Από την ενορία στο αμφιθέατρο: Ο Κρητικός ιερέας που έγινε συμφοιτητής της κόρης του

Οταν στην κατάμεστη αίθουσα ακούστηκαν τα ονόματά τους, πατέρας και κόρη πιάστηκαν χέρι χέρι και κατέβηκαν μαζί τα σκαλιά που οδηγούσαν στη σκηνή για να παραλάβουν το πτυχίο τους. Ηταν ένα στιγμιότυπο με το οποίο ο 50χρονος ιερέας από την ενορία του Σοκαρά στην Κρήτη, Χαράλαμπος Κοπανάκης, και η 24χρονη κόρη του, Μαρία, επισφράγιζαν την κοινή φοιτητική πορεία τους στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου. Τέσσερα χρόνια, κάθισαν στα ίδια αμφιθέατρα, παρακολούθησαν τα ίδια μαθήματα, έδωσαν τις ίδιες εξετάσεις, παρουσίασαν ακόμη και κοινές εργασίες. Κι όσο κι αν αυτή η εικόνα γινόταν συχνά πυκνά αντικείμενο σχολιασμού από κάποιους συμφοιτητές τους, οι ίδιοι ζούσαν διακριτικά και αθόρυβα μια καθημερινότητα που είχε μεταφερθεί από το σπίτι στα πανεπιστημιακά έδρανα.

«Για εμένα το πιο σημαντικό δεν ήταν ότι πήραμε μαζί το πτυχίο. Ηταν ότι με την κόρη μου μπορέσαμε να συνδεθούμε και με έναν διαφορετικό τρόπο, πέρα από τον γονικό ρόλο. Να γίνουμε συμφοιτητές», λέει στην «Κ» ο Χαράλαμπος Κοπανάκης. «Μου δόθηκε η δυνατότητα να τη γνωρίσω περισσότερο και, φαντάζομαι, κι εκείνη εμένα. Να δω καλύτερα τον χαρακτήρα της, τις δυνατότητές της, αλλά και να κοιτάξω πιο καθαρά τον δικό μου εαυτό. Εκεί κατάλαβα ακόμη περισσότερο ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς που έχουν έτοιμες όλες τις απαντήσεις. Χρειάζεται να βλέπουν ότι κι εμείς προσπαθούμε, μαθαίνουμε, ανασκευάζουμε τον εαυτό μας, κάνουμε αναστοχασμό και συνεχίζουμε να εξελισσόμαστε».

Αντίβαρο

Για τη Μαρία, ο πατέρας της λειτουργούσε συχνά ως αντίβαρο μπροστά στο άγχος των μαθημάτων. «Ο μπαμπάς ήταν πολύ κουλ. Εγώ είχα το άγχος των εξετάσεων κι εκείνος μου έλεγε συνέχεια “το ’χουμε, χαλάρωσε”», περιγράφει η ίδια στην «Κ» προσθέτοντας ότι δεν αισθάνθηκε ποτέ κάποια αμηχανία μπροστά στους συμφοιτητές της. «Ηθελα να το μοιραστώ, να ξέρουν τα υπόλοιπα παιδιά ότι είναι ο μπαμπάς μου. Ημουν ενθουσιασμένη και περήφανη για εκείνον».

Στο πανεπιστήμιο, οι συμφοιτητές τους με τον καιρό συνήθισαν την εικόνα του πατέρα και της κόρης που κάθονταν μαζί στα αμφιθέατρα ή συζητούσαν για τις εργασίες τους στη φοιτητική λέσχη.

«Στην αρχή τούς φαινόταν παράξενο», θυμάται η Μαρία. «Υπήρχαν φορές που έλεγα στον μπαμπά μου να πάμε να φάμε μαζί στη λέσχη και μας κοίταζαν περίεργα. Με τον καιρό, όμως, αυτό έγινε κάτι απολύτως φυσικό. Τα παιδιά έβλεπαν τον πατέρα μου ως έναν ακόμη συμφοιτητή. Νομίζω ότι καταφέραμε με έναν τρόπο να σπάσουμε και τα στερεότυπα, δείχνοντας σε όλους ότι η εξέλιξη και η εκπαίδευση δεν έχουν ηλικία».

«Δεν πήγα στη σχολή για να παρακολουθώ τι κάνει η κόρη μου», ξεκαθαρίζει ο κληρικός, γελώντας. «Ολα αυτά τα χρόνια, ο καθένας ζούσε την προσωπική του ζωή με απόλυτη ελευθερία. Μπορεί να μοιραζόμασταν τις ίδιες αγωνίες ή να συζητούσαμε τις δυσκολίες της σχολής, όμως δεν χρειάστηκε ποτέ να επέμβω ή να της υποδείξω κάτι».

Η δική του στιγμή

Η απόφαση του Χαράλαμπου Κοπανάκη να επιστρέψει στα πανεπιστημιακά έδρανα, πολλά χρόνια μετά τις θεολογικές σπουδές, ήταν αποτέλεσμα μιας μακράς σκέψης που έκανε πολύ προτού η τρίτη και μικρότερη κόρη της οικογένειας περάσει στο πανεπιστήμιο. Ηταν όταν τις πρώτες δεκαετίες της ιερατικής του πορείας μια δύσκολη περίοδος με έντονα συμπτώματα άγχους τον οδήγησε στην ψυχοθεραπεία. Η γνωριμία με αυτόν τον κόσμο εξελίχθηκε σε μια βαθιά προσωπική αναζήτηση γύρω από την ανθρώπινη συμπεριφορά και τις σχέσεις.

