Στην Ισλανδία το καλύτερο σύστημα απονομής συντάξεων στον κόσμο

Η Ισλανδία διαθέτει το καλύτερο και το πιο αποτελεσματικό συνταξιοδοτικό σύστημα στον κόσμο, ενώ συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πιο γενναιόδωρες χώρες ως προς το ύψος των συντάξεων που χορηγεί. Της δίνει την πρώτη θέση στον κόσμο στην παγκόσμια κατάταξη έκθεση του Ινστιτούτου Mercer CFA που αξιολογεί τα συνταξιοδοτικά συστήματα με κριτήρια όπως η αποτελεσματικότητά τους, η γενναιοδωρία τους και η βιωσιμότητά τους για το μέλλον. Τη δεύτερη και την τρίτη θέση μετά την Ισλανδία καταλαμβάνουν η Ολλανδία και η Δανία, που βρίσκονταν στις πρώτες θέσεις την προηγούμενη δεκαετία.

Το Ινστιτούτο Mercer CFA επισημαίνει πως η πανδημία έχει διευρύνει τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες σε πολλές χώρες, που αγωνίζονται να περιορίσουν τον οικονομικό της αντίκτυπο. Οπως τονίζει, το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται «από επιβράδυνση που οδηγεί σε στασιμότητα των μισθών, από ιστορικά χαμηλά επιτόκια και σε ορισμένες περιπτώσεις από αρνητικές αποδόσεις». Η γενικότερη δυσπραγία επηρεάζει τα συνταξιοδοτικά συστήματα και αντανακλάται στους δείκτες αξιολόγησής τους, που υποχώρησαν σε 11 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ινδία και η Κορέα. Παρά τις μεγάλες προκλήσεις και τις ιδιαιτερότητες του καιρού της πανδημίας, υπογραμμίζει πως κάθε άλλο ενδείκνυται η εποχή για να «παγώσουν» οι μεταρρυθμίσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα. Τάσσεται, αντιθέτως, ανοικτά υπέρ της μεταρρύθμισης, καθώς εκτιμά ότι «οι άνθρωποι πρέπει να αναλάβουν όλο και περισσότερο την ευθύνη για το εισόδημα που θα έχουν μετά τη συνταξιοδότησή τους». Προσθέτει, ωστόσο, ότι για να αναλάβουν αυτήν την ευθύνη, οι άνθρωποι χρειάζονται ένα ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο και μια στιβαρή διακυβέρνηση που θα τους υποστηρίζει και θα τους προστατεύει. Συνιστά, έτσι, στις κυβερνήσεις να αυξήσουν το ποσοστό των εργαζομένων σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των έκτακτων και προσωρινών υπαλλήλων καθώς και των αυτοαπασχολουμένων, να προχωρήσουν σε αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης ώστε να αντανακλά την άνοδο του προσδόκιμου ζωής, να προωθήσουν τη συμμετοχή των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στο εργατικό δυναμικό των χωρών τους και να ενθαρρύνουν και την ιδιωτική αποταμίευση, ώστε να περιοριστεί σταδιακά η εξάρτηση των ηλικιωμένων από τις συντάξεις.

Η εν λόγω έκθεση παρουσιάζει ορισμένα ευρήματα που εντυπωσιάζουν και καταδεικνύουν ότι η γενναιοδωρία και η αποτελεσματικότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων δεν είναι ευθέως ανάλογη του οικονομικού μεγέθους μιας χώρας. Ενδεικτική περίπτωση η Γαλλία, που καταλαμβάνει την εικοστή πρώτη θέση στην αξιολόγηση του συνταξιοδοτικού της συστήματος και έρχεται μετά την Ουρουγουάη όπως και οι ΗΠΑ που βρίσκονται στη 19η θέση, ενώ προηγούνται στη 18η και στη 16η θέση το Χονγκ Κονγκ και η Χιλή. Το Ινστιτούτο Mercer υπογραμμίζει, πάντως, ότι οι ΗΠΑ μπορούν να βελτιώσουν τη θέση τους στην παγκόσμια κατάταξη αν προχωρήσουν σε αύξηση της κατώτερης σύνταξης για τους χαμηλοσυνταξιούχους.

Σε ό,τι αφορά τη δεύτερη οικονομία στον κόσμο, την Κίνα, καταλαμβάνει την 28η θέση. Υπογραμμίζεται, ωστόσο, ότι η Κίνα και η Βρετανία, που έρχεται ένατη στην κατάταξη, βελτίωσαν πέρυσι τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα με συστηματικές μεταρρυθμίσεις. Το Ινστιτούτο θεωρεί αποτελεσματικό ένα συνταξιοδοτικό σύστημα όταν χορηγεί στους φτωχότερους πολίτες μια ελάχιστη σύνταξη αντίστοιχη με ένα λογικό ποσοστό των μέσων εισοδημάτων στη χώρα και προσφέρει στους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης εισόδημα τουλάχιστον 70% ενός μέσου εισοδήματος.

Σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα ενός συνταξιοδοτικού συστήματος, το Ινστιτούτο κρίνει αναγκαίο να καλύπτεται τουλάχιστον το 80% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού από ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα, τουλάχιστον το 80% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού 55 έως 64 ετών να συμμετέχει στην αγορά εργασίας και τα περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών ταμείων να υπερβαίνουν το 100% του ΑΕΠ για να αντεπεξέρχονται στις υποχρεώσεις τους.