Ένα πολύτιμο έργο με ανέκδοτο υλικό που εντόπισε ο Μ. Βρεττάκης για την επιστροφή της Τιμίας Κάρας του Αγ. Τίτου στην Κρήτη

«Giuseppe Olivotti-Επιστρέφοντας την Κάρα του Αγίου Τίτου στην Κρήτη-Σημειώσεις από το ταξίδι και τεκμηρίωση 12-17 Μαΐου 1966», αυτός είναι ο τίτλος της νέας έκδοσης που κυκλοφόρησε αυτές τις ημέρες από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης, στο πλαίσιο των εορτασμών συμπλήρωσης 60 χρόνων από την επανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αγίου Αποστόλου Τίτου, Πρώτου Επισκόπου Κρήτης, από τη Βενετία.

Πρόκειται για ένα πολύτιμο έργο τη  «γέννηση» του οποίου χαιρόμαστε  χάρη στην  ερευνητική ανησυχία και αγάπη για τον τόπο του του φιλίστορα Ηρακλειώτη, συνταξιούχου πλέον οικονομικού διπλωμάτη, Μιχάλη Βρεττάκη.

Ήταν εκείνος που αναζήτησε και εντόπισε στη βιβλιοθήκη του Αγίου Μάρκου στη Βενετία το ημερολόγιο του βοηθού επισκόπου της Βενετίας Giuseppe Olivotti ο οποίος ως επικεφαλής αντιπροσωπείας μετέφερε την Τιμία Κάρα του Αγίου στην Κρήτη παραδίδοντας την στην Εκκλησία μας.

Ουδείς γνώριζε την ύπαρξη αυτού του ημερολογίου όπου ο Olivotti κατέγραψε με πολύ συγκίνηση το χρονικό μεταφοράς της Κάρας του Αγίου Τίτου από τη Βενετία στην Αθήνα κι από εκεί στο Ηράκλειο.

Ο Giuseppe Olivotti με έντονο το προσωπικό στοιχείο και τα συναισθήματα που τον διακατείχαν μέσα σε τριάντα σελίδες αποτύπωσε τις εