Οι θάλασσες της Ευρώπης βράζουν – Χάνονται αστακοί και φύκια, «εισβάλλουν» νέα είδη

Οι ευρωπαϊκές θάλασσες κατέγραψαν το θερμότερο καλοκαίρι από τότε που υπάρχουν αξιόπιστες δορυφορικές μετρήσεις, με τις θαλάσσιες θερμοκρασίες να σπάνε ρεκόρ από τη Μάγχη έως τη Μεσόγειο και να αλλάζουν με ταχύτητα ολόκληρα οικοσυστήματα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η μέση θερμοκρασία των ευρωπαϊκών θαλασσών διαμορφώθηκε στους 21,6 βαθμούς Κελσίου μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου, το υψηλότερο επίπεδο στα 45 χρόνια διαθέσιμων στοιχείων.

Στις 5 Αυγούστου, πλωτήρας ανοικτά της Μαγιόρκα κατέγραψε 33,02 βαθμούς Κελσίου, την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει μετρηθεί ποτέ στο δίκτυο πλωτήρων των ισπανικών λιμενικών αρχών.

Οι θάλασσες της Ευρώπης βράζουν – Χάνονται αστακοί και φύκια, «εισβάλλουν» νέα είδη-1
Μια θέα από drone των κυμάτων που σκάνε κατά μήκος μιας παραλίας στη βόρεια ακτή της Ισπανίας φωτ. Reuters
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι θαλάσσιοι καύσωνες γίνονται συχνότεροι, εντονότεροι και εξαπλώνονται σε μεγαλύτερες περιοχές. Οι ωκεανοί απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον θερμότητας που συσσωρεύεται λόγω της αύξησης των αερίων του θερμοκηπίου και τη διατηρούν για μεγαλύτερο διάστημα σε σχέση με την ξηρά και την ατμόσφαιρα.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αλιεία. Στον Βισκαϊκό Κόλπο, στα ανοικτά της Γαλλίας και της Ισπανίας, η μέση θερμοκρασία το φετινό καλοκαίρι έφθασε τους 21,4 βαθμούς Κελσίου, περισσότερο από 2,4 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.

Στις 13 Αυγούστου, οι μετρήσεις της αμερικανικής NOAA έδειξαν 23,2 βαθμούς, επίπεδο-ρεκόρ για τη δορυφορική περίοδο.

Η έκταση της αλλαγής αποτυπώνεται και στη διάρκεια των θαλάσσιων καυσώνων. Τη δεκαετία του 1980, ο Βισκαϊκός Κόλπος κατέγραφε κατά μέσο όρο λίγες ημέρες θαλάσσιου καύσωνα τον χρόνο. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου φέτος είχαν καταγραφεί 186 ημέρες, δηλαδή περισσότερες από τρεις στις τέσσερις.

«Αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι η ταχύτητα με την οποία συμβαίνει», δήλωσε στο Reuters ο Jean-Pierre Gattuso, ερευνητής στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών. «Ρεκόρ καταρρίπτονται σχεδόν καθημερινά σε πολλές περιοχές».

 
Χάνεται το 95% των δασών kelp
Στις βόρειες ακτές της Ισπανίας, μία από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές αφορά τα υποθαλάσσια δάση kelp, τα οποία αποτελούσαν καταφύγιο και τόπο αναπαραγωγής για δεκάδες είδη.

Ο Jose Manuel Rico Ordas, καθηγητής θαλάσσιας οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Oviedo, εκτιμά ότι περίπου το 95% των μεγάλων εκτάσεων καφέ φυκιών έχει εξαφανιστεί στις ακτές της Asturias από το 2010. Τα kelp χρειάζονται σχετικά ψυχρά νερά, συνήθως κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου. Θερμοκρασίες πάνω από αυτό το επίπεδο ήταν κάποτε σπάνιες στην περιοχή.

«Τώρα συμβαίνει το αντίθετο», λέει.  Η εξαφάνιση των φυκιών συνοδεύεται από απώλειες άλλων ειδών. «Δεν βρίσκουμε πλέον αστακούς, καραβίδες, αχινούς και πολλά ακόμη είδη που συνδέονται με την καλή κατάσταση των δασών kelp», σημειώνει ο Rico Ordas.

Η υπερβόσκηση των φυκιών από ψάρια που ευνοούνται από τις υψηλότερες θερμοκρασίες έχει επιδεινώσει το πρόβλημα.

Ψαράδες, επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις επιχειρούν πλέον να αποκαταστήσουν τα υποθαλάσσια δάση, ρίχνοντας στον βυθό μικρές πέτρες πάνω στις οποίες έχουν αναπτυχθεί φυτά kelp σε εργαστήρια.

Οι θάλασσες της Ευρώπης βράζουν – Χάνονται αστακοί και φύκια, «εισβάλλουν» νέα είδη-3
φωτ. Reuters
Για τις τοπικές κοινωνίες, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από την προστασία ενός οικοσυστήματος. Ο Manuel Angel Reiriz Gonzalez, επικεφαλής αλιευτικής συντεχνίας στη Galicia, προέρχεται από οικογένεια που αλιεύει αχινούς και όστρακα εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.

Οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες στη θάλασσα έχουν πλήξει τα αποθέματα οστρακοειδών, ενώ στην περιοχή εμφανίζονται ολοένα συχνότερα είδη που προέρχονται από θερμότερα νερά, μεταξύ αυτών πορτογαλικές καραβέλες και triggerfish.

«Αν εξαφανιστούν τα kelp και μαζί τους οι αχινοί και τα άλλα είδη από τα οποία ζούμε, τότε ως αλιευτική κοινότητα θα πάψουμε να υπάρχουμε», λέει.

βΗ άνοδος της θερμοκρασίας δεν περιορίζεται στον Ατλαντικό. Στη Μεσόγειο, είδη από την Ερυθρά Θάλασσα και άλλες θερμότερες περιοχές εισέρχονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και μεταβάλλουν τις τροφικές αλυσίδες. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, περισσότερα από 1.000 μη γηγενή είδη έχουν πλέον καταγραφεί στη Μεσόγειο, με βάση έρευνες επιστημόνων σε 11 χώρες. Η μεταβολή των θαλάσσιων συνθηκών έχει και απρόβλεπτες συνέπειες. Τον Αύγουστο, τεράστιος αριθμός μεδουσών προκάλεσε διακοπή λειτουργίας αντιδραστήρων στον πυρηνικό σταθμό Gravelines στη βόρεια Γαλλία, καθώς οι μέδουσες έφραξαν το σύστημα ψύξης. Ήταν το δεύτερο αντίστοιχο περιστατικό μέσα σε δύο χρόνια.

Η «έκρηξη» των χταποδιών στη Βρετανία
Την ίδια ώρα, σε ορισμένες περιοχές οι υψηλότερες θερμοκρασίες δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για άλλα είδη. Στις νότιες ακτές της Αγγλίας, οι αλιείς καταγράφουν πρωτοφανή αύξηση στις ποσότητες κοινού χταποδιού. Περίπου 2.600 τόνοι αλιεύθηκαν πέρυσι και περισσότεροι από 3.000 τόνοι έχουν καταγραφεί ήδη φέτος, σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής Marine Management Organisation. Πριν από το 2025, οι ετήσιες ποσότητες δεν ξεπερνούσαν τους 30 τόνους. Οι προνύμφες των χταποδιών φθάνουν στα βρετανικά νερά μέσω ρευμάτων από τις Νήσους της Μάγχης, τη Βρετάνη και νοτιότερες περιοχές.

Στο παρελθόν, μεγάλο μέρος τους δεν επιβίωνε από τις χαμηλές θερμοκρασίες. Από το 2022 όμως, η Μάγχη βρίσκεται σε συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα κατά μέσο όρο περίπου έξι μήνες τον χρόνο, έχοντας συμπληρώσει περισσότερες από 900 ημέρες με ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες.

«Τώρα αναπαράγονται στα βρετανικά νερά σε πολύ μεγάλους αριθμούς», ανέφερε ο Bryce Stewart, ερευνητής της Marine Biological Association.

Η εικόνα που προκύπτει από τα ευρωπαϊκά νερά δεν είναι ενιαία καθώς κάποια είδη υποχωρούν, άλλα μετακινούνται βορειότερα και ορισμένα πολλαπλασιάζονται.

Αυτό που αλλάζει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι η ταχύτητα. Οι θερμοκρασίες που κάποτε θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιες μετατρέπονται σταδιακά σε νέα κανονικότητα, με τις επιπτώσεις να φθάνουν από τα θαλάσσια οικοσυστήματα έως τις παράκτιες οικονομίες που εξαρτώνται από αυτά.

MoneyReview.gr