Εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Όταν οι σκέψεις γίνονται σκίτσα, λέξεις και εικόνες» στα Χανιά

Τι φοβούνται σήμερα τα παιδιά; Τι τα ανησυχεί περισσότερο; Πόσο εύκολα μπορούν να εκφράσουν όσα τα απασχολούν;

Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα έδωσαν οι μαθητές, που συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Όταν οι σκέψεις γίνονται σκίτσα, λέξεις και εικόνες», το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων, με αφορμή την αναδρομική έκθεση του Αλέξανδρου Ψυχούλη «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις». 

Στο πλαίσιο μιας από τις δραστηριότητες, τα παιδιά κλήθηκαν να καταγράψουν ανώνυμα τους προσωπικούς τους φόβους, χωρίς να χρειάζεται να αιτιολογήσουν τις απαντήσεις τους. Μοιράστηκαν έτσι σκέψεις, που άλλοτε συγκινούν, άλλοτε προβληματίζουν και άλλοτε προκαλούν ακόμη και χαμόγελο. 

Μέσα από μια συνοπτική καταγραφή των βασικών θεματικών, που αναδείχθηκαν, και με απόλυτο σεβασμό στην ανωνυμία των μαθητών, επιχειρούμε να αφουγκραστούμε όσα τους απασχολούν και να αναδείξουμε τις ανάγκες και τις ανησυχίες τους. Ο φόβος της απώλειας και του θανάτου, η αγωνία για την οικογένεια και τους αγαπημένους τους, το άγχος για το σχολείο, τα μαθήματα και τις εξετάσεις, αλλά και η αβεβαιότητα για το μέλλον, τη μοναξιά, την αποδοχή και τις προσωπικές τους επιλογές, ξεχώρισαν στις καταγραφές. 

Παράλληλα, αναφέρθηκαν φόβοι για το σκοτάδι, τα ύψη, τα ατυχήματα, τις ασθένειες, τον πόλεμο και το άγνωστο, ενώ δεν έλειψαν πιο απρόσμενες ή χιουμοριστικές απαντήσεις, καθώς και υπαρξιακά ερωτήματα για τη ζωή και την προσωπική ελευθερία.
Οι καταγραφές αυτές δεν αποτελούν επιστημονική έρευνα, αλλά ένα πολύτιμο αποτύπωμα του εσωτερικού κόσμου των παιδιών, που μας υπενθυμίζει τη σημασία της ελεύθερης έκφρασης, χωρίς τον φόβο της έκθεσης ή της κριτικής.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα έργα του Αλέξανδρου Ψυχούλη αποτέλεσαν αφορμή για προσωπική αναζήτηση και δημιουργία, μετατρέποντας τη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων σε έναν χώρο ουσιαστικού διαλόγου και επικοινωνίας. Όσα τα παιδιά αποτύπωσαν στο χαρτί συγκεντρώθηκαν σε ένα συμβολικό κουτί, το οποίο προσφέρθηκε στον καλλιτέχνη κατά την εκδήλωση ολοκλήρωσης της έκθεσης.
Θερμές ευχαριστίες στη μαθητική και εκπαιδευτική κοινότητα για την ανταπόκριση και την εμπιστοσύνη με την οποία αγκάλιασαν την πρωτοβουλία.

Ίσως το πιο εύστοχο αποτύπωμα αυτής της εμπειρίας να βρίσκεται στα λόγια ενός μαθητή Λυκείου, ο οποίος, παρατηρώντας τη μεγάλη φάλαινα του καλλιτέχνη, διατύπωσε τη δική του ερμηνεία: «Ο Ψυχούλης έφτιαξε αυτή τη φάλαινα τόσο μεγάλη για να μας δείξει πως δεν πρέπει να αφήνουμε τους φόβους μας να γίνονται κήτη και να μας καταπίνουν».
Μια σκέψη, που συμπυκνώνει τη δύναμη της τέχνης να αγγίζει τον εσωτερικό μας κόσμο και να αποκτά νέο νόημα μέσα από τα μάτια των παιδιών.
Το πρόγραμμα σχεδίασε και υλοποίησε η Άννα Νεμπαυλάκη, η οποία συνέγραψε και το ομώνυμο εκπαιδευτικό βιβλίο. Από την έναρξη της σχολικής χρονιάς, περίπου 700 μαθητές επισκέφθηκαν την έκθεση και συμμετείχαν στις δράσεις του.