Ξεκινά το Κονκλάβιο στο Βατικανό: Οι 133 καρδινάλιοι κλειδώνονται στην Καπέλα Σιστίνα για την εκλογή νέου Πάπα

Σήμερα Τετάρτη 7 Μαΐου 2025, ώρα 4.30 μμ, οι βαριές πύλες του Βατικανού κλείνουν πίσω από 133 καρδινάλιους. Το Κονκλάβιο ξεκινά. Σε μια τελετουργική σιωπή, ξεδιπλώνεται η πιο απόκρυφη εκλογική διαδικασία της Καθολικής Εκκλησίας – η επιλογή του νέου Ποντίφικα, διαδόχου του Πάπα Φραγκίσκου, που άφησε την τελευταία του πνοή στις 21 Απριλίου 2025, Δευτέρα του Πάσχα. 

Από το Παρεκκλήσι του Παύλου, με το άσμα της Λιτανείας των Αγίων, οι καρδινάλιοι – εκλέκτορες θα πορευτούν σε πομπή προς την Καπέλα Σιστίνα. Στη συνέχεια, οι 133 εκλέκτορες – κάτω των 80 ετών – θα κλειστούν στον ιστορικό ναό εντός του Βατικανού για να επιλέξουν τον διάδοχο του Πάπα Φραγκίσκου. Αυτό είναι το λεγόμενο κονκλάβιο.

Καθένας από αυτούς θα έχει δώσει τον προβλεπόμενο όρκο εχεμύθειας και θα ξεκινήσει η διαδικασία της ψηφοφορίας κεκλεισμένων των θυρών. Δεν θα έχουν κινητά και θα είναι πλήρως απομονωμένοι από τον έξω κόσμο. Εδώ μιλάμε για την πιο μυστική εκλογική διαδικασία στον κόσμο.

Το ίδιο ισχύει και για κάθε άτομο που θα βρίσκεται στο Βατικανό κατά τη διάρκεια του κονκλάβιου: από τους δύο γιατρούς που βρίσκονται σε επιφυλακή για επείγοντα περιστατικά, μέχρι το προσωπικό του εστιατορίου που θα σερβίρει τους καρδινάλιους. Όλοι δεσμεύονται με όρκο «απόλυτης και διαρκούς μυστικότητας».

Για να είναι σίγουροι, η Καπέλα Σιστίνα και οι δύο ξενώνες θα ελεγχθούν εξονυχιστικά για μικρόφωνα και κοριούς.

«Υπάρχουν ηλεκτρονικοί παρεμβολείς ώστε να μην εισέρχονται ή εξέρχονται σήματα κινητών ή Wi-Fi», δήλωσε ο Τζον Άλεν, διευθυντής του ειδησεογραφικού ιστότοπου Crux. «Το Βατικανό παίρνει την απομόνωση πάρα πολύ στα σοβαρά».

Κλειδωμένοι μέχρι να βγάλουν Πάπα

Η περίφημη απομόνωση δεν αφορά μόνο την τήρηση της μυστικότητας της ψηφοφορίας, ούτε μόνο την αποτροπή «κακόβουλων δυνάμεων» από το να χακάρουν ή να παρέμβουν στην διαδικασία.

Τα μέτρα αποσκοπούν επίσης στο να διασφαλίσουν ότι οι καρδινάλιοι βρίσκονται σε πλήρη αποκοπή από τον έξω κόσμο και τις επιρροές του, καθώς προετοιμάζονται να ψηφίσουν.

Οι Καθολικοί πιστεύουν ότι η εκλογή καθοδηγείται από τον Θεό και όχι από την πολιτική. Όμως η εκκλησιαστική ιεραρχία δεν αφήνει τίποτα στην τύχη, σημειώνει το BBC.

Κατά την είσοδο στο κονκλάβιο, όλοι είναι υποχρεωμένοι να παραδώσουν κάθε ηλεκτρονική συσκευή – κινητά, τάμπλετ και smartwatches. Το Βατικανό διαθέτει δική του αστυνομία για την επιβολή των κανόνων. «Η λογική είναι: “εμπιστοσύνη αλλά και έλεγχος”», εξηγεί ο Τζον Άλεν.

«Δεν υπάρχουν τηλεοράσεις, εφημερίδες ή ραδιόφωνα στον ξενώνα του κονκλαβίου – τίποτα», λέει ο Μονσινιόρ Πάολο ντε Νικολό, πρώην επικεφαλής της Παπικής Αυλής επί τρεις δεκαετίες.

«Δεν μπορείς καν να ανοίξεις τα παράθυρα, γιατί πολλά βλέπουν προς τον έξω κόσμο».

Όλοι όσοι εργάζονται εντός των ψηλών τοίχων του Βατικανού για το κονκλάβιο έχουν υποβληθεί σε αυστηρό έλεγχο. Παρ’ όλα αυτά, απαγορεύεται να επικοινωνούν με τους εκλέκτορες.

«Οι καρδινάλιοι είναι εντελώς αποκομμένοι», λέει η Ίνες Σαν Μαρτίν από τις Παπικές Ιεραποστολικές Εταιρείες στις ΗΠΑ.

«Υπάρχουν μόνο ασύρματοι για πολύ συγκεκριμένες περιστάσεις όπως “χρειαζόμαστε γιατρό” ή “εκλέχθηκε Πάπας”». 

Και αν κάποιος παραβεί τους κανόνες, «τότε διατρέχει τον κίνδυνο αφορισμού», λέει ο ντε Νικολό, δηλαδή αποβολής από την Εκκλησία. «Κανείς δεν τολμά να τον παραβιάσει».

Τα δύο προηγούμενα Κονκλάβια, το 2005 και το 2013, διήρκεσαν μόλις δύο ημέρες. Ωστόσο, ο Σουηδός καρδινάλιος Anders Arborelius εκτιμά ότι αυτή τη φορά η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο, καθώς πολλοί από τους Καρδινάλιους που διορίστηκαν από τον Πάπα Φραγκίσκο δεν έχουν συναντηθεί ποτέ πριν στο παρελθόν. 

Ο Πάπας Φραγκίσκος είχε θέσει ως προτεραιότητα τον διορισμό Καρδιναλίων από διαφορετικά μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων χωρών όπως η Μιανμάρ, η Αϊτή και η Ρουάντα, διευρύνοντας έτσι τη γεωγραφική εκπροσώπηση στο Κολλέγιο των Καρδιναλίων.

Από τους 133 Καρδινάλιους που θα συμμετάσχουν στο Κονκλάβιο - προέρχεται από τα λατινικά «cum clave» που σημαίνει «με κλειδί» - οι 108 είχαν επιλεγεί από τον Πάπα Φραγκίσκο. Για να εκλεγεί Πάπας πρέπει να εξασφαλίσει τα 2/3 των ψήφων, δηλαδή 89 ψήφους.

Οι Καρδινάλιοι χωρίζονται σε τρεις βασικές τάσεις: τους μεταρρυθμιστές, τους μετριοπαθείς και τους συντηρητικούς.

Κατά την έναρξη του Κονκλαβίου, οι καρδινάλιοι ψάλλουν τη Λιτανεία των Αγίων, έναν μυστικιστικό γρηγοριανό ύμνο, και ορκίζονται απόλυτη εχεμύθεια. Στη συνέχεια, η Καπέλα Σιστίνα κλείνει με τις χαρακτηριστικές διπλές πόρτες, ενώ ο υπεύθυνος της λειτουργίας εκφωνεί το «Extra omnes» («Έξω όλοι»), σηματοδοτώντας την απομόνωση των εκλεκτόρων.

Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει την ανεξαρτησία και μυστικότητα της ψηφοφορίας, η οποία συνεχίζεται μέχρι να επιτευχθεί πλειοψηφία δύο τρίτων για την εκλογή νέου Πάπα. Ο κόσμος αναμένει το σήμα από την καμινάδα: μαύρος καπνός σημαίνει ότι δεν έχει επιτευχθεί πλειοψηφία, ενώ λευκός καπνός αναγγέλλει την επιτυχή εκλογή και την ανάδειξη του νέου Ποντίφικα, συνοδευόμενη από τις καμπάνες της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου.

Η απόκρυφη διαδικασία της ψηφοφορίας

Οι ψηφοφορίες πραγματοποιούνται το πρωί και το απόγευμα, σε δύο διαφορετικές συνεδρίες.

Επιλέγονται τυχαία εννέα καρδινάλιοι, που αναλαμβάνουν συγκεκριμένους ρόλους σε κάθε συνεδρία: τρεις ελεγκτές επιβλέπουν την ψηφοφορία, τρεις infirmarii, όπως ονομάζονται, μαζεύουν τις ψήφους των ασθενών και τρεις αναθεωρητές που επιβεβαιώνουν τα αποτελέσματα.

Κάθε καρδινάλιος γράφει την επιλογή του σε ένα χαρτί με τις λατινικές λέξεις «εκλέγω ως ανώτατο ποντίφικα». Πλησιάζουν στην Αγία Τράπεζα ένας προς έναν και λένε: «Καλώ ως μάρτυρά μου, τον Χριστό τον Κύριο που θα είναι ο κριτής μου, ότι η ψήφος μου δίνεται σε εκείνον που, ενώπιον του Θεού, πιστεύω ότι πρέπει να εκλεγεί».

Το διπλωμένο ψηφοδέλτιο τοποθετείται σε ένα στρογγυλό δοχείο. Στη συνέχεια, τα ψηφοδέλτια ανοίγονται ένα προς ένα από τρεις ψηφολέκτες, οι οποίοι σημειώνουν τα ονόματα και τα διαβάζουν δυνατά.

Οι καρδινάλιοι μπορούν να κρατήσουν τη δική τους καταμέτρηση σε ένα χαρτί που τους παρέχεται, αλλά πρέπει να παραδώσουν τις σημειώσεις τους για να καούν στο τέλος της ψηφοφορίας.

Στη συνέχεια, οι ελεγκτές αθροίζουν τις ψήφους και γράφουν τα αποτελέσματα σε ξεχωριστό χαρτί, το οποίο φυλάσσεται στα παπικά αρχεία.

Καθώς ο ελεγκτής διαβάζει κάθε όνομα, τρυπά κάθε ψηφοδέλτιο με μια βελόνα μέσα από τη λέξη «eligo» (λατινικά για το “επιλέγω”), δένει τα ψηφοδέλτια με κλωστή και δένει έναν κόμπο.

Στη συνέχεια, τα ψηφοδέλτια παραμερίζονται και καίγονται στη σόμπα του παρεκκλησιού μαζί με ένα χημικό για να παραχθεί λευκός ή μαύρος καπνός- λευκός όταν εκλέγεται νέος Πάπας και μαύρος όταν δεν εκλέγεται.

Πόσο διαρκεί ένα κονκλάβιο

Πραγματοποιείται μόνο μία ψηφοφορία την πρώτη ημέρα, ενώ στη συνέχεια επιτρέπονται έως και τέσσερις γύροι ψηφοφορίας κάθε ημέρα.

Εάν δεν εκλεγεί κανείς μετά από τρεις ημέρες, η ψηφοφορία διακόπτεται για έως και μία ημέρα. Η ψηφοφορία συνεχίζεται και αν δεν εκλεγεί Πάπας μετά από άλλες επτά ψηφοφορίες, γίνεται νέα παύση της διαδικασίας, και ούτω καθεξής μέχρι να περάσουν περίπου 12 ημέρες ψηφοφορίας.

Εάν δεν επιλεγεί κανείς μετά από 33 γύρους, οι καρδινάλιοι προχωρούν σε επαναληπτικό γύρο των δύο πρώτων υποψηφίων, σύμφωνα με έναν σχετικά νέο κανόνα που εισήγαγε ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ’. Σε αντίθεση με τους προηγούμενους γύρους, οι δύο αυτοί υποψήφιοι δεν μπορούν να ψηφίσουν.

Το κονκλάβιο που εξέλεξε τον πάπα Φραγκίσκο το 2013 διήρκεσε περίπου 24 ώρες και χρειάστηκαν πέντε κάλπες, αλλά η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Τι συμβαίνει μόλις εκλεγεί ο νέος Πάπας

Μόλις εκλεγεί ο Πάπας, ο υπεύθυνος της λειτουργίας επιστρέφει στο παρεκκλήσι και ο πρύτανης του Κολλεγίου των Καρδιναλίων – ο οποίος διευθύνει το κονκλάβιο αν είναι κάτω των 80 ετών – ρωτά:

«Αποδέχεστε την εκλογή σας ως ανώτατος ποντίφικας;».

Μόλις ο καρδινάλιος λέει «αποδέχομαι», ο κοσμήτορας ρωτά: «Με ποιο όνομα θέλετε να σας προσφωνούν» και με την απάντησή του ο νέος Πάπας ανακοινώνει το εκκλησιαστικό του όνομα.

Στη συνέχεια, ο πρύτανης των Καρδιναλίων εισάγει τις πληροφορίες σε ένα επίσημο έγγραφο, λευκός καπνός βγαίνει από την καμινάδα της Καπέλα Σιξτίνα και οι καμπάνες της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου χτυπούν.

Ο νέος Πάπας αλλάζει το λευκό ράσο του και ένας προς έναν οι κοκκινοφορεμένοι καρδινάλιοι πλησιάζουν για να ορκιστούν υπακοή. Αρχικά θα σταματήσει και θα προσευχηθεί στο παρεκκλήσι του Παύλου για λίγα λεπτά προτού βγει στο μπαλκόνι με θέα την πλατεία του Αγίου Πέτρου.

Τον προπορεύεται στο μπαλκόνι ένας καρδινάλιος που αναγγέλλει «Habemus papam!». («Έχουμε Πάπα!») και στη συνέχεια τον παρουσιάζει στον κόσμο στα λατινικά. Ο νέος ποντίφικας βγαίνει στο μπαλκόνι και εκφωνεί τα πρώτα του δημόσια λόγια ως πάπας.

Τα 5 φαβορί

Πέντε ονόματα ξεχωρίζουν ανάμεσα στους πιθανούς διαδόχους του Πάπα Φραγκίσκου:

Πιέτρο Παρολίν: 70 ετών. Ο πιο προβεβλημένος υποψήφιος για τη θέση του νέου Πάπα. Είναι ο δεύτερος στην ιεραρχία του Βατικανού από το 2013 και από τους στενότερους συνεργάτες του Πάπα Φραγκίσκου. Θεωρείται εξαιρετικός διπλωμάτης και μετριοπαθής, με σαφείς θέσεις σε διεθνή ζητήματα.

Λουίς Αντόνιο Τάγκλε: 67 ετών. Αποκαλείται «Ασιάτης Πάπας Φραγκίσκος» και είναι ιδιαίτερα λαοφιλής. Εάν εκλεγεί, θα είναι ο πρώτος Ασιάτης Πάπας, αντιπροσωπεύοντας μια νέα γεωγραφική περιοχή μετά την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική. Φιγουράρει στα επικρατέστερα φαβορί μαζί με τον 70χρονο Ιταλό Καρδινάλιο Πιέτρο Παρολίν και τον Ούγγρο Καρδινάλιο Πίτερ Έρντο. Το βίντεό του να τραγουδάει το «Imagine» του Τζον Λένον έγινε αμέσως viral. 

Ματέο Ζούπι: 69 ετών. Ανήκει στους μεταρρυθμιστές και στον στενό κύκλο του Πάπα Φραγκίσκου. Έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία και υποστηρίζει προοδευτικές θέσεις για την LGBT κοινότητα.

Ο Αρχιεπίσκοπος της Μπολόνια και πρόεδρος της Ιταλικής Συνόδου, εκπροσωπεί τη νέα γενιά καρδιναλίων που έχει αναδείξει μια πιο κοινωνικά ευαισθητοποιημένη Καθολική Εκκλησία. Η προτεραιότητά του στις κοινωνικές ανισότητες, την φτώχεια και τα ζητήματα των μεταναστών τον καθιστά ιδιαίτερα δημοφιλή, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί στενές σχέσεις με τη ρωμαϊκή παράδοση.

Πίτερ Έρντο: 72 ετών. Είναι ο μεγαλύτερος σε ηλικία και ο πιο συντηρητικός από τους υποψηφίους. Έχει αντιταχθεί στη χορήγηση της Θείας Κοινωνίας σε διαζευγμένους ή ξαναπαντρεμένους Καθολικούς, πιστεύοντας στην αδιάλυτη φύση του γάμου.

Η εκλογή του θα σηματοδοτούσε μια επιστροφή σε πιο παραδοσιακές αξίες, διαφορετικές από το όραμα του Πάπα Φραγκίσκου. Έχει επίσης συγκρίνει την υποδοχή προσφύγων με το εμπόριο ανθρώπων (human trafficking). Ο Έρντο έγινε καρδινάλιος το 2003 από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β’.

Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα: 60 ετών. Ο Λατίνος Πατριάρχης Ιεροσολύμων είναι πολύ νεότερος από άλλους υποψήφιους και έχει μετατραπεί από «αουτσάιντερ» σε σοβαρό φαβορί. Είναι επικεφαλής των Καθολικών στους Αγίους Τόπους σε μία περίοδο έντονων γεγονότων στη Μέση Ανατολή.

Η εκλογή του Πιτσαμπάλα θα αποτελούσε σημαντικό γεωπολιτικό γεγονός, σε μια εποχή που η Εκκλησία έχει επικρίνει την κυβέρνηση του Νετανιάχου. Είναι επίσης σπουδαίος μελετητής της Βίβλου και προσωπικός εκλεκτός του Πάπα Φραγκίσκου, που τον καλούσε σχεδόν καθημερινά. Αναμένεται να συγκεντρώσει ψήφους στο κονκλάβιο, και αν δεν εκλεγεί τώρα λόγω ηλικίας, θα είναι δυνατός υποψήφιος στο μέλλον.

Ζαν-Μαρκ Αβελίν: 66 ετών. Γνωστός για τη φιλελεύθερη αλλά και συναινετική του στάση, ο Αρχιεπίσκοπος της Μασσαλίας είναι ένα όνομα που έχει αποκτήσει δυναμική και, όπως φαίνεται, απολαμβάνει σημαντικής υποστήριξης.

Λέγεται ότι ο Καρδινάλιος Αβελίν ήταν ο διάδοχος που επιθυμούσε ο ίδιος ο Πάπας Φραγκίσκος και πλέον αναδεικνύεται γρήγορα στον υποψήφιο των υποστηρικτών του. Αν και προηγουμένως δεν περιγραφόταν ως papabile (πιθανός για Πάπας), μετά τον θάνατο του Φραγκίσκου έχει προκύψει ως σοβαρός διεκδικητής ανάμεσα στους μετριοπαθείς.

Ο 66χρονος Γάλλος ιεράρχης κατάγεται από την πρώην γαλλική αποικία της Αλγερίας, αλλά έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Μασσαλία.

Ο ιστότοπος College of Cardinals Report τον περιγράφει ως «αρκετά φιλελεύθερη μορφή, αλλά με τάση προς τη συναίνεση», γεγονός που τον καθιστά έναν υποψήφιο ικανό να γεφυρώσει τα χάσματα ανάμεσα στις διάφορες τάσεις της Εκκλησίας.

Ενόψει κοινωνικών διχασμών, γεωπολιτικών εντάσεων και της ανάγκης για ανανέωση, η απόφαση που θα ληφθεί μέσα στα τείχη του Βατικανού δεν θα καθορίσει μόνο την πορεία της Εκκλησίας - θα επηρεάσει και τον ρόλο της στον ευρύτερο κόσμο.

Η παποσύνη του Φραγκίσκου χαρακτηρίστηκε από τόλμη, ανοιχτότητα αλλά και αμφισβήτηση. Η κληρονομιά του διχάζει: κάποιοι θέλουν να τη συνεχίσουν, κι άλλοι να την ανατρέψουν πλήρως.

Για μία σειρά από λόγους το φετινό θεωρείται το πιο αβέβαιο και απρόβλεπτο κονκλάβιο των τελευταίων δεκαετιών: Δεν υπάρχει ούτε ξεκάθαρος διάδοχος, ούτε ενιαίο εκλογικό σώμα, ούτε σταθερή κατεύθυνση.

Για αυτό και - σύμφωνα με τον Guardian - πρώην συνεργάτες και παρατηρητές στο Βατικανό συμφωνούν ότι η φετινή εκλογική διαδικασία θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, τόσο λόγω του μεγάλου αριθμού εκλεκτόρων (133 σε σύγκριση με 117 στο προηγούμενο Κονκλάβιο), όσο και επειδή πολλοί από αυτούς δεν γνωρίζονται προσωπικά μεταξύ τους.

Βέβαια, υπάρχουν εκτιμήσεις ότι οι οι Καρδινάλιοι θα προσπαθήσουν να καταλήξουν σε απόφαση μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, προκειμένου να αποφευχθεί η εικόνα μιας διχασμένης Εκκλησίας.

Για όσο πάντως κρατήσει η διαδικασία, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης θα έχουν κατασκηνώσει στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου και θα έχουν ζωντανή μετάδοδη.

Εκεί αναμένεται να συρρέει συνεχώς μεγάλο πλήθος πιστών, περιμένοντας υπομονετικά τον λευκό καπνό από την καμινάδα στην οροφή της Καπέλα Σιστίνα.