Ελβετία: Είναι τα 10 εκατ. κάτοικοι το πληθυσμιακό «ταβάνι»;

Οι Ελβετοί ψηφοφόροι καλούνται αυτό το Σαββατοκύριακο να ψηφίσουν σε ένα δημοψήφισμα που ενδέχεται να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές επιλογές της χώρας στον 21ο αιώνα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πρόταση για την επιβολή ανώτατου ορίου πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2050, ένα μέτρο που θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά τη μελλοντική αναπτυξιακή δυναμική της ελβετικής οικονομίας και να επηρεάσει τη θέση της χώρας ως ενός από τους πλέον σταθερούς επενδυτικούς προορισμούς στην Ευρώπη.

Με τον πληθυσμό της Ελβετίας να έχει ήδη ξεπεράσει τα 9,1 εκατομμύρια κατοίκους, η έγκριση της πρότασης θα υποχρέωνε την κυβέρνηση να λάβει μέτρα περιορισμού της μετανάστευσης μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, εφόσον συνεχιστούν οι σημερινοί ρυθμοί αύξησης του πληθυσμού.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μικρό προβάδισμα στην καταψήφιση της πρότασης, ωστόσο το αποτέλεσμα θεωρείται αμφίρροπο. Η επιστολική ψήφος είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Ελβετία, ενώ τα πρώτα αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν λίγες ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης.

Το δημοψήφισμα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του συστήματος άμεσης δημοκρατίας της χώρας και θέτει ένα ερώτημα που δεν έχει τεθεί ποτέ έως σήμερα σε μια σύγχρονη ανεπτυγμένη οικονομία. Το θέμα έχει πολώσει το πολιτικό σκηνικό, σε μια περίοδο όπου το μεταναστευτικό βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων σε πολλές χώρες της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Θετικό μέτρο ή «πρωτοβουλία του χάους»;

Οι υποστηρικτές του μέτρου θεωρούν ότι η χώρα πλησιάζει τα όρια των υποδομών και των διαθέσιμων πόρων της. Το δεξιό κόμμα του Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP), πρωτοστάτης της πρωτοβουλίας, υποστηρίζει ότι ο περιορισμός του πληθυσμού θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, της συμφόρησης στις μεταφορές και της επέκτασης των αστικών περιοχών εις βάρος του αλπικού τοπίου.

Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση, η πλειοψηφία του κοινοβουλίου και σημαντικό μέρος της επιχειρηματικής κοινότητας αντιτίθενται στην πρόταση, την οποία χαρακτηρίζουν «πρωτοβουλία του χάους». Όπως επισημαίνουν, η επιβολή πληθυσμιακού ορίου θα μπορούσε να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη, να περιορίσει την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και να θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανή επίδραση στη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων μεταξύ Ελβετίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την πρόταση, εάν ο πληθυσμός υπερβεί τα 10 εκατομμύρια κατοίκους και παραμείνει πάνω από αυτό το όριο, η Ελβετία θα πρέπει να αποχωρήσει από τη συμφωνία. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη λεγόμενη «ρήτρα γκιλοτίνας», η οποία θα οδηγούσε στην ακύρωση και άλλων διμερών συμφωνιών με την ΕΕ, περιορίζοντας την πρόσβαση των ελβετικών επιχειρήσεων στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο των σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών και ότι οι Βρυξέλλες θα αξιολογήσουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με βάση αυτή την αρχή.