Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ: Νέα σχολική χρονιά με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο

Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας παρουσιάζει μια νέα, ολοκληρωμένη σειρά εκπαιδευτικού και ενημερωτικού υλικού για την ασφαλή, υπεύθυνη και ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας.

Το νέο υλικό απευθύνεται σε παιδιά διαφορετικών ηλικιακών ομάδων, γονείς, εκπαιδευτικούς, επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης και πολίτες. Στόχος του είναι να προσφέρει πρακτικά εργαλεία που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες προκλήσεις του ψηφιακού κόσμου και μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην τάξη όσο και στο σπίτι, μέσα από δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να συμμετέχει ολόκληρη η οικογένεια.

Το εκπαιδευτικό υλικό σχεδιάστηκε σύμφωνα με σύγχρονες παιδαγωγικές αρχές και αξιοποιεί βιωματικές, παιγνιώδεις και συμμετοχικές μεθόδους μάθησης. Η αφήγηση ιστοριών, τα διαδραστικά κουίζ, το θεατρικό παιχνίδι, η δραματοποίηση και οι δραστηριότητες ενεργού συμμετοχής βοηθούν τα παιδιά όχι μόνο να αποκτήσουν γνώσεις, αλλά και να καλλιεργήσουν κριτική σκέψη, αυτορρύθμιση και υπεύθυνη ψηφιακή συμπεριφορά.

Το υλικό είναι διαθέσιμο: https://saferinternet4kids.gr/back-to-school-all/back-to-school-2026/

Πρώτα ασφαλή βήματα για τα μικρότερα παιδιά

Μέσα από ιστορίες και δραστηριότητες με πρωταγωνίστριες τη Χελώνα Προσεκτικούλα και την Αλεπού Ασφαλίνα, τα μικρότερα παιδιά γνωρίζουν με απλό, ευχάριστο και κατανοητό τρόπο τους βασικούς κανόνες ασφάλειας στον ψηφιακό κόσμο.

Μαθαίνουν να σταματούν και να σκέφτονται πριν πατήσουν έναν σύνδεσμο, να αναγνωρίζουν πότε χρειάζονται τη βοήθεια ενός ενήλικα και να αντιδρούν σωστά όταν συναντούν στο διαδίκτυο κάτι που τα φοβίζει, τα αναστατώνει ή τα κάνει να νιώθουν άβολα. Παράλληλα, εξοικειώνονται με την έννοια των προσωπικών δεδομένων και μαθαίνουν πώς μπορούν να τα προστατεύουν, καθώς και πώς δημιουργούνται ισχυροί και ασφαλείς κωδικοί πρόσβασης.

Οι δραστηριότητες που συνοδεύουν τις ιστορίες επιτρέπουν στα παιδιά να εφαρμόσουν στην πράξη όσα έμαθαν και να τα εμπεδώσουν μέσα από το παιχνίδι, τη συζήτηση, τη δημιουργική έκφραση και τη συνεργασία.

Το «Φανάρι των Social Media» για τα μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού

Για τα μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού δημιουργήθηκε το «Φανάρι των Social Media», μια βιωματική δραστηριότητα που βασίζεται σε σενάρια εμπνευσμένα από καταστάσεις της καθημερινής ψηφιακής ζωής.

Τα παιδιά καλούνται να σταματήσουν, να σκεφτούν και να αξιολογήσουν κριτικά όσα συμβαίνουν σε κάθε σενάριο. Ανάμεσα στα θέματα που εξετάζονται είναι η ατελείωτη ροή βίντεο, η επιδίωξη των likes, τα σχόλια, η επικοινωνία με αγνώστους, η κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών, η πίεση από την παρέα, η παραπληροφόρηση και η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο.

Ενόψει του νέου πλαισίου για την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, η δραστηριότητα βοηθά τους μαθητές και τις μαθήτριες να κατανοήσουν με βιωματικό τρόπο τον προστατευτικό χαρακτήρα του μέτρου.

Το ηλικιακό όριο δεν παρουσιάζεται ως τιμωρία ή ως αποκλεισμός των παιδιών από την ψηφιακή ζωή, αλλά ως μέτρο προστασίας σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη αναπτύσσονται δεξιότητες όπως ο αυτοέλεγχος, η κριτική σκέψη, η διαχείριση των συναισθημάτων και η ασφαλής επικοινωνία.

Παράλληλα, η δραστηριότητα λειτουργεί ως άσκηση ψηφιακής ωριμότητας. Βοηθά τα παιδιά να καλλιεργήσουν από τώρα καλές πρακτικές, ώστε, όταν φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, να είναι καλύτερα προετοιμασμένα να χρησιμοποιήσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ασφάλεια, υπευθυνότητα και μέτρο. Η εκπαιδευτική διαδικασία προτείνεται να ολοκληρώνεται με θεατρικό παιχνίδι, ώστε τα παιδιά να επεξεργαστούν διαφορετικές επιλογές και αντιδράσεις μέσα από την ανάληψη ρόλων.

Διαδραστικά κουίζ για μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου

Για τους εφήβους δημιουργήθηκε μια ολοκληρωμένη σειρά διαδραστικών κουίζ, μέσα από τα οποία τα παιδιά καλούνται να σκεφτούν ώριμα, να εξετάσουν τις ψηφιακές τους συνήθειες και να επιλέξουν ασφαλείς και υπεύθυνους τρόπους αντίδρασης.

Τα κουίζ πραγματεύονται:

• Τα ηλικιακά όρια και την καταλληλότητα των ψηφιακών υπηρεσιών και εφαρμογών.

• Την προστασία της ιδιωτικότητας και την αποφυγή της υπερβολικής κοινοποίησης προσωπικών πληροφοριών.

• Τη διαχείριση του χρόνου μπροστά στην οθόνη και την ψηφιακή ευεξία.

• Τον αυτοέλεγχο στο διαδικτυακό παιχνίδι και την αναγνώριση χειριστικών μηχανισμών.

• Την επίδραση του διαδικτύου στις επιλογές και τις αποφάσεις.

• Τον ρόλο των influencers, της διαφήμισης και του προωθητικού περιεχομένου.

• Την υπεύθυνη διαδικτυακή επικοινωνία και τη σημασία τού να σκεφτόμαστε πριν σχολιάσουμε ή δημοσιεύσουμε.

• Την Παιδεία στα Μέσα και την Πληροφορία, την κριτική αξιολόγηση του περιεχομένου και την αναγνώριση της παραπληροφόρησης.

• Την αναζήτηση βοήθειας όταν κάτι δυσάρεστο συμβαίνει στο διαδίκτυο, μέσω της αναφοράς του περιστατικού, του αποκλεισμού του χρήστη και της επικοινωνίας με έναν έμπιστο ενήλικα.

Μέσα από μια ευχάριστη και διαδραστική διαδικασία, οι έφηβοι ενισχύουν τις ψηφιακές τους δεξιότητες και καλλιεργούν κριτική σκέψη, αυτορρύθμιση και υπεύθυνη στάση απέναντι στον ψηφιακό κόσμο.

Πρακτικός οδηγός για γονείς

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποστήριξη των γονέων ενόψει της προβλεπόμενης εφαρμογής του ηλικιακού ορίου των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο νέος οδηγός βοηθά τους γονείς να προετοιμάσουν εγκαίρως τα παιδιά, να τους εξηγήσουν με απλό και ειλικρινή τρόπο τις αλλαγές και να διαχειριστούν πιθανές αντιδράσεις. Βασικό μήνυμα είναι ότι η εφαρμογή των νέων ορίων χρειάζεται σταθερότητα, συνέπεια, διάλογο και καθοδήγηση.

Στόχος είναι οι γονείς να μπορέσουν να μετατρέψουν αυτή την αλλαγή σε ευκαιρία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και καλλιέργειας υγιών ψηφιακών συνηθειών.

Παιδαγωγική αξιοποίηση της τεχνολογίας από τους εκπαιδευτικούς

Για τους εκπαιδευτικούς δημιουργήθηκε ένας πρακτικός οδηγός για την παιδαγωγικά ορθή αξιοποίηση της τεχνολογίας στη σχολική τάξη.

Η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη μάθηση, όταν χρησιμοποιείται με σαφή εκπαιδευτικό σκοπό, μέτρο και σεβασμό στις ανάγκες όλων των παιδιών.

Ο οδηγός προσφέρει κατευθύνσεις για τη σύνδεση της τεχνολογίας με τη μαθησιακή διαδικασία, με τρόπο συμπεριληπτικό, ασφαλή και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο, βοηθώντας τους εκπαιδευτικούς να καλλιεργήσουν στους μαθητές και στις μαθήτριες υπευθυνότητα, κριτική σκέψη και ψηφιακή αυτονομία.

Υπεύθυνη ενημέρωση για τη διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση παιδιών

Η νέα σειρά υλικού περιλαμβάνει, επίσης, εξειδικευμένο οδηγό για δημοσιογράφους, παραγωγούς περιεχομένου και επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης σχετικά με την υπεύθυνη κάλυψη περιστατικών διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Η δημοσιογραφική κάλυψη τέτοιων υποθέσεων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενημέρωση, την πρόληψη και την ενθάρρυνση της αναζήτησης βοήθειας. Όταν, όμως, δεν γίνεται με την απαιτούμενη προσοχή, μπορεί να εκθέσει το παιδί, να αναπαραγάγει στερεότυπα, να μετατοπίσει την ευθύνη από τον δράστη ή να προκαλέσει δευτερογενή θυματοποίηση.

Ο οδηγός αποτελεί ελληνική μετάφραση και προσαρμογή του «Words Shape Reality – Guidelines for Journalists Reporting on Child Sexual Abuse», που εκδόθηκε από το Save the Children Finland και τη φινλανδική γραμμή αναφορών Nettivihje. Η ελληνική έκδοση μεταφράστηκε και προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα από τη SafeLine.gr, την Ελληνική Ανοικτή Γραμμή Καταγγελιών για παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ.

Στόχος είναι να προσφέρει ένα σαφές, πρακτικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο δημοσιογραφικής κάλυψης, με απόλυτο σεβασμό στα δικαιώματα, την ιδιωτικότητα, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια κάθε παιδιού.

Προστασία των πολιτών από τις σύγχρονες κυβερνοαπειλές

Το νέο υλικό συμπληρώνεται από έναν ολοκληρωμένο οδηγό κυβερνοασφάλειας για το ευρύ κοινό. Με απλές οδηγίες και πρακτικά παραδείγματα, βοηθά τους πολίτες να αναγνωρίζουν, να προλαμβάνουν και να αντιμετωπίζουν σύγχρονες ψηφιακές απειλές, προστατεύοντας αποτελεσματικότερα τις συσκευές, τους λογαριασμούς, τα προσωπικά δεδομένα και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές τους.

To νέο υλικό μπορείτε να το δείτε:

https://saferinternet4kids.gr/back-to-school-all/back-to-school-2026/