Δαμάνια Μονοφατσίου: Ό,τι πιο πολύτιμο έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από τη Σελεύκεια της Μ. Ασίας (φωτο)

Έφυγαν κατατρεγμένοι από την πατρίδα τους, από τα χώματα όπου γεννηθήκαν και ανατράφηκαν και αναζήτησαν τη νέα τους πατρίδα στην Κρήτη, στα Δαμάνια, της πρώην επαρχίας Μονοφατσίου.

Το σπαθί των Οθωμανών κρέμονταν πάνω από τα κεφάλια τους κι εκείνοι μαζεύοντας λίγα πράγματα από τα σπίτια τους, για το μακρινό και χωρίς γυρισμό ταξίδι, πήραν ότι πολυτιμότερο είχαν. Αυτό δεν ήταν ούτε κοσμήματα, ούτε χρήματα, αλλά οι εικόνες των Αγίων που τους προστάτευαν.

Γι’ αυτούς δεν ήταν απλά ένα κομμάτι ξύλο, είχαν υπόσταση και σάρκα οι εικόνες τους. Θεώρησαν πως μαζί τους έπαιρναν τους ίδιους τους Αγίους, το Χριστό, την Παναγία που θα μπορούσαν στο δύσκολο ταξίδι του ξεριζωμού να τους βοηθήσουν, να ακούσουν τον πόνο τους και να τους στηρίξουν, όταν με το καλό θα ρίζωναν σε ένα νέο τόπο.

Κάποιες απ' αυτές τις εικόνες δώρισαν οι απόγονοι τους στην Εκκλησία του χωριού ενώ άλλοι τις κράτησαν στα σπίτια τους. Είναι δύσκολο αλήθεια να αποχωριστείς ένα τόσο ιερό κειμήλιο.

Ακόμα κι αν κάποιος δεν έχει μικρασιάτικες ρίζες και δεν έχει ακούσει ιστορίες ξεριζωμένων Μικρασιατών συγκινείται βλέποντας τις παλιές εικόνες που  μεταφέρθηκαν από το χωριό Τσιφλίκ της Σελεύκιας (απέναντι από την Κύπρο) στα Δαμάνια και δωρίστηκαν στην Ενορία, μετά από χρόνια.

Είναι τοποθετημένες στον παλιό ναό του Τιμίου Σταυρού που αρχικά υπήρξε τζαμί των Οθωμανών κατοίκων των Δαμανίων.

Τα Δαμάνια ήταν ένα αμιγώς τουρκοχώρι. Οι πρώτοι χριστιανοί που το κατοίκησαν ήταν οι πρόσφυγες από τη Σελεύκεια και κυρίως γυναικόπαιδα, μια και ο Κεμάλ είχε φροντίσει να τους στερήσει τους άντρες τους.

Αυτοί οι πρόσφυγες όμως δεν έμειναν στα σπίτια που εγκατέλειψαν οι Οθωμανοί φεύγοντας από εκεί, έκτισαν τα δικά τους σε χαμηλότερο σημείο, γύρω από το πρώην τζαμί, που μετατράπηκε σε εκκλησία.

Εκεί αργότερα δώρισαν κάποιες από τις εικόνες τους κι ένα σταυρό, που φυλάσσεται στον νεώτερο ναό του Τιμίου Σταυρού.

Μάλιστα ο συγκεκριμένος ξύλινος σταυρός διπλής όψης (στη μια πλευρά φέρει παράσταση της Σταύρωσης και στην άλλη της Ανάστασης) για να μεταφερθεί ευκολότερα από τη Σελεύκεια κόπηκε στα τρία.

Αν τον παρατηρήσει κανείς θα δει τα σημεία όπου κολλήθηκε ξανά για να πάρει το σχήμα του σταυρού.

Αν αυτές οι εικόνες μπορούσαν να μιλήσουν θα είχαν να μας διηγηθούν ιστορίες πόνου, αγωνίας, φόβου και ξεριζωμού. Θα είχαν όμως να μας πουν και όμορφες ιστορίες από τη ζωή στο Τσιφλίκ κι αργότερα  από τα Δαμάνια, όταν με το καλό οι άνθρωποι που τις μετέφεραν έφτιαξαν τις ζωές τους. Επειδή όμως δεν έχουν φωνή αφήνουν εμάς απλά να νιώσουμε όλα αυτά τα συναισθήματα κοιτάζοντας τις.