Αποκάλυψη: «Τρώμε έντομα χωρίς να το γνωρίζουμε»!

Πόσα έντομα έχουμε φάει χωρίς να το γνωρίζουμε; Ο διατροφολόγος από το Ρέθυμνο Χάρης Χαρωνίτης, μιλώντας στο newshub.gr για την υπόθεση της εντομοφαγίας, με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει μέσα από δικές του έρευνες, είναι αποκαλυπτικός.  Συγκεκριμένα, όπως λέει, είναι πάρα πολλά εκείνα τα προϊόντα, που εμπεριέχουν έντομα και τα οποία είναι απολύτως σίγουρο, ότι τα καταναλώνουμε χωρίς να το γνωρίζουμε!

«Η  εντομοφαγία σήμερα παρατηρείται συγκεκριμένα σε πληθυσμούς κυρίως της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, Αφρικής  σε αντιδιαστολή με την Ευρώπη που δεν είναι και πολύ διαδεδομένη η διατροφική αυτή επιλογή.

Περισσότερα από 1000 είδη εντόμων καταναλώνονται στις μέρες μας, ενώ τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία τροφίμων τα φέρνει προς κατανάλωση με την μορφή αλεύρων όπως σε μπάρες δημητριακών, ζύμες από πίτσες, φυστικοβούτυρο, σούπες, σοκολάτες, αλλά και ως χρωστική με μεγάλη συχνότητα χρήσης.

Φαίνεται ότι ο μέσος άνθρωπος καταναλώνει έντομα χωρίς να το γνωρίζει αλλά και πολλά εστιατόρια σήμερα τα χρησιμοποιούν επίσημα στο μενού τους. Μερικά τρόφιμα που έχουν το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα το οποίο συναντάται στα αλλαντικά, τα αναψυκτικά, τα παιδικά ζελεδάκια και σε άλλα τρόφιμα, όπως παγωτά, κέικ, ντόνατς, , γρανίτες, γιαούρτια, χυμούς, ποτά, γλυκά, μπισκότα,  καραμέλες, τσίχλες,  σιρόπια, μαρμελάδες, κομπόστες, γαλακτοκομικά με φράουλα, και κοκτέιλ  φρούτων οφείλεται από μία ουσία την  καρμίνη ή αλλιώς Κοχενίλη ή Καρμινικό οξύ (E120).

Το καρμινικό οξύ είναι μια χημική ουσία με κόκκινη απόχρωση, που παράγεται από τα θηλυκά έντομα και τα αυγά τους, του είδους Cochineal Dactylopius coccus Casta.

Στη ζαχαροπλαστική σε παγωτά, κέικ, ντόνατς, αναψυκτικά, γρανίτες, γιαούρτια, χυμούς, ποτά, γλυκά, μπισκότα,  κέικ, καραμέλες, τσίχλες,  σιρόπια, μαρμελάδες, κομπόστες, γαλακτοκομικά με φράουλα, και κοκτέιλ  φρούτων καθώς και για την ενίσχυση του κόκκινου χρώματος σε αλλαντικά, λουκάνικα, καθώς και σε σάλτσες ντομάτας και αποξηραμένα ψάρια.

Η καρμίνη δεν προστίθεται μόνο στα τρόφιμα, αλλά υπάρχει και σε μία ευρεία γκάμα καλλυντικών: προϊόντα μαλλιών και περιποίησης του δέρματος, καλλυντικά για μακιγιάζ όπως σκιές ματιών, ρουζ, πούδρες και κραγιόν, βερνίκια νυχιών κ.α»,  λέει ο διατροφολόγος Χάρης Χαρωνίτης.

Εντομοφαγία: Κι όμως αλλού αποτελεί συνήθη πρακτική

Παρακάτω, ο Χάρης Χαρωνίτης συμπληρώνει: «Η εντομοφαγία αν και αποτελεί μια συνήθης πρακτική για την Ασία, την Αφρική, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νότια Αμερική, η συνήθεια αυτή «έρχεται» σιγά σιγά και στο διατροφολόγιο των ευρωπαϊκών χωρών ύστερα από την απόφαση της Κομισιόν να εγκρίνει την κυκλοφορία τροφίμων, που περιλαμβάνουν συστατικά από έντομα

Η κατανάλωση εντόμων από τον άνθρωπο (εντομοφαγία) ήταν διαδεδομένη στα προϊστορικά χρόνια, Και αποτελούσε βασική επιλογή για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών αλλά και θρεπτικών συστατικών.

Υποστηρίζεται ότι η ψηλή κατανάλωση κρέατος σήμερα είναι υπερβολικά κοστοβόρα για την φύση όσον αφορά την παραγωγή του, αλλά και την κατανάλωση του σε αντίθεση με τα έντομα που φαίνεται ότι απαιτείται λιγότερη ζωοτροφή από τα ζώα για να παραχθούν ενώ φαίνεται να έχουν υψηλή θρεπτική αξία όπως παράδειγμα οι αποξηραμένες κάμπιες στα 100 gr έχουν 31mg σιδήρου( αντίστοιχα το μοσχάρι έχει περίπου 8).

Επίσης υποστηρίζεται ότι τα έντομα μα δίνουν υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνες. Τρόφιμα που αντιστοιχούν σε αυτές τις ιδιότητες φαίνεται να είναι και οι ακρίδες, και τα σκαθάρια.

Επιστημονικά υποστηρίζεται ότι σε μερικά χρόνια αργότερα ο πληθυσμός της γης θα ξεπερνάει τα 9 δις, δεν θα υπάρχει αρκετή τροφή για να θρέψει όλο αυτόν τον πληθυσμό και τότε η κατανάλωση εντόμων αποτελεί μονόδρομο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ασφάλεια τροφίμων (EFSA,) μιλώντας για τα έντομα που έχουν ήδη εγκριθεί ως νέα τρόφιμα ανέφερε πως «η χρήση των εντόμων ως εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης δεν είναι καινούργια και τα έντομα καταναλώνονται τακτικά σε πολλά μέρη του κόσμου».

Πόσο «ασφαλή» είναι τα εντομα;

Ο Χάρης Χαρωνίτης απαντάει όμως με στοιχεία και στο εύλογο ερώτημα, «πόσο ασφαλή είναι τα έντομα ως τροφή για τον άνθρωπο»:

«Η Κομισιόν διαβεβαίωσε το πόσο ασφαλή είναι αυτά τα τρόφιμα με έντομα για την υγεία λέγοντας πως «τα νέα τρόφιμα μπορούν να εγκριθούν μόνο εάν δεν ενέχουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, διαφορετικά η Επιτροπή δεν θα είχε υποβάλει την έγκρισή τους στα κράτη μέλη».

Όμως σύμφωνα με την EFSA, οι τροφικές αλλεργίες αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο επηρεάζει περίπου το 2-4 % του ενήλικου πληθυσμού και το 8-9 % των παιδιών και κρίνεται απαραίτητο να αναφερθούν και οι πιθανοί κίνδυνοι όπως είναι οι αλλεργίες σύμφωνα και με τους κανόνες της ΕΕ προσδιορίζοντας σε κατάλογο τα τρόφιμα που είναι επίφοβο να προκαλέσουν αλλεργία.

Έτσι η EFSA  κατέγραψε και συμπέρανε καταληκτικά ότι η κατανάλωση των αξιολογούμενων πρωτεϊνών εντόμων μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει και σε  αλλεργικές αντιδράσεις .Αυτό μπορεί να συμβαίνει ιδιαίτερα σε άτομα που ήδη έχουν παρουσιάσει αλλεργία με γνωστά αλλεργιογόνα τρόφιμα όπως στα μαλακόστρακα, τα ακάρεα της σκόνης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στα μαλάκια.

Κατά συνέπεια θα πρέπει υποχρεωτικά να επισημαίνονται ποια προϊόντα περιέχουν έντομα. «Το σχέδιο νομικής πράξης θεσπίζει υποχρεωτική επισήμανση για τα τρόφιμα που περιέχουν τα νέα τρόφιμα», αναφέρει η ΕΕ».

Η υπερκατανάλωση και η διατροφική κρίση

«Σε αντιδιαστολή όσον αφορά την διατροφική επάρκεια τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να παρατηρηθεί η υπερκατανάλωση ,η αλόγιστη σπατάλη τροφίμων που συμβαίνει στις Δυτικές χώρες και παράλληλα να στηριχθεί και να ενισχυθεί η παραγωγική διαδικασία στις χώρες που μπορούν να παράγουν.

Και δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ότι : Ενώ δισεκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν διατροφική ανασφάλεια, και είναι αντιμέτωποι με την πείνα  μπορούν να φθάσουν μέχρι και 810 εκατομμύρια άνθρωποι, .

Την ίδια ώρα, η ανθρωπότητα συνεχίζει να πετάει στα σκουπίδια τρόφιμα που θα μπορούσαν να καταναλωθούν: Η σπατάλη τροφίμων, εκτιμάται ότι ανέρχεται στο 30% της παραγόμενης τροφής – αξίας περίπου ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων, ενώ η Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, κάθε χρόνο πετάει 88 εκατομμύρια τόνους τροφίμων. Σύμφωνα με έρευνα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, κάθε νοικοκυριό στην Ελλάδα σπαταλά 98,9 κιλά τροφικών περισσευμάτων ανά άτομο σε ετήσια βάση.

Από αυτά, περίπου 30 κιλά θα μπορούσαν να αποφευχθούν με μικρές αλλαγές στις καθημερινές μας καταναλωτικές συνήθειες».

(Πηγές : Global Food Losses and Food Waste FAO, 2011

Waste: Uncovering the Global Food Scandal, Stuart, Τ., Penguin, 2009

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο / πρόγραμμα Wasp)