Απονομή Δικαιοσύνης στο Ηράκλειο: Τα προβλήματα, οι καθυστερήσεις και οι προοπτικές-Ο Πρωτοδίκης Αργύρης Κατσαμάνης στο Newshub.gr (Μέρος Α)

Δεν είναι είδηση το ότι η ελληνική Δικαιοσύνη αντιμετωπίζει διαχρονικά σοβαρά προβλήματα που πλήττουν τη θεσμική αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητά της.

Ούτε ότι τα σοβαρά προβλήματα της Δικαιοσύνης σχετίζονται με τις κακές έως άθλιες, σε κάποιες περιπτώσεις, υλικοτεχνικές υποδομές της, τις ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό (δικαστικούς λειτουργούς και δικαστικούς υπαλλήλους) και την πολυνομία.

Αυτά τα προβλήματα, σε συνδυασμό με διάφορες συγκυρίες, αυξάνουν την έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών προς αυτήν, παρότι όλοι αναγνωρίζουν πως η Δικαιοσύνη πρέπει να είναι το θεμέλιο και το στήριγμα όλων, ο μοναδικός θεσμός που δεν πρέπει να αμφισβητείται.

Τι γίνεται όμως όταν οι πολίτες βλέπουν την απονομή Δικαιοσύνης να κινείται με ρυθμούς χελώνας και εκείνοι να πρέπει να ταλαιπωρούνται για χρόνια για μια δικαστική απόφαση;

Θελήσαμε να διερευνήσουμε τι συμβαίνει τοπικά και κυρίως γιατί συμβαίνει και τι λύσεις μπορούν να υπάρξουν μιας και οι δυσλειτουργίες στην απονομή Δικαιοσύνης σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου είναι αντιπροσωπευτικές εκείνων που συναντάμε σε ολόκληρη τη χώρα και ίσως περισσότερο τονισμένες, λόγω του επιπρόσθετου κτιριακού ζητήματος που αντιμετωπίζει στο Ηράκλειο.

Προχωρά η προσωρινή λύση της μίσθωσης ακινήτου στο Ηράκλειο

Το ρεπορτάζ μας έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, απαντά σε βουλευτές του ΠΑΣΟΚ πως η ενδιάμεση λύση χρήσης του παλιού κτιρίου του ΟΤΕ στο πεζόδρομο της οδού Θεοτοκοπούλου στο Ηράκλειο, για τις ανάγκες στέγασης μερίδας δικαστικών υπηρεσιών, προχωρά.

Εκεί θα μετακινηθούν υπηρεσίες των δικαστηρίων μέχρι να αποκτήσει η πόλη το νέο δικαστικό της μέγαρο στην παραλιακή.

Ειδικότερα αναφέρει ο Υπουργός πως, για την αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών έως την ανέγερση του νέου Δικαστικού Μεγάρου, προκρίθηκε η μίσθωση ακινήτου άνω των 3.500 τ.μ. στον Δήμο Ηρακλείου. Παρότι δεν αναφέρει συγκεκριμένα για ποιο κτίριο μιλά, η έκταση του κτιρίου που περιγράφει ταιριάζει με εκείνη του παλιού κτιρίου όπου στεγαζόταν ο ΟΤΕ.

Μετά τη Δημόσια Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος η αρμόδια Επιτροπή υπέγραψε στις 06/10/2026 το σχετικό Πρακτικό για το επιλεγέν κτίριο, γνωστοποιεί.

Ο ίδιος τονίζει, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, πως το έργο «Ανέγερση Δικαστικού Μεγάρου Ηρακλείου και Ανακατασκευή Δικαστικού Μεγάρου Ρεθύμνου» υλοποιείται μέσω ΣΔΙΤ με προϋπολογισμό 70.048.955 €. Αναθέτουσα Αρχή είναι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ενώ το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. έχει παραχωρήσει δωρεάν την χρήση ιδιόκτητου ακινήτου 16.999 τ.μ. στη συμβολή των Λεωφόρων Εθνικής Αντιστάσεως και Νεάρχου (παραλιακή).

Σε ότι αφορά στις παρεμβάσεις στο υφιστάμενο Διατηρητέο Κτίριο του Δικαστικού Μεγάρου, επαναλαμβάνει ο κ. Φλωρίδης πως, εγκρίθηκε κονδύλι 150.000 € από το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. για εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, ενώ προωθείται η υπογραφή Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Υπουργείου Δικαιοσύνης, Υπουργείου Πολιτισμού, ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ., Περιφέρειας Κρήτης και ΕΤΑΔ Α.Ε.

Τέλος ο αρμόδιος Υπουργός σημειώνει πως ολοκληρώθηκε η μετατροπή χώρου αποθήκης-αρχείου σε δικαστική αίθουσα (Ακροατήριο Δικαστήριου Ανηλίκων), με έγκριση πίστωσης 31.000 € ενώ από το 2023 έως σήμερα, το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. έχει διαθέσει 225.817 € για το Πρωτοδικείο Ηρακλείου (ηλεκτρομηχανολογικά, κλιματισμό, συστήματα ασφαλείας, x-ray, μαγνητική πύλη κ.ά.), καθώς και άνω των 1,2 εκατ. ευρώ στο Εφετείο Ανατολικής Κρήτης για την κάλυψη των πάγιων λειτουργικών αναγκών των δικαστικών υπηρεσιών της Π.Ε. Ηρακλείου.

Η απονομή Δικαιοσύνης ταλαιπωρεί δικαστές, δικηγόρους, υπαλλήλους των δικαστηρίων και πολίτες

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ μας απευθυνθήκαμε σε εκπροσώπους των τριών βασικών κρίκων της αλυσίδας απονομής Δικαιοσύνης, δηλαδή τους δικαστές, τους δικηγόρους και τους δικαστικούς υπαλλήλους, και ζητήσαμε να μας αξιολογήσουν τα προβλήματα που συναντούν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και να μας παραθέσουν τις δικές τους απόψεις για την επίλυση τους.

Ειδικότερα, μας μίλησαν ο Πρωτοδίκης και Πρόεδρος της Εφετειακής Επιτροπής του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης κ. Αργύρης Κατσαμάνης, η Γενική Γραμματέας του ΔΣ του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου κ. Αλεξάνδρα Ευτυχία Σπυριδάκη και η Πρόεδρος του Συλλόγου Δικαστικών Υπαλλήλων Ν. Ηρακλείου κ. Κατερίνα Γιαλιτάκη.

Όσα μας είπαν καλύπτουν ένα εκτενές ρεπορτάζ που θα δημοσιεύσουμε σε δυο μέρη, αρχής γενομένης από τον κ. Αργύρη Κατσαμάνη.

Αργύρης Κατσαμάνης: Μας δίνονται τα μέσα για να αλλάξουμε την κατάσταση

Ο Πρωτοδίκης και Πρόεδρος της Εφετειακής Επιτροπής του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης κ. Αργύρης Κατσαμάνης αναγνωρίζει στο Ηράκλειο ως πρώτο και βασικό πρόβλημα το κτιριακό. Μιλάει με συγκεκριμένα νούμερα για τις καθυστερήσεις αλλά και για την πρόοδο εκδίκασης υποθέσεων και φαίνεται να περιμένει, με βάση τα χρηματοδοτικά εργαλεία που διαθέτει η ΕΕ, πως η κατάσταση θα βελτιωθεί έτι περαιτέρω.

Αρχικά του ζητήσαμε να μας κάνει τη δική του αξιολόγηση,  προφανώς μεταφέροντας και την εικόνα των συναδέλφων του δικαστών, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η  απονομή της Δικαιοσύνης τοπικά.

Όπως μας είπε: «Για να μιλήσουμε για το Ηράκλειο, αξίζει πρώτα να δούμε τη μεγάλη εικόνα. Η σωστή και έγκαιρη απονομή της Δικαιοσύνης είναι βασική ανάγκη κάθε κοινωνίας, στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Επηρεάζει την οικογένεια, την εργασία, την περιουσία, τη λειτουργία των επιχειρήσεων και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Όταν μια υπόθεση παραμένει ανοιχτή για χρόνια, άνθρωποι και οικογένειες ζουν στην αβεβαιότητα και δυσκολεύονται να προχωρήσουν τη ζωή τους.

Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι έχουμε την τύχη να συμμετέχουμε σε μια ευρωπαϊκή προσπάθεια που μας δίνει τα μέσα να αλλάξουμε αυτή την κατάσταση.

Μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης, οι ευρωπαϊκές χώρες χρηματοδοτούνται για να προχωρήσουν, με τα εθνικά τους σχέδια, σε συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις.

Υπάρχουν στόχοι, χρονοδιαγράμματα και αξιολόγηση της προόδου, ενώ η χρηματοδότηση συνδέεται με την εκπλήρωση των δεσμεύσεων.

Για τη Δικαιοσύνη, αυτό σημαίνει ψηφιοποίηση, καλύτερες υποδομές, απλούστερες διαδικασίες και καλύτερη οργάνωση.

Είναι μια σημαντική ευκαιρία να αντιμετωπίσουμε προβλήματα δεκαετιών και έχουμε ευθύνη να την αξιοποιήσουμε προς όφελος των πολιτών.

Το ζητούμενο είναι αυτή η προσπάθεια να φέρει αποτέλεσμα και στον τόπο μας.

Στο Ηράκλειο θα έβαζα πρώτο το κτιριακό. Χωρίς αρκετούς και κατάλληλους χώρους, δυσκολεύονται οι συνεδριάσεις, η δουλειά του προσωπικού και η εξυπηρέτηση των πολιτών.

Μαζί με την ενίσχυση των γραμματειών και την καλύτερη οργάνωση, αυτές είναι οι βασικές ανάγκες που πρέπει να αντιμετωπιστούν».

Ο αριθμός των δικαστών δεν αρκεί για να εξηγήσει τις καθυστερήσεις

Στο ερώτημα για την ύπαρξη καθυστερήσεων στις δικαστικές αποφάσεις και την επάρκεια δικαστικών λειτουργών ο κ. Κατσαμάνης απάντησε με αριθμούς αποτυπώνοντας μια βελτιωμένη εικόνα σε σχέση με το παρελθόν: «Είναι αλήθεια ότι, σύμφωνα με το EU Justice Scoreboard 2026, η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη αναλογία δικαστών ανά 100.000 κατοίκους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε.

Ο αριθμός, όμως, δεν αρκεί από μόνος του για να εξηγήσει τις καθυστερήσεις. Πρέπει να δούμε πόσες υποθέσεις χειρίζεται κάθε δικαστής, πόσο σύνθετες είναι, πώς κατανέμεται η εργασία και με ποια υποστήριξη λειτουργούν τα δικαστήρια.

Στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου εκτιμώ ότι οι δικαστές επαρκούν, αλλά οριακά. Ο συνολικός αριθμός δεν δείχνει όλη την εικόνα, αφού υπάρχουν ανακριτικά και άλλα ειδικά καθήκοντα, απουσίες και κενά. Στο Εφετείο, αντίθετα, θεωρώ ότι χρειάζεται ενίσχυση.

Υπάρχει, πάντως, σημαντική πρόοδος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης για τους πρώτους 18 μήνες εφαρμογής του νέου δικαστικού χάρτη, ο πανελλαδικός εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης απόφασης μειώθηκε από 774 σε 357 ημέρες.

Πρόκειται για στατιστικό δείκτη, ο οποίος δεν σημαίνει ότι κάθε υπόθεση ολοκληρώνεται σε αυτόν τον χρόνο ούτε αποτυπώνει αυτομάτως την κατάσταση στο Ηράκλειο.

Τοπικά, οι καταγεγραμμένες εκκρεμείς πολιτικές υποθέσεις μειώθηκαν από 7.900 στο τέλος του 2024 σε 6.057 στο τέλος του 2025, δηλαδή περίπου κατά 23%.

Αυτό είναι θετικό, χωρίς να σημαίνει ότι ο χρόνος έκδοσης αποφάσεων μειώθηκε κατά το ίδιο ποσοστό.

Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι πίσω από αυτούς τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι: παιδιά που χρειάζονται ασφάλεια και σταθερότητα, άνεργοι που διεκδικούν το δίκιο τους, εργαζόμενοι που περιμένουν τα δεδουλευμένα τους, οικογένειες που ζουν με την αγωνία μιας εκκρεμότητας και επιχειρήσεις που περιμένουν μια απόφαση για να συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Για όλους αυτούς, η αναμονή είναι χρόνος από τη ζωή τους μέσα στην αβεβαιότητα.

Γνωρίζω την καθημερινή προσπάθεια των συναδέλφων μου και πιστεύω ότι έχουν βαθιά συναίσθηση αυτής της ευθύνης.

Εργάζονται με ενδιαφέρον και επιμονή, μαζί με τους δικαστικούς υπαλλήλους, μέσα σε δύσκολες συνθήκες.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι οι συντοπίτες μας μπορούν να έχουν εμπιστοσύνη στους δικαστές τους. Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί, ώστε αυτή η εμπιστοσύνη να δικαιώνεται καθημερινά».

Το 2025 είχαμε 18.780 εισαγωγές παλιών και νέων υποθέσεων στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου

Είναι μεγάλος ο όγκος των υποθέσεων ή υπάρχει πρόβλημα οργάνωσης των δικαστηρίων για αυτό καταγράφονται καθυστερήσεις; ήταν το επόμενο ερώτημα μας στον έγκριτο δικαστή και η απάντηση του σαφής και με συγκεκριμένα στοιχεία: «Ισχύουν και τα δύο, ιδιαίτερα στην ποινική δικαιοσύνη.

Το 2025 στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου εισήχθησαν για πρώτη φορά 11.609 ποινικές υποθέσεις. Μαζί με τις υποθέσεις από αναβολή και τις λοιπές εισαγωγές, καταγράφηκαν συνολικά 18.780 εισαγωγές.

Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για ισάριθμες διαφορετικές υποθέσεις, αλλά ο αριθμός δείχνει την επιβάρυνση των ακροατηρίων.

Στον συγκριτικό πίνακα που έχουμε, το Ηράκλειο εμφανίζει μεγαλύτερο ποινικό φόρτο από την Πάτρα, τον Πειραιά και τη Λάρισα.

Όταν αυτός ο φόρτος συνδυάζεται με δυσκολία να λειτουργούν παράλληλα περισσότερες συνθέσεις, για παράδειγμα δύο Μονομελή Πλημμελειοδικεία, συγκεντρώνονται πολλές υποθέσεις σε κάθε δικάσιμο και αρκετές δεν προλαβαίνουν να εκδικαστούν.

Χρειάζονται αίθουσες, γραμματειακή υποστήριξη και σωστή κατανομή της δουλειάς.

Χρειάζεται επίσης εξειδίκευση των δικαστών σε οργανωμένα τμήματα. Κάθε αντικείμενο έχει τις δικές του απαιτήσεις και η συστηματική ενασχόληση βοηθά τόσο στην ποιότητα όσο και στην ταχύτητα της εργασίας.

Παράλληλα, έχουμε ξεκινήσει συνεργασία με το ΙΤΕ, στο πλαίσιο της οποίας διερευνούμε νέες μεθόδους εργασίας και τη δυνατότητα αξιοποίησης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Θεωρώ ότι είναι ένα αναγκαίο επόμενο βήμα μετά την ψηφιοποίηση.

Τα εργαλεία αυτά μπορούν να υποστηρίζουν τη δουλειά μας, με προστασία των δεδομένων και έλεγχο της ακρίβειάς τους. Η ευθύνη της κρίσης και της απόφασης παραμένει πάντοτε στον δικαστή».

Το νέο δικαστικό μέγαρο έχει καθυστερήσει υπερβολικά

Και φυσικά δεν μπορούσαμε να μην ρωτήσουμε τον κ. Κατσαμάνη πόσο επηρεάζουν τη καθημερινή λειτουργία των δικαστηρίων και συνολικά την απονομή Δικαιοσύνης στο Ηράκλειο οι κτιριακές και υλικοτεχνικές ελλείψεις.

Ο Πρωτοδίκης και Πρόεδρος της Εφετειακής Επιτροπής του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης δεν έκρυψε πως ζητούμενο και στόχευση είναι για όλους η κατασκευή νέου δικαστικού μεγάρου που ήδη έχει καθυστερήσει πάρα πολύ:

«Επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή λειτουργία. Δεν αρκεί να υπάρχει προσωπικό, αν δεν υπάρχουν οι χώροι για να εργαστεί.

Η έλλειψη αιθουσών περιορίζει τις παράλληλες συνεδριάσεις και δυσκολεύει τη συνέχιση δικών που έχουν διακοπεί.

Αυτό επιβαρύνει τον προγραμματισμό και προκαλεί ταλαιπωρία σε δικαστές, υπαλλήλους, δικηγόρους και πολίτες.

Το νέο δικαστικό μέγαρο έχει καθυστερήσει υπερβολικά. Από τα δημοσιευμένα στοιχεία προκύπτει ότι η διαγωνιστική διαδικασία παρατείνεται εδώ και χρόνια, χωρίς σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.

Στη σύσκεψη του Μαΐου με τον υπουργό Δικαιοσύνης διατυπώθηκε εκτίμηση για περίπου οκτώ ακόμη χρόνια μέχρι να αποκτήσουμε το νέο μέγαρο.

Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για εξασφαλισμένη ημερομηνία παράδοσης. Σε κάθε περίπτωση, είναι μεγάλο διάστημα για υπηρεσίες που ήδη λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις.

Γι’ αυτό χρειάζεται να προχωρήσει το νέο μέγαρο με συγκεκριμένα βήματα και, παράλληλα, να βελτιωθούν άμεσα οι σημερινές συνθήκες.

Είναι θετική η έγκριση της σύναψης προγραμματικής σύμβασης για επισκευές 150.000 ευρώ στο υπάρχον κτίριο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί. Ευελπιστούμε να προχωρήσει και η λύση του κτιρίου του ΟΤΕ.

Οι προσωρινές παρεμβάσεις είναι απαραίτητες, αλλά πρέπει να συνοδεύονται από σταθερή πρόοδο για την κατασκευή του νέου μεγάρου. Οι πολίτες και οι άνθρωποι της Δικαιοσύνης χρειάζονται ασφαλείς και λειτουργικούς χώρους σήμερα».

Χρειαζόμαστε σαφείς και πιο σταθερούς κανόνες

Γενικότερο πρόβλημα δικαστών και δικηγόρων σε όλη τη χώρα αποτελεί ο νομοθετικός πληθωρισμός και τα ζητήματα συνταγματικότητας τα οποία καθυστερούν το έργο τους και κατά συνέπεια την απονομή δικαιοσύνης.

Γι αυτό το ζήτημα ο κ. Κατσαμάνης αναφέρει στο Newshub.gr:

«Ο νομοθετικός πληθωρισμός είναι μεγάλο πρόβλημα. Οι συνεχείς αλλαγές απαιτούν διαρκή μελέτη και προσαρμογή από δικαστές, δικηγόρους και υπαλλήλους, ενώ δυσκολεύουν και τους πολίτες.

Χρειαζόμαστε σαφείς και πιο σταθερούς κανόνες. Η εξειδίκευση είναι επίσης απαραίτητη, γιατί είναι δύσκολο ένας δικαστής να καλύπτει όλα τα αντικείμενα όταν η νομοθεσία γίνεται ολοένα πιο σύνθετη.

Ως προς τη συνταγματικότητα, δεν θα υιοθετούσα γενικά την άποψη ότι θεσπίζονται συχνά διατάξεις αντίθετες προς τη νομολογία χωρίς να εξετάσουμε συγκεκριμένα παραδείγματα.

Όταν προκύπτει τέτοιο ζήτημα, τα δικαστήρια οφείλουν να το εξετάζουν, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τη νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων. Αυτή η εξέταση αποτελεί μέρος της ευθύνης μας για τη σωστή απονομή της Δικαιοσύνης.

Ήταν αναγκαία η  συγχώνευση των Ειρηνοδικείων Πύργου και Καστελλίου-Να διατηρηθεί χωριστή δικαστική έδρα στις Μοίρες

Ο κ. Κατσαμάνης είχε ταχθεί εξ αρχής, όταν όλοι αντιδρούσαν, υπέρ της συγχώνευσης των Ειρηνοδικείων Πύργου και Καστελλίου και δεν μπορούσαμε να μην τον ρωτήσουμε αν εξακολουθεί να έχει την ίδια άποψη: «Θεωρώ ότι ήταν αναγκαία. Θυμάμαι τις αντιδράσεις βουλευτών και δημάρχων, όμως πρέπει να δούμε τι εξυπηρετεί ουσιαστικά τον πολίτη.

Ένας δικαστής που υπηρετεί απομονωμένος σε μια μικρή μονάδα, με περιορισμένη υποστήριξη και πολλά διαφορετικά αντικείμενα, δύσκολα μπορεί να ανταποκριθεί στις σημερινές απαιτήσεις.

Χρειαζόμαστε οργανωμένα τμήματα, εξειδίκευση και σωστή κατανομή της δουλειάς. Οι συνενώσεις δημιουργούν αυτές τις προϋποθέσεις, διευκολύνουν την κάλυψη των αναγκών και περιορίζουν τη διασπορά του προσωπικού.

Το ακριβές όφελος στους χρόνους εκδίκασης χρειάζεται, βέβαια, να αποτυπωθεί στα τοπικά στοιχεία.

Με την ίδια λογική, πιστεύω ότι πρέπει να επανεξεταστεί και η διατήρηση της χωριστής δικαστικής έδρας στις Μοίρες. Καταλαβαίνω ότι η μετακίνηση έχει κόστος και η πρόσβαση όλων πρέπει να διευκολύνεται.

Αξίζει, όμως, να διανύσει κάποιος λίγα χιλιόμετρα παραπάνω, εφόσον αυτό σημαίνει καλύτερη εξυπηρέτηση και λιγότερη αναμονή. Η Δικαιοσύνη κρίνεται κυρίως από την ποιότητα και την ταχύτητα με την οποία δίνει λύση στην υπόθεση του πολίτη, όχι μόνο με την χιλιομετρική απόσταση.