Τον ιστορικό και ποιητή Αντώνη Σανουδάκη, τίμησε ο Δήμος Χερσονήσου

Μία σημαντική εκδήλωση έλαβε χώρα το βράδυ της Παρασκευής 4 Σεπτεμβρίου στην Χερσόνησο. Μια εκδήλωση τιμής στον Αντώνη Σανουδάκη, τέκνο της Χερσονήσου, έναν άνθρωπο των Γραμμάτων, της Ιστοριογραφίας, της Εκπαίδευσης. Στην κατάμεστη αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Αγίου Δημητρίου στην Χερσόνησο προσωπικότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Εκκλησίας και των Γραμμάτων, κάτοικοι της Χερσονήσου, ο ίδιος ο τιμώμενος με πρόσωπα του οικογενειακού του περιβάλλοντος και πλήθος κόσμου συμμετείχαν σε μία ξεχωριστή τελετή, όπου μετά τους χαιρετισμούς διαβάστηκαν ομιλίες, μίλησε ο ίδιος ο Αντώνης Σανουδάκης και η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη μουσική εκτέλεση από τη Μικτή Χορωδία της Περιφερειακής Ενότητας Κρήτης.

Ο δημοσιογράφος Μανόλης Αργυράκης -ο οποίος συντόνιζε την εκδήλωση- αρχικά κάλεσε στο βήμα τον Δήμαρχο Χερσονήσου κ. Ζαχαρία Δοξαστάκη ο οποίος είχε την πρωτοβουλία να τιμηθεί ο Αντώνης Σανουδάκης με αυτήν την ξεχωριστή εκδήλωση. Ο Δήμαρχος πήρε τον λόγο και με την ομιλία του αναφέρθηκε στο πρόσωπο και το έργο του τιμώμενου Αντώνη Σανουδάκη. 

Αναφέρθηκε στην πολυσχιδή προσωπικότητα και στο ανήσυχο πνεύμα ως έναν άνθρωπο «που έχει αφήσει το διακριτό του αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα, την ιστορική έρευνα, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό». Τόνισε την ιδιαίτερη σημασία της εκδήλωσης καθώς ο Δήμος τιμά έναν άνθρωπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χερσόνησο που σε όλη την διαδρομή του διατήρησε μια σταθερή σχέση με τον τόπο καταγωγής του. Αναφέρθηκε ο κ. Δοξαστάκης στην εκπαιδευτική πορεία και στην ακαδημαϊκή ζωή του Αντώνη Σανουδάκη, στην θητεία του ως εκπαιδευτικό και από θέσεις ευθύνης, όπως και στην διδασκαλία του ως Πανεπιστημιακός. Μίλησε για την πολύμορφη προσφορά του τιμώμενου πέρα από τις ακαδημαϊκές του ιδιότητες «γιατί πίσω από την επιστημονική του πορεία υπάρχει μία σταθερή αντίληψη για τον άνθρωπο και την κοινωνία: η αντίληψη ότι η γνώση δεν είναι αποκομμένη από την ευθύνη και ότι η πνευματική εργασία συνδέεται με τη στάση ζωής και αυτό φαίνεται ήδη από τα νεανικά του χρόνια και τη συμμετοχή του στους αγώνες της γενιάς του 114 και στη συνέχεια στο αντιδικτατορικό κίνημα…».

Η αναφορά του Δημάρχου κ. Δοξαστάκη στον αντιδικτατορικό αγώνα του Αντώνη Σανουδάκη επισήμανε πως «δεν έχει σημασία μόνο ως βιογραφικό γεγονός» αλλά «έχει σημασία ως ένδειξη μιας αντίληψης για το ηθικό χρέος του ανθρώπου απέναντι στην εποχή του». Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο ιστορικό έργο του τιμώμενου και την ενασχόλησή του με τη Μάχη της Κρήτης, την Εθνική Αντίσταση, την Τοπική κι Εκκλησιαστική Ιστορία και ιδιαίτερα την συστηματική καταγραφή και αξιοποίηση της προφορικής μαρτυρίας, που αποτελούν «σημαντική συμβολή στη μελέτη της νεότερης και σύγχρονης Ιστορίας». Αναφέρθηκε κατόπιν στη μελέτη της Τοπικής Ιστορίας της Χερσονήσου με καταγραφή στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού, αινίγματα, παροιμίες, παραμύθια και μαρτυρίες ανθρώπων της περιοχής λέγοντας πως «η σχέση του με την Χερσόνησο δεν περιορίζεται στην καταγωγή του. Είναι μία σχέση με τον τόπο και την Ιστορία του». Αναφέρθηκε, έπειτα στην άλλη πλευρά του έργου του Αντώνη Σανουδάκη, στον «ποιητή, στον λυρικό στον υψιπετή», λέγοντας ότι «η ποίησή του δεν κινείται σε έναν μόνο χρόνο ούτε σε έναν μόνο χώρο» αλλά «συναντά το σύγχρονο με το διαχρονικό, το τοπικό με το παγκόσμιο» και ότι «η εμπειρία του συγκεκριμένου τόπου ανοίγεται σε ευρύτερα ερωτήματα για τον άνθρωπο, την Ιστορία την ύπαρξη». 

Αναφέρθηκε μετά ο Δήμαρχος κ. Ζαχαρίας Δοξαστάκης στην πολυετή παρουσία του Σανουδάκη στην εκπαίδευση «γιατί ο εκπαιδευτικός, ο ιστορικός και ο συγγραφέας υπηρετούν, από διαφορετικές αφετηρίες, την ίδια ανάγκη: τη μετάδοση της γνώσης, τη διαμόρφωση της κρίσης και τη διατήρηση της πνευματικής μνήμης». Αναφέρθηκε και στη σχέση του τιμώμενου με τον πολιτισμό της Κρήτης «όχι ως επιφανειακή αναφορά στην παράδοση, αλλά και ως στοιχείο ταυτότητας και ως ζωντανό πολιτισμικό υλικό, που μεταφέρεται στη λογοτεχνία, στην ιστορική έρευνα και στην καθημερινή στάση του». Στην ομιλία του ο κ. Δοξαστάκης κατέληξε λέγοντας: «Αγαπητέ Αντώνη, ο Δήμος Χερσονήσου σε τιμά σήμερα για το σύνολο αυτής της διαδρομής. Για την επιστημονική σου προσφορά, για τη συμβολή σου στην ιστορική έρευνα, για το λογοτεχνικό σου έργο, για την παρουσία σου στην εκπαίδευση και -κυρίως- για την σταθερή σχέση σου με τον τόπο και τους ανθρώπους του. Η Χερσόνησος έχει κάθε λόγο να αναγνωρίζει ως δικό της άνθρωπο έναν δημιουργό που, ξεκινώντας από εδώ, άνοιξε τον ορίζοντα του έργου του πολύ πέρα από τα όρια του τόπου του, χωρίς να αποκοπεί ποτέ από τις ρίζες του. 

Και είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι απόψε η τιμή αυτή δεν περιορίζεται σε μια αναφορά στο παρελθόν. Η ποίησή σου θα συναντήσει τη μουσική, μέσα από την παρουσίαση αποσπασμάτων από την Καντάτα, έργο Νο 32, σε ποίησή σου και μουσική σύνθεση του Παναγιώτη Φουρναράκη, δίνοντας έτσι στο έργο σου μια ακόμα μορφή έκφρασης. Θέλω, λοιπόν, εκ μέρους του Δήμου Χερσονήσου, να σε ευχαριστήσω για όσα έχεις προσφέρει στην Παιδεία, στην ιστορική έρευνα, στη λογοτεχνία και στη μελέτη της Κρήτης. Αγαπητέ Αντώνη, να είσαι πάντα δημιουργικός, να συνεχίσεις να γράφεις και να δημιουργείς. Και να θυμάσαι ότι ο τόπος που σε γέννησε αναγνωρίζει στο έργο σου ένα κομμάτι της δικής του ιστορίας. Σου οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ. Και απόψε, με αυτήν την εκδήλωση, προσπαθούμε να στο πούμε».

Στο βήμα κλήθηκε ο Δήμαρχος Ηρακλείου κ. Αλέξης Καλοκαιρινός ο οποίος παρίστατο στην εκδήλωση ο οποίος στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στο έργο του Αντώνη Σανουδάκη. Ως πανεπιστημιακός μίλησε για την ιδιαίτερη αξία και την πρωτοποριακή για τα ελληνικά πράγματα καταγραφή της προφορικής Ιστορίας της Αντίστασης από τον τιμώμενο κι επισήμανε πως πρόκειται για υποδειγματική διαδικασία, πριν ακόμα η ιστοριογραφική έρευνα επικεντρωθεί στην προφορική Ιστορία, έναν δυναμικό κλάδο της Ιστορίας σήμερα. Αναφέρθηκε στην σημαντική βράβευση του Αντώνη Σανουδάκη με το βραβείο του Δήμου Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» και στο αρχείο καταγεγραμμένων μαρτυριών των πρωταγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης Κρήτης που φυλάσσεται στην Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη. 

Ακολούθησε ο χαιρετισμός του Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου και Βιάννου κ. Ανδρέα Νανάκη, ο οποίος αναφέρθηκε με θερμά λόγια στην ιδιαίτερη προσφορά του Αντώνη Σανουδάκη ως κατ’ εξοχήν ιστορικό της σύγχρονης Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Κρήτης, ως διδάσκοντα στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης και ως πνευματική προσωπικότητα με ιδιαίτερη ευαισθησία στην καταγραφή της κρητικής λεβεντιάς και του ελεύθερου φρονήματος των Κρητών δείγμα των αρετών που τους διακρίνουν.

Πήρε τον λόγο ο πρώτος ομιλητής της βραδιάς ο κ. Ζαχαρίας Κατσακός, διακεκριμένος φιλόλογος και κριτικός λογοτεχνίας ο οποίος ανέλαβε να παρουσιάσει το λογοτεχνικό έργο του Αντώνη Σανουδάκη. Διεξοδικά αναφέρθηκε ο ομιλητής στο λογοτεχνικό συγγραφικό έργο του τιμώμενου με αναφορές στις ιδιαιτερότητες, το ξεχωριστό ύφος και περιεχόμενο των ποιητικών έργων του Σανουδάκη που με εντυπωσιακό και μοναδικό τρόπο εκφράζει με τόλμη την υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου, εμπνευσμένη από τα βιώματα του ποιητή. Τόνισε την ειλικρίνεια και την αμεσότητα του ποιητικού λόγου του Αντώνη Σανουδάκη που «ανατέμνει» προσωπικά βιώματα κι εμπειρίες της σύγχρονης αγωνίας του σκεπτόμενου ερευνητή της ανθρώπινης παρουσίας σε αυτόν τον τόπο. 

Ο καίριος και ζωντανά αφηγηματικός λόγος του Ζαχαρία Κατσακού ξεδίπλωσε στο κοινό της εκδήλωσης την μοναδική λογοτεχνική δημιουργία του Αντώνη Σανουδάκη και τόνισε τη μοναδική προσφορά του στο νεοελληνικό στοχασμό, μια ξεχωριστή πτυχή από εκείνη της ιστοριογραφικής του δημιουργίας.

Ο δεύτερος ομιλητής της βραδιάς ο κ. Βαγγέλης Τζούκας, κοινωνιολόγος, κατέθεσε την δική του παρουσίαση του έργου του Αντώνη Σανουδάκη ως ιστορικού που κατέγραψε τις προσωπικές μαρτυρίες ενός μεγάλου αριθμού πρωταγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης στην Κρήτη κατά την γερμανική κατοχή. Αναφέρθηκε στην βιωματική εμπειρία και σχέση του Σανουδάκη με την Αντίσταση αφού ο πατέρας του υπήρξε μέλος του ΕΛΑΣ και δολοφονήθηκε εξαιτίας της δράσης του αυτής στην διάρκεια της κατοχής, γεγονός που σημάδεψε καθοριστικά την προσωπικότητα του για το υπόλοιπο της ζωής του. 

Ο κ. Τζούκας αναφέρθηκε στο ιδιαίτερο αυτό κεφάλαιο της Εθνικής Αντίστασης στην χώρα μας όπου ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού θεώρησε αυτονόητο και οφειλόμενο χρέος να πολεμήσει τον κατακτητή, μια ιδιαίτερη ιστορική πραγματικότητα που ο Αντώνης Σανουδάκης  στο έργο του κατανόησε και αποτύπωσε συναισθανόμενος την ιστορική κι εθνική ευθύνη της καταγραφής μέσα από το προσωπικό βίωμα των πρωταγωνιστών εκείνης της ταραγμένης και κρίσιμης περιόδου.  

Τον λόγο πήρε μετά τις κεντρικές ομιλίες ο ίδιος ο Αντώνης Σανουδάκης όπου με συγκίνηση και παρρησία κατέθεσε την ιδιαίτερη σχέση με τον τόπο του, την Χερσόνησο. Μίλησε για το ιστορικό πλαίσιο της περιοχής, τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν στην περιπέτεια της Αντίστασης κατά των δυνάμεων κατοχής κι αναφέρθηκε για την ιστορική διαδρομή του τόπου του πως «χρήζει μιας συλλογικής, ολιστικής εργασίας από πολλούς κλάδους: από επιστήμονες, ιστορικούς, ανθρωπολόγους, κοινωνιολόγους, θεολόγους, αρχιτέκτονες…». Όλοι οι παρευρισκόμενοι καταχειροκρότησαν όρθιοι τον Αντώνη Σανουδάκη μετά την αποφώνησή του μέσα σε ένα κλίμα συγκίνησης.

Ακολούθησε η μουσική παρουσίαση των ραψωδιών 4, 7, 9, 11 και 12 από το από το έργο  Καντάτα, έργο Νο 32 σε ποίηση του Αντώνη Σανουδάκη και μουσική σύνθεση του Παναγιώτη Φουρναράκη. Η Μικτή Χορωδία Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου τραγούδησε υποδειγματικά υπό την διεύθυνση της Λένας Χατζηγεωργίου και την συνοδεία πιάνου από τον Νίκο Κοκκίνη.

Η ξεχωριστή εκδήλωση τιμής έκλεισε μέσα σε ένα θερμό και οικείο κλίμα όπου το σύνολο των παρευρισκόμενων πλησίασε, χαιρέτησε και συνομίλησε με τον Αντώνη Σανουδάκη.