Χερσόνησος: Το «ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Διαχείρισης Υδάτων Κρήτης», στα συναρμόδια Υπουργεία και σε εμπλεκόμενους φορείς

Το «Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Διαχείρισης Υδάτων Κρήτης» που έχει εκπονήσει ο Δήμος Χερσονήσου, κοινοποιεί με επιστολή του προς όλα τα συναρμόδια Υπουργεία και τους εμπλεκόμενους αποδέκτες, ο Δήμαρχος Χερσονήσου κ. Ζαχαρίας Δοξαστάκης.

Ειδικότερα, σε επιστολή που κοινοποιείται μεταξύ άλλων, στους κ.κ. Υπουργούς Περιβάλλοντος, Υποδομών, Εσωτερικών, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπως επίσης στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κρήτης, στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης και στην Περιφέρεια Κρήτης, ο κ. Δήμαρχος υποστηρίζει πως απαιτούνται ολοκληρωμένος σχεδιασμός, αλλά και έγκριση συγκεκριμένων πόρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων λειψυδρίας. Ο κ. Δοξαστάκης αναφέρει παράλληλα ότι ήδη ο Δήμος Χερσονήσου έχει εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την διαχείριση των υδάτων, το οποίο και παρουσιάζεται σε όλους τους συναρμόδιους.

Αναλυτικά ο κ. Δοξαστάκης στην επιστολή του αναφέρει:

ΘΕΜΑ: Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Διαχείρισης Υδάτων Κρήτης

Η ενιαία και ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων υπακούει στην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης στην διαχείριση των υδατικών πόρων. Η διαχείριση των υδάτων αποτελεί ένα φλέγον περιβαλλοντικό ζήτημα για τη χώρα μας. Η κλιματική κρίση και η παρατεταμένη ξηρασία προκαλούν τεράστια χωρικά και χρονικά εστιασμένα προβλήματα επάρκειας  και ποιότητας  των νερών.

Ο Δήμος Χερσονήσου, αποτελεί τον πλέον τουριστικό δήμο της χώρας και η επάρκεια του φυσικού πόρου του νερού, αποτελεί αναγκαίο φυσικό πόρο για τη διατήρηση και διεύρυνση της ανάπτυξης στην εδαφική του περιφέρεια.

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της επάρκειας και υποβάθμισης των επιφανειακών  και υπόγειων υδάτων απαιτείται ο σχεδιασμός των χρήσεων του χώρου, η υιοθέτηση καλών πρακτικών και η σωστή εφαρμογή της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας για τη διαχείριση και χρήση του νερού.

Η κατασκευή του φράγματος και του ταμιευτήρα Αποσελέμη σκοπό είχαν την εξασφάλιση ετήσιου όγκου νερού 20,4 x 108  m3 για τις ανάγκες σε πόσιμο νερό της ευρύτερης περιοχής Ηρακλείου, Χερσονήσου και Αγίου Νικολάου. Το σύστημα του Φράγματος Αποσελέμη σχεδιάστηκε για να αποτελέσει από κοινού με τα υφιστάμενα έργα υδροδότησης από γεωτρήσεις, ένα ενιαίο σύστημα υδροδότησης το οποίο θα έχει στόχο την αντιμετώπιση του οξύτατου προβλήματος ανεπάρκειας νερού μέχρι το έτος 2035.

Ο Δήμος Χερσονήσου για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας έχει εκπονήσει  Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Διαχείρισης Υδάτων και  έχει παρουσιαστεί δημόσια στην από 30/12/2024 Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας του Δήμου Χερσονήσου.

Ειδικότερα το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτων που έχει καταθέσει ο Δήμος Χερσονήσου περιλαμβάνει:

1. Αξιοποίηση, εμπλουτισμό και συντήρηση του ενιαίου συστήματος υδροδότησης από το Φράγμα Αποσελέμη. Το έργο κόστισε πλέον των 250 εκατομμυρίων ευρώ και σχεδιάστηκε να καλύψει τις υδρευτικές ανάγκες του βόρειου παράκτιου μετώπου της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου και τμήματος της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου για 30 χρόνια. Επιβάλλεται να διευρυνθεί η χωρητικότητα του ταμιευτήρα και να στεγανωθούν (τσιμεντοστρωθούν) τα κανάλια – αγωγοί, προσαγωγής του νερού προς τον ταμιευτήρα. Αυτό θα επιτρέψει την αύξηση της μέσης ετήσιας απολήψιμης ποσότητας από 20.968.000 κυβικά που είναι σήμερα.

2. Θεσμοθέτηση και υλοποίηση της ενιαίας διαχείρισης του νερού σε επίπεδο Κρήτης με κατασκευή ενιαίου αγωγού ύδρευσης Κρήτης, από τη μια άκρη του νησιού στην άλλη (Χανιά – Σητεία). Ο αγωγός μπορεί να αποτελέσει συνοδό έργο του υπό κατασκευή οδικού άξονα ΒΟΑΚ (Χανιά – Σητεία). Αξιολόγηση των παραδοχών και προτάσεων του υπό εκπόνηση Master Plan για την Ενιαία Διαχείριση των Υδάτων Κρήτης, που μελετάται από την Ολλανδική Εταιρία HVA.

3. Αξιοποίηση των νερών του ποταμού Αλμυρού, στην βάση των υφιστάμενων μελετών μεταφοράς και αποθήκευσης των γλυκών ποσοτήτων νερού από τον Αλμυρό στον ταμιευτήρα του Αποσελέμη με την κατασκευή νέου αγωγού.

4. Κατασκευή νέου αγωγού μεταφοράς του νερού της ΔΕΥΑ Ηρακλείου και της ΔΕΥΑ Χερσονήσου από τα Μάλια έως το διυλιστήριο του Αποσελέμη, μήκους 16 χιλιομέτρων, προκειμένου να ξεπεραστούν τα προβλήματα της διαρροής μεγάλων ποσοτήτων νερού και των συχνών θραύσεων του υφιστάμενου αγωγού, λόγω παλαιότητας. Προτείνεται η κατασκευή του νέου αγωγού να γίνει στη ζώνη απαλλοτρίωσης του υπό κατασκευής τμήματος του ΒΟΑΚ «Χερσόνησος – Νεάπολη».

5. Συμμετοχή του Δήμου Χερσονήσου και των τριών ΔΕΥΑ (Ηρακλείου – Χερσονήσου – Αγίου Νικολάου) στη διοίκηση του φορέα λειτουργίας του Φράγματος Αποσελέμη και στη λήψη σημαντικών αποφάσεων που αφορούν στη λειτουργία και τη συντήρηση του έργου. Σήμερα καλείται ο ΟΑΚ Α.Ε. να ανταπεξέλθει σε κάθε είδους πρόβλημα που αφορά το εν λόγω έργο.

6. Αντικαταστάσεις κι επεκτάσεις δευτερευόντων εξωτερικών κι εσωτερικών δικτύων ύδρευσης.

7. Υλοποίηση του προγράμματος αξιοποίησης του υδροφορέα από την ΔΕΥΑΧ με βάση την υπάρχουσα μελέτη. Αδειοδότηση και χρηματοδότηση των νέων γεωτρήσεων.

8. Αντικατάσταση εξωτερικού αγωγού ύδρευσης Θραψανού – Επισκοπής – Κοκκίνη Χάνι.

9. Εφαρμογή προγραμμάτων εξοικονόμησης νερού.

10. Αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων των ξενοδοχειακών μονάδων για την κάλυψη των αρδευτικών τους αναγκών (κήποι κ.α.).

11. Βέλτιστη αξιοποίηση όμβριων υδάτων.

12. Δυνατότητα πλήρωσης πισίνων με θαλασσινό νερό.

13. Η αφαλάτωση να αποτελέσει την έσχατη λύση με τη χρήση μόνο πράσινων ενεργειακών πόρων. Η αφαλάτωση θα αποτελέσει την «στρατηγική εφεδρεία».

14. Χρηματοδότηση της κυβέρνησης για την ανάπτυξη συστημάτων Α.Π.Ε. Ο υδροφόρος ορίζοντας της Κρήτης διαθέτει αρκετές ποσότητες νερού. Το υψηλό κόστος ενέργειας για την άντληση του νερού από μεγάλο βάθος δεν επιτρέπει την αξιοποίηση του.

15. Χρηματοδότηση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.ΕΝ.) των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την κατασκευή των αναγκαίων έργων. Η χρηματοδότηση ύψους 250 εκατομμύριων μπορεί να εξασφαλιστεί από ΠΔΕ και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών.

Το εν λόγω σχέδιο, θα υποβληθεί για αξιολόγηση και χρηματοδότηση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα αποστέλλεται στο Περιφερειακό Συμβούλιο και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων για να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης η Ενιαία Διαχείριση Υδάτων στην Κρήτη.

Ταυτόχρονα και παράλληλα με την υποβολή και κοινοποίηση του Ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτων, δεδομένων των υφιστάμενων συνθηκών, η ΔΕΥΑ του Δήμου Χερσονήσου προχωρά ένα αναγκαίο, εναλλακτικό πλάνο, το οποίο βασίζεται στην απεξάρτηση των πόρων από το Φράγμα Αποσελέμη.

Ήδη μάλιστα την προηγούμενη χρονιά, οι αιτούμενες ποσότητες από το Φράγμα ήταν μικρότερες από τις εν δυνάμει μέγιστες προς τον Δήμο Χερσονήσου και με ορθή προετοιμασία και κατάλληλη οργάνωση, ο Δήμος δεν αντιμετώπισε προβλήματα υδροδότησης. 

Την ίδια στιγμή, σε συνεργασία και κατόπιν προτάσεων που υπέβαλε προς τη ΔΕΥΑ Χερσονήσου ο καθηγητής του Ε.Μ.Π. κ. Αλεξόπουλος Απόστολος, έχει ληφθεί αδειοδότηση για ερευνητική γεώτρηση στην περιοχή των Ποταμιών και εφόσον προχωρήσει η αναγκαία χρηματοδότηση υλοποίησης του έργου, εκτιμάται βάσει των επιστημονικών προβλέψεων, ότι ο Δήμος Χερσονήσου θα επιλύσει σε μεγάλο βαθμό, θέματα υδροδότησης.

Έχουν προταθεί μετά από μελέτη επίσης, 8 διαφορετικά σημεία ενδιαφέροντος ανόρυξης γεωτρήσεων, εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Χερσονήσου, με τον προγραμματισμό της ΔΕΥΑ να προχωρά τις διαδικασίες για αρχική ενεργοποίηση τεσσάρων σημείων και αξιολόγησης των τεσσάρων ακόμα, ενώ παράλληλα γίνονται στοχευμένες δράσεις για την αντικατάσταση κι εκσυγχρονισμό των δικτύων και των εγκαταστάσεων σε όλα τα διοικητικά όρια του Δήμου.

Με βάση την οργάνωση και τον προγραμματισμό που έχει γίνει από τον Δήμο Χερσονήσου και την ΔΕΥΑ Χερσονήσου, εφόσον δεν υπάρξουν ακραίες αλλαγές στις προβλέψεις και εφόσον δεσμευθούν και διατεθούν οι αναγκαίες πιστώσεις, εκτιμάται ότι ο Δήμος θα μπορέσει και το 2025 να αντιμετωπίσει τα θέματα λειψυδρίας κι έλλειψης υδάτινων πόρων από το Φράγμα Αποσελέμη, ακόμα και αν οι βροχοπτώσεις της επόμενης περιόδου δεν φέρουν θετικά αποτελέσματα.

Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει άμεση ανάγκη για ολοκληρωμένη και ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος, στη βάση του Ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης που έχετε ήδη στη διάθεσή σας.