«Οσο περνούσαν τα χρόνια τόσο περισσότερο καταλάβαινα ότι κάποια στιγμή ήθελα να σπουδάσω αυτό το αντικείμενο. Περίμενα όμως να μεγαλώσουν και οι τρεις κόρες μου. Οταν ήρθε η ώρα των Πανελλαδικών για τη Μαρία, σκέφτηκα ότι είχε έρθει και η δική μου στιγμή».

Ο Χαράλαμπος Κοπανάκης αποφάσισε συνειδητά να ακολουθήσει τις σπουδές της Κοινωνικής Εργασίας. Η πολύμηνη πρακτική άσκηση που προβλέπει το πρόγραμμα σπουδών ήταν αυτό που τον ενδιέφερε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Για ενάμιση χρόνο βρέθηκε σε δημοτικά σχολεία, συμμετέχοντας στις δράσεις των κοινωνικών λειτουργών με παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. «Είχα καταλήξει ότι αυτό που χρειαζόμουν δεν ήταν ακόμη μία θεωρία. Ηθελα να βρεθώ στο πεδίο, δίπλα στον άνθρωπο. Να αποκτήσω εμπειρία μέσα σε πραγματικές συνθήκες εργασίας».

Οι σπουδές στην Κοινωνική Εργασία, όπως λέει, εμπλούτισαν και τον τρόπο με τον οποίο ασκεί σήμερα το ποιμαντικό του έργο, χωρίς ωστόσο να εμπλέκει τις δύο ιδιότητες. «Εκεί δεν πας να κάνεις κατήχηση. Πας με τα εργαλεία της επιστήμης να στηρίξεις τον άνθρωπο. Είναι δύο διαφορετικοί ρόλοι. Η γνώση που πήρα στο πεδίο από την Κοινωνική Εργασία με βοηθά να καταλαβαίνω βαθύτερα τον άνθρωπο, αλλά ο κοινωνικός λειτουργός και ο ιερέας έχουν διακριτούς ρόλους».

Την ίδια φιλοσοφία ακολούθησε και σε μια ακόμη, ιδιαίτερα συμβολική επιλογή. Σε όλη τη διάρκεια των σπουδών του ο πατέρας Χαράλαμπος άφησε το ράσο στην άκρη και παρακολουθούσε τα μαθήματα με πολιτικά ρούχα. «Το επέλεξα συνειδητά. Εκεί ήμουν ένας φοιτητής ανάμεσα στους συμφοιτητές μου. Το ράσο, στην ελληνική κοινωνία, συχνά δημιουργεί μια ανισοτιμία ανάμεσα στους ανθρώπους γιατί προκαλεί προνομιακές μεταχειρίσεις. Εγώ δεν ήθελα με κανέναν τρόπο μια τέτοια μεταχείριση. Ολοκλήρωσα τις σπουδές και υπήρχαν καθηγητές που δεν γνώριζαν ότι είμαι κληρικός. Για εκείνους ήμουν ο Χαράλαμπος. Ισος μεταξύ ίσων».

Τα όνειρα δεν έχουν ηλικία

Στο πεδίο, η Μαρία επέλεξε διαφορετική διαδρομή από εκείνη του πατέρα της. Η πρακτική της στα ιδρύματα κοινωφελούς δράσης, στο Ηράκλειο, την έφερε σε επαφή με χρήστες ουσιών που ζουν σε συνθήκες αστεγίας. Ηταν μια εμπειρία που, όπως λέει, καθόρισε και τα επόμενα σχέδιά της. «Ηρθα σε επαφή με καταστάσεις ανθρώπων που με συγκίνησαν και με έκαναν να θέλω να αποκτήσω περισσότερες γνώσεις. Εχω ήδη βρει το μεταπτυχιακό που με ενδιαφέρει και ελπίζω να συνεχίσω προς αυτή την κατεύθυνση».

Για την ίδια, η επιλογή των συγκεκριμένων σπουδών δεν θα μπορούσε να μη συνδέεται με το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε. «Πριν ακόμη από την ιδιότητά του ως ιερέα, ο πατέρας μου υπήρξε ένας άνθρωπος που στεκόταν πάντοτε δίπλα στους άλλους. Μεγάλωσα μέσα σε αυτό το κλίμα. Δεν θυμάμαι να μας λέει τι πρέπει να κάνουμε. Το βλέπαμε στην πράξη», σημειώνει και προσθέτει: «Είμαι πολύ περήφανη που τον βλέπω να εξελίσσεται». 

Η συγκίνηση κορυφώθηκε τη στιγμή της αποφοίτησης. Η πρόταση να κατέβουν μαζί στη σκηνή ήρθε από το ίδιο το πανεπιστήμιο και οι δυο τους συμφώνησαν αμέσως. Στην αίθουσα βρίσκονταν η μητέρα της Μαρίας, οι δύο μεγαλύτερες αδελφές της, που ταξίδεψαν από την Αθήνα και την Κωνσταντινούπολη, συγγενείς και φίλοι. «Μας ρώτησαν αν θέλουμε να παραλάβουμε μαζί τα πτυχία μας και είπαμε “γιατί όχι”; Ηταν ένα υπέροχο ταξίδι που έκλεισε με αυτή την ωραία σημειολογία. Ετσι το ζήσαμε, έτσι το χαρήκαμε», λέει ο Χαράλαμπος Κοπανάκης.

«Με κατέκλυσε ένας καταιγισμός συναισθημάτων. Είναι μια στιγμή που θα θυμάμαι για πάντα», περιγράφει -συγκινημένη- η Μαρία. Η ίδια προσπαθεί να συμπυκνώσει σε μια φράση όσα κράτησε από αυτά τα τέσσερα χρόνια δίπλα στον πατέρα της. «Αν ήθελα να μείνει ένα πράγμα από αυτή την ιστορία, θα ήταν ότι τα όνειρα δεν έχουν ηλικία. Ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσεις κάτι που αγαπάς».
kathimerini.gr