«Ένα παιδί δεν είναι… στον αυτόματο » — Η ιατροδικαστής Ελπίδα Σπανουδάκη μιλά για την παιδική κακοποίηση στον πραγματικό & ψηφιακό κόσμο

«Δεν είναι στον αυτόματο ένα παιδί και δεν πρέπει να το αφήνουμε». Με αυτά τα λόγια, η ιατροδικαστής Ελπίδα Σπανουδάκη περιέγραψε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την ανάγκη οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να βρίσκονται διαρκώς κοντά στα παιδιά, να τα ακούν και να παρατηρούν τις αλλαγές στη συμπεριφορά τους, ώστε να μπορέσουν να εντοπίσουν έγκαιρα τα σημάδια κακοποίησης (δείτε εδώ).

Η κ. Σπανουδάκη μίλησε στο newshub.gr στο πλαίσιο της ημερίδας με θέμα «Η κακοποίηση των παιδιών στον πραγματικό και ψηφιακό κόσμο: Η ασφάλεια και προστασία των παιδιών σε πρώτο πλάνο», που πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα ευρωπαϊκά έργα CHILD και CyberBuddy, τα οποία υλοποιεί ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων “Union of Women Association”.

Η ημερίδα επικεντρώθηκε στα ζητήματα ευαλωτότητας, κακοποίησης και προστασίας των παιδιών, τόσο στον φυσικό όσο και στον ψηφιακό κόσμο, αλλά και στις προκλήσεις του συστήματος προστασίας — θεσμικές, νομικές και πρακτικές (δείτε εδώ).

Τα πρώτα σημάδια που πρέπει να κινητοποιήσουν έναν γονιό ή εκπαιδευτικό

«Από εξωτερικής απόψεως, τα σημάδια που μπορεί να δει κάποιος είναι εκχυμώσεις σε σημεία του σώματος που είναι ορατά. Σε ψυχολογικό επίπεδο, το παιδί μπορεί να παρουσιάζει αλλαγές στη διάθεση, να μην μπορεί να συγκεντρωθεί στο σχολείο ή να αφομοιώσει νέα πράγματα. Οι γονείς μπορεί να δουν το παιδί να απομονώνεται, να μην κάνει εύκολα παρέες, να αλλάζει γενικά η ιδιοσυγκρασία του», επισημαίνει η ιατροδικαστής.

Η ίδια υπογραμμίζει πως η ντροπή και ο φόβος είναι δύο μεγάλα εμπόδια που κρατούν τα παιδιά σιωπηλά:

«Πολλά παιδιά νιώθουν ντροπή και φόβο. Οι δράστες τους λένε ότι αυτό που συμβαίνει είναι “αγάπη” ή ότι αν μιλήσουν, θα κάνουν κακό στους γονείς τους. Έτσι, τα παιδιά δεν ανοίγονται ούτε στους γονείς ούτε στους εκπαιδευτικούς.»

«Το παιδί χρειάζεται χρόνο, όχι αυτόματο πιλότο»

«Όλοι είμαστε εργαζόμενοι γονείς, αλλά πρέπει να βρίσκουμε χρόνο να μιλάμε με το παιδί μας. Δεν θεωρώ ότι δεν μας περισσεύει ένα δεκάλεπτο ή ένα τέταρτο για να κάνουμε πράγματα μαζί του. Έτσι χτίζεται η εμπιστοσύνη και μπορούμε να δούμε τις λεπτές αλλαγές που μαρτυρούν πως κάτι δεν πάει καλά», τονίζει η κ. Σπανουδάκη.

Αύξηση των περιστατικών τα τελευταία χρόνια

Σύμφωνα με την ίδια, τα περιστατικά παιδικής κακοποίησης έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, και μάλιστα από πολύ μικρές ηλικίες, ακόμη και από τριών ή τεσσάρων ετών.

«Υπάρχει αύξηση των περιστατικών και εύχομαι αυτή η σιωπή να σπάσει για τα καλά. Ένα μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στην ενημέρωση, αλλά πιστεύω ότι πάντα υπήρχαν τα περιστατικά — απλώς παλιά δεν μιλούσαν. Τώρα και οι γυναίκες νιώθουν πιο δυνατές, δεν φοβούνται να μιλήσουν, και αυτό βοηθά και τα παιδιά.»

Η τοπική εικόνα στην Κρήτη προκαλεί έντονο προβληματισμό

Στην Κρήτη, η κατάσταση παρουσιάζει ιδιαίτερη ανησυχία.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Παρατηρητηρίου για τη Βία κατά των Γυναικών Women Watch, το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν 101 καταγγελίες κακοποίησης ανηλίκων (0-18 ετών) στο νησί — αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, όπου οι καταγγελίες ήταν μόλις 30. Η αύξηση αγγίζει το 76% και αφορά κυρίως παιδιά ηλικίας έως 13 ετών.

Ενδεικτικά, στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων καταγράφηκαν 122 περιστατικά, έναντι 49 την προηγούμενη χρονιά, ενώ στο Ηράκλειο αναφέρθηκαν σοβαρές περιπτώσεις που αφορούσαν ακόμη και παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι το φαινόμενο είναι διαχρονικό και βαθύ, αλλά πλέον οι καταγγελίες αυξάνονται χάρη στην καλύτερη ενημέρωση και στην ύπαρξη περισσότερων δομών στήριξης.

Η ανάγκη για ενημέρωση και στήριξη

Η ιατροδικαστής σημειώνει ότι η ενίσχυση των δομών στήριξης και η αλλαγή της στάσης της πολιτείας και της κοινωνίας έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο:

«Πρέπει να μιλάμε, να μη φοβόμαστε, να ζητάμε βοήθεια. Υπάρχουν δομές στήριξης που έχουν αυξηθεί και μπορούν να προσφέρουν προστασία και καθοδήγηση. Δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια.»

Η ουσία, όπως τονίστηκε και στην ημερίδα, είναι πως η κακοποίηση δεν είναι υπόθεση των “άλλων”.

Η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση των σημείων κακοποίησης είναι ευθύνη όλων μας — γονιών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών φορέων.

Γιατί, όπως επισημαίνει η ιατροδικαστής Ελπίδα Σπανουδάκη,: «Το παιδί δεν είναι στον αυτόματο. Θέλει αγάπη, χρόνο και ουσιαστική παρουσία.»

Διαβάστε επίσης 

Φάκελος κακοποίηση στην Κρήτη: Αυξηση στα περιστατικά με θύματα παιδιά και εργαζόμενους!

Μελτίνη Χριστοδουλάκη στο Newshub.gr «Αν φοβηθεί, δεν θα το πει ποτέ» –Τα συχνότερα περιστατικά διαδικτυακής κακοποίησης