Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποδίδει ευθύνη στη Ρωσία για την κατάρριψη της πτήσης MH17 το 2014

Το κορυφαίο δικαστήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα της Ευρώπης αποφάσισε σήμερα ομόφωνα ότι η Ρωσία ευθύνεται για την κατάρριψη το 2014 του αεροσκάφους των μαλαισιανών αερογραμμών (Malaysian Airlines) που πραγματοποιούσε την πτήση MH17, όπως επίσης ότι η Μόσχα είχε επανειλημμένα και συστηματικά παραβιάσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ουκρανία.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΔΑΔ) που έχει την έδρα του στο Στρασβούργο απεφάνθη ότι η Ρωσία πραγματοποίησε στρατιωτικές επιθέσεις χωρίς διακρίσεις, εκτελέσεις αμάχων με συνοπτικές διαδικασίες, βασανιστήρια, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού ως όπλο πολέμου, αδικαιολόγητο εκτοπισμό και μεταφορά αμάχων και άλλες παραβιάσεις.

Πριν γίνει γνωστή η σημερινή απόφαση, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν θα συμμορφωθεί με καμία δικαστική απόφαση, λέγοντας: «Τις θεωρούμε άκυρες».

Το ΕΔΑΔ είναι ένα διεθνές δικαστήριο του Συμβουλίου της Ευρώπης, που εδρεύει επίσης στο Στρασβούργο, από το οποίο η Ρωσία αποβλήθηκε το 2022 μετά την εισβολή της στην Ουκρανία. Στη συνέχεια, το ρωσικό κοινοβούλιο ψήφισε το 2023 να τερματίσει τη δικαιοδοσία του ΕΔΑΔ στη χώρα.

Στην απόφαση του το ΕΔΑΔ αναφέρει: «Στο σύνολό τους, ο τεράστιος όγκος των αποδεικτικών στοιχείων ενώπιον του Δικαστηρίου παρουσίασε μια εικόνα διασυνδεδεμένων πρακτικών προδήλως παράνομης συμπεριφοράς από πράκτορες του ρωσικού κράτους (ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και άλλες αρχές, κατοχικές διοικήσεις και αυτονομιστικές ένοπλες ομάδες και οντότητες) σε μαζική κλίμακα σε ολόκληρη την Ουκρανία».

Η απόφαση αφορούσε τέσσερις συνδεόμενες μεταξύ τους υποθέσεις, μία εκ των οποίων αφορούσε την πτήση MH17 της Malaysian Airlines, η οποία αναχώρησε από το Άμστερνταμ με προορισμό την Κουάλα Λουμπούρ τον Ιούλιο του 2014 και καταρρίφθηκε πάνω από την ανατολική Ουκρανία εν μέσω μαχών μεταξύ ουκρανικών δυνάμεων και φιλορώσων αυτονομιστών. Και οι 298 επιβαίνοντες στο αεροπλάνο έχασαν τη ζωή τους.

Η Μόσχα αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη για την κατάρριψη της MH17 και το 2014 αρνήθηκε οποιαδήποτε παρουσία της στην Ουκρανία.

Οδύνη και θλίψη
Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η Ρωσία δεν διεξήγαγε επαρκή έρευνα για το περιστατικό, δεν ανταποκρίθηκε σε αιτήματα για παροχή πληροφοριών και δεν παρείχε ένδικα μέσα στους επιζώντες. Η άρνηση της να συνεργασθεί και η συνεχιζόμενη άρνηση οποιασδήποτε εμπλοκής έχει προκαλέσει πρόσθετη ταλαιπωρία στους συγγενείς των θυμάτων, αναφέρει το δικαστήριο.

Σχολιάζοντας την απόφαση του δικαστηρίου, ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Κασπάρ Βέλτκαμπ δήλωσε: «Τίποτα δεν μπορεί να αφαιρέσει αυτόν τον πόνο και τη θλίψη, αλλά ελπίζω η ετυμηγορία να προσφέρει μια αίσθηση δικαιοσύνης και αναγνώρισης». Η πλειονότητα των επιβατών του αεροσκάφους ήταν Ολλανδοί.

Οι άλλες τρεις υποθέσεις που αναφέρονται στην απόφαση του δικαστηρίου οι οποίες εξετάσθηκαν κατόπιν προσφυγής της Ουκρανίας, σχετίζονται με τους φιλορώσους αυτονομιστές που κατηγορούνται ότι απήγαγαν ομάδες παιδιών από την Ουκρανία τα οποία μετέφεραν στη Ρωσία, καθώς και με διάφορες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο οποίος διανύει πλέον το τέταρτο έτος του.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης της Ουκρανίας, σε ανακοίνωση του που ανάρτησε την εφαρμογή Telegram, χαιρετίζει την απόφαση του ΕΔΑΔ ως «μία από τις πιο σημαντικές στην πρακτική των διακρατικών υποθέσεων».

Το δικαστήριο αναμένεται να αποφανθεί εν ευθέτω χρόνω σχετικά με πιθανές ζημιές και αποζημιώσεις, αλλά δεν έχει τρόπο να επιβάλει τις αποφάσεις του, ιδίως σε μια χώρα που δεν αναγνωρίζει πλέον τη δικαιοδοσία του, πράγμα που σημαίνει ότι η σημερινή ετυμηγορία έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα.