου θα ήθελες να μεταφερθεί σε κινηματογραφική ταινία;

-Η «Αλίκη» και «Οι Δύο Φύλακες». «Οι Δύο Φύλακες» είναι ένα πρωτότυπο παραμύθι και δε βασίστηκε σε κάποιο προϋπάρχον.

-Υπάρχει κάποια διαδικασία που σε κάνει να ξεκινήσεις να γράψεις ένα διήγημα; Από πού αντλείς την έμπνευσή σου;

-Εμπνέομαι κυριολεκτικά από τα πάντα. Από τη γάτα που μαλώνει με μια άλλη γάτα στον δρόμο, από τον άνθρωπο που στέκεται σκεπτικός δίπλα μου στο μετρό, από ένα γεγονός της επικαιρότητας. Όλα είναι υλικά προς χρήση που θα αλλάξουν στη συνέχεια μορφή με το άγγιγμα της φαντασίας.

-Βρισκόμαστε σε ένα παράλληλο σύμπαν, όπου θα μπορούσες να υιοθετήσεις ένα οποιοδήποτε βιβλίο ως δικό σου δημιούργημα… Ποιο βιβλίο θα ήθελες να έχεις γράψει εσύ;

-Πολλά. Πάρα πολλά. Θα αναφερθώ, κατ’ εξαίρεση, σε δύο. Το ένα από αυτά είναι ο «Απαρηγόρητος» του Καζούο Ισιγκούρο. Δεν είναι βιβλίο τρόμου αλλά είναι σπουδαία λογοτεχνία. Η αλήθεια είναι πως διαβάζοντας το, συνειδητοποιεί κάποιος την ειδοποιό διαφορά ανάμεσα στον «συγγραφέα» και στον «λογοτέχνη». Και ο Ισιγκούρο είναι «λογοτέχνης». Το δεύτερο βιβλίο είναι τρόμου και είναι το «Χελρέιζερ» (The Hellbound Heart) στο οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως.

-Ποια η αποδοχή του κόσμου μέχρι τώρα; Είσαι ευχαριστημένος ή θεωρείς πως ο περισσότερος κόσμος αρέσκεται σε άλλου είδους λογοτεχνικά έργα;

-Το αναγνωστικό κοινό είναι αυτό που δίνει πνοή ζωής σε ένα βιβλίο. Αυτό που ξέρω είναι πως όταν ο συγγραφέας τιμάει τους αναγνώστες θα τον τιμήσουν και εκείνοι, ανεξάρτητα από το είδος. Σαφώς υπάρχει κάποια επιφυλακτικότητα απέναντι στον τρόμο αλλά αποδεικνύεται πως το ελληνικό κοινό είναι δεκτικό στο καινούργιο και το διαφορετικό.

-Από το βιογραφικό σου μαθαίνω πως έχεις κάνει μία πανεπιστημιακή έρευνα η οποία καταγράφει, για πρώτη φορά, το γενεαλογικό δέντρο και την ιεραρχία των δαιμόνων (!). Αυτό πως προέκυψε σαν εργασία και που βρήκες πηγές οι οποίες να σε βοηθήσουν σε κάτι τέτοιο;

-Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε μέσα στα πλαίσια της μεταπτυχιακής μου μελέτης, η οποία θεματικά ασχολούνταν με τις απεικονίσεις του κακού στη γαλλική γλυπτική του 19^ου αιώνα. Για το γενεαλογικό δέντρο και την ιεραρχία των δαιμόνων κατέφυγα σε θρησκευτικά μεσαιωνικά κείμενα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, στη λογοτεχνία («Χαμένος Παράδεισος» του Τζον Μίλτον) αλλά και σε γαλλικές αποκρυφιστικές μελέτες του 19^ου αιώνα μετά τη Γαλλική Επανάσταση η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία θεωρείται από πολλούς συνώνυμη της καταπίεσης και της αδικίας, έτσι ο Διάβολος μετατρέπεται μέσα σε μια νύχτα σε αντιήρωας και προστάτης των φτωχών.

-Γνωρίζω ότι έχεις γράψει αρκετές ιστορίες. Ποια ή ποιές από αυτές ξεχωρίζεις;

-Ένας γονιός ποτέ δεν ξεχωρίζει κάποιο από τα παιδιά του. Πως θα μπορούσα να το κάνω εγώ με τα δικά μου –συγγραφικά– παιδιά; Όλα τους έχουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου.

-Ποια τα επόμενα βήματα σου; Λογοτεχνικά και μη! Τι να περιμένουμε από τον Αντώνη Τουμανίδη στο μέλλον;

-Μέσα στο 2021 θα κυκλοφορήσει το «Εφιάλτες & Παραμύθια 2» που θα περιλαμβάνει περίπου 50 νέες διασκευές κλασικών παραμυθιών σε ιστορίες τρόμου για ενήλικες και θα έχει έντονο άρωμα ανατολής. Ανάμεσα τους θα περιλαμβάνονται τα: «Αλαντίν», «Σεβάχ», «Ο Πρίγκιπας Βάτραχος», «Τα Επτά Κατσικάκια» (σ.σ. αυτό είναι το αγαπημένο μου παιδικό παραμύθι! Νοιώθω περιέργεια ήδη…) και άλλα. Επιπλέον όπως προανέφερα η «Αλίκη» αυτονομείται και αποκτά τη δική της νουβέλα. Σεναριακά δουλεύω πυρετωδώς και ταυτόχρονα πάνω σε διάφορα σχέδια, με τον «Πινόκιο» να έχει προτεραιότητα. 

-Να σε ευχαριστήσω ακόμη μία φορά για τον χρόνο σου και για την τιμή να μας παραχωρήσεις αυτή την συνέντευξη! Εύχομαι να διαβάσουμε περισσότερα από εσένα στο μέλλον! «Κλείσε» αυτήν την συνέντευξη όπως νομίζεις!

-Ελπίζω να συνεχίσω να σκορπώ, όσο είναι αυτό εφικτό και όσο μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου, απλόχερα τη μαγεία. Γιατί ποτέ δεν είναι αρκετή και στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε την έχουμε περισσότερο από ποτέ ανάγκη. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ!