Ασφυκτικό το πλαίσιο λειτουργίας των Δήμων και στην Κρήτη - Μελέτη δείχνει χρηματοδοτικό έλλειμμα άνω των 2,5 δισ. ευρώ

Το ζήτημα της θεσμικής και οικονομικής ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρέθηκε στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), κατά την οποία παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων.

Η μελέτη, που εκπονήθηκε από την ΕΕΤΑΑ και την ΚΕΔΕ, αποτυπώνει για πρώτη φορά το πραγματικό λειτουργικό κόστος των δημοτικών υπηρεσιών, αξιοποιώντας οικονομικά στοιχεία, δεδομένα στελέχωσης, διεθνείς πρακτικές και ποιοτική έρευνα σε αντιπροσωπευτικούς δήμους της χώρας.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, οι Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα και περισσότερες αρμοδιότητες, όπως η πολιτική προστασία, η κοινωνική πολιτική, η λειτουργία των σχολείων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η κυβερνοασφάλεια και ο εσωτερικός έλεγχος, χωρίς όμως να συνοδεύονται από την αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.

Η μελέτη επισημαίνει ότι η κατάσταση αυτή δεν συμβαδίζει με τη συνταγματική αρχή της αντιστοίχισης αρμοδιοτήτων και πόρων, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Λειτουργικό κόστος 5,35 δισ. ευρώ
Για το 2025, το συνολικό λειτουργικό κόστος των Δήμων υπολογίζεται στα 5,35 δισ. ευρώ. Από αυτό, το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες, όπως ενέργεια, τηλεπικοινωνίες και συντηρήσεις, ενώ το υπόλοιπο κατανέμεται σε μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες.

Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης αφορά το χρηματοδοτικό κενό που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εκτιμάται ότι οι Δήμοι παρουσιάζουν ετήσιο έλλειμμα άνω των 1,3 δισ. ευρώ για την κάλυψη των λειτουργικών τους αναγκών, ενώ απαιτούνται επιπλέον περισσότερα από 1,2 δισ. ευρώ για τη συντήρηση και αναβάθμιση βασικών δημοτικών υποδομών.

Όπως επισημαίνεται, η χρηματοδοτική αυτή υστέρηση επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των Δήμων, δυσχεραίνοντας τη συντήρηση σχολικών μονάδων και δημοτικών κτιρίων, την αποκατάσταση του οδικού δικτύου, τη βελτίωση αθλητικών εγκαταστάσεων και παιδικών χαρών, καθώς και την ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και δράσεων πολιτικής προστασίας.

Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει ότι η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να διαθέτει χαμηλό βαθμό οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς οι Δήμοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις.

Οι επισημάνσεις  
Στα ευρήματα της μελέτης αναφέρθηκε και ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας, κατά τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, υπογραμμίζοντας ότι το χρηματοδοτικό έλλειμμα αποτυπώνεται καθημερινά στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι για τη συντήρηση υποδομών, την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, την πολιτική προστασία, την ψηφιακή μετάβαση και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.

Όπως ανέφερε, η μελέτη επιβεβαιώνει ότι οι Δήμοι επιφορτίζονται συνεχώς με νέες αρμοδιότητες, χωρίς αυτές να συνοδεύονται από τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους, προσωπικό και οργανωτική υποστήριξη.

Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, η ΚΕΔΕ ζητά τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, τη σταδιακή αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων ώστε να φτάσουν το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού σε βάθος πενταετίας, καθώς και τη θεσμοθέτηση της αρχής ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση.

Παράλληλα, διεκδικεί την ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών με προσωπικό κρίσιμων ειδικοτήτων, τη δημιουργία σταθερού προγράμματος συντήρησης των δημοτικών υποδομών και τη θεσμοθέτηση ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την κυβερνοασφάλεια.

Στην Κρήτη

Αυτό που τονίζεται από Δημάρχους στην Κρήτη είναι - για μια ακόμη φορά - ότι οι Δήμοι και στο νησί, λειτουργούν κάτω από συνθήκες οικονομικής ασφυξιας.

«Ήδη από τη μελέτη που παρουσίασε η ΕΕΤΑΑ διαπιστώνεται πλέον και με τον πιο επίσημο τρόπο μια απόκλιση της τάξης των 2.8 δισ. ευρώ που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση των Δήμων σε σχέση με τα λειτουργικά έξοδα, την ώρα όμως που δεν υπάρχει κάποιο επενδυτικό πρόγραμμα για παρεμβάσεις από τους Δήμους».

«Οι Δήμοι είμαστε αυτή τη στιγμή σε μια οριακή κατάσταση και καλούμαστε να καταρτίσουμε τους νέους προϋπολογισμούς του 2027 χωρίς να γνωρίζουμε αν θα καταφέρουμε να τους ισοσκελίσουμε, με βάση τα οικονομικά δεδομένα που θα έχουμε.

Οι επιπτώσεις από τις αυξήσεις τόσο του μισθοδοτικού κόστους, όσο και του ενεργειακού κόστους που έχει προκύψει από τις διεθνείς εξελίξεις, έχουν επιβαρύνει τουλάχιστον κατά 290 εκ. ευρώ τους Δήμους, με βάση τις πιο μετριοπαθείς εκτιμήσεις.

Κάτι που σημαίνει ότι δεν φτάνουν ούτε δύο ΚΑΠ κατά αντιστοιχία, για να καλυφθούν αυτά τα κενά.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο καλούμαστε να λειτουργήσουμε, τη στιγμή που υπολειπόμαστε στη χρηματοδότηση τόσο για τις λειτουργικές ανάγκες, όσο και για την πραγματοποίηση παρεμβάσεων σε επίπεδο υποδομών και καθημερινότητας», αναφέρεται χαρακτηριστικά από Δήμαρχο