Ιστορική συμφωνία για τη διάσωση του Ελληνικού Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου

Ένα σημαντικό βήμα για τη διάσωση και την επαναξιοποίηση ενός από τα πλέον εμβληματικά μνημεία του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026, καθώς το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπέγραψε συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας για τη διαχείριση και αξιοποίηση του ιστορικού συγκροτήματος του Ελληνικού Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου.

Η συμφωνία, που φιλοδοξεί να διασφαλίσει το μέλλον του μεγαλύτερου ξύλινου κτηρίου της Ευρώπης και ενός από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως, υπεγράφη στο κτήριο της Μαρασλείου Σχολής στο Φανάρι από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τον πρόεδρο της Bilgili Holding, Serdar Bilgili. Στη διαδικασία συμμετείχε επίσης η ENSOFI Holding, ελληνική εταιρεία με σημαντική παρουσία στον τομέα της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και των επενδύσεων ακινήτων, εκπροσωπούμενη από την Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί το αποτέλεσμα πολυετών προσπαθειών του Οικουμενικού Πατριαρχείου για τη διάσωση ενός ιστορικού κτιρίου, που εδώ και δεκαετίες αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα φθοράς, ενώ παράλληλα φέρει βαρύνουσα ιστορική και συμβολική σημασία για την ομογένεια και τον ευρύτερο ελληνισμό.

Πολυετής προσπάθεια για τη διάσωση ενός ιστορικού μνημείου

Στην τελετή υπογραφής παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Μακάριος, πρόεδρος της ειδικής επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου που εργάστηκε για την επεξεργασία και οριστικοποίηση της συμφωνίας, καθώς και ο Άρχων Μέγας Χαρτοφύλαξ της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Παντελεήμων Βίγκας, ο οποίος τα τελευταία χρόνια συντόνισε τις σχετικές ενέργειες για την προώθηση του έργου.

Παρόντες ήταν επίσης Συνοδικοί Μητροπολίτες, στελέχη του Πατριαρχείου και υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι των δύο επιχειρηματικών ομίλων, που θα συμμετάσχουν στο εγχείρημα.

Σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές, η συμφωνία σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για το ιστορικό συγκρότημα, με στόχο όχι μόνο τη διάσωσή του αλλά και την επαναλειτουργία του με τρόπο που θα σέβεται τον ιστορικό, πολιτιστικό και κοινωνικό του χαρακτήρα.

Από το «Pringipos Palace» στο Ελληνικό Ορφανοτροφείο

Η ιστορία του κτηρίου ξεκινά στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν κατασκευάστηκε με σκοπό να λειτουργήσει ως πολυτελές ξενοδοχείο υπό την ονομασία «Pringipos Palace». Ωστόσο, το σχέδιο αυτό δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Το 1903 το ακίνητο δωρήθηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο από τη μεγάλη ευεργέτιδα Ελένη Ζαρίφη και μετατράπηκε σε ορφανοτροφείο, προσφέροντας στέγη, εκπαίδευση και φροντίδα σε χιλιάδες παιδιά της Ρωμιοσύνης.

Για περισσότερες από έξι δεκαετίες το ίδρυμα αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ομογενειακή κοινότητα. Η λειτουργία του διακόπηκε το 1964, έπειτα από απόφαση των τουρκικών αρχών, στο πλαίσιο μιας ιδιαίτερα δύσκολης περιόδου για την ελληνική παρουσία στην Τουρκία.

Η δικαστική δικαίωση και η νέα προοπτική

Καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση του ακινήτου υπήρξε η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 2010, η οποία αναγνώρισε το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου επί του ακινήτου, βάζοντας τέλος σε μια μακρά νομική διαμάχη.

Η απόφαση αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής, καθώς επέτρεψε στο Πατριαρχείο να σχεδιάσει με μεγαλύτερη ασφάλεια το μέλλον του μνημείου και να αναζητήσει επενδυτικές και αναπτυξιακές λύσεις που θα εξασφάλιζαν τη διάσωσή του.

Το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της ιστορικής παρουσίας του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη. Η νέα συμφωνία θεωρείται από πολλούς ως μια ιστορική ευκαιρία να αποκτήσει ξανά ζωή ένα κτίριο που συνδέεται άρρηκτα με τη μνήμη, την πολιτιστική κληρονομιά και την ιστορία της Ρωμιοσύνης.

Μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης και αβεβαιότητας, η συμφωνία που υπεγράφη θέτει τα θεμέλια για την είσοδο του εμβληματικού συγκροτήματος σε μία νέα περίοδο, όπου η προστασία της ιστορικής του ταυτότητας θα συνδυαστεί με τη βιώσιμη αξιοποίησή του, δίνοντας στις επόμενες γενιές τη δυνατότητα να γνωρίσουν και να τιμήσουν την πολύτιμη αυτή παρακαταθήκη.