«Το Έπος του Γκιλγαμές», της Βάσως Παπαχαραλάμπους

Από τον πρόλογο του Σωκράτη Δεληβογιατζή, Καθηγητή Φιλοσοφίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Το έπος του Γκιλγκαμές είναι το αρχαιότερο έπος του κόσμου, το παλαιότερο μνημείο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, μέσα στο οποίο ο αναγνώστης θα βρει, πέρα από την αισθητική απόλαυση ενός λαμπρού δείγματος της τέχνης του λόγου, άκρως ενδιαφέρουσες πληροφορίες και πολιτιστικά στοιχεία για τους πανάρχαιους λαούς της Μεσοποταμίας, ενώ με έκπληξη θα συναντήσει λογοτεχνικά μοτίβα που συναντώνται στον Όμηρο, στη Βίβλο και στα ελληνικά δημοτικά τραγούδια.

Το εγχείρημα της έμμετρης απόδοσης του Έπους του Γκιλγκαμές από τη σπουδαία μεταφραστική ποιήτρια Βάσω Παπαχαραλάμπους, υπό το βάρος παντελούς έλλειψης σχετικής ελληνικής βιβλιογραφίας και της παρεπόμενης καταφυγής σε ξένα συγγράμματα, προϋποθέτει ενδελεχή έρευνα και μελέτη βάθους.

Η λογική, νοηματική ακολουθία της ροής των 2.700 στίχων (διασώθηκε το μεγαλύτερο μέρος (60%) του έπους) απαίτησε κόπο γλωσσικής περιδιάβασης σε αυχμηρά μονοπάτια απόδοσης των στίχων, τους οποίους η ίδια «κατεργάστηκε» ενσυνείδητα με δυσμάλακτη ύλη, εναλλάσσοντας δημοτική και καθαρεύουσα με διαλεκτικούς και ιδιωματικούς τύπους της Κύπρου, της Κρήτης και του Πόντου, μεταπλάθοντας συνάμα απολησμονημένες λέξεις και κάνοντας χρήση κάποιων μεσαιωνικών λογοτύπων.

Η μυθολογία και η παρά-μυθολογία που έχει γεννηθεί από το «Έπος του Γκιλγαμές», επικού ποιήματος από την περιοχή της Βαβυλωνίας, έχει πάρει και στην χώρα μας διαστάσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν και ως εξωφρενικές, μιας και εν έλλειψη μεταφρασμένων κειμένων στα Ελληνικά ή ακόμη και κακομεταφρασμένων κειμένων σε άλλες γλώσσες, έφτασαν πολλοί στο σημείο να ταυτίσουν τους Βαβυλωνίους και τους Σουμέριους ακόμη και ως… εξωγήινα όντα!

Η πραγματικότητα ίσως να είναι πιο πεζή αν και κανείς δεν αναιρεί την σημαντικότητα των κειμένων, μιας και οι πλάκες που βρήκαν τα κείμενα, μιλούν για έναν βασιλιά-ήρωα ονόματι Ούρουκ όπου έζησε 3.000 χρόνια πριν το Χριστό, αλλά και για έναν κατακλυσμό, πιθανότατα ιστορικό γεγονός μιας και τον συναντούμε σε πολλούς πολιτισμούς αν όχι σε όλους!

Η κυρία Βάσω Παπαχαραλάμπους μέσω των εκδόσεων ΚΑΚΤΟΣ, μας προσφέρει πράγματι μια σπουδαία δουλειά, αρκετά εμπεριστατωμένη και συνοπτική, τουλάχιστον για τα δεδομένα Ελληνικών πηγών, που είναι ελάχιστα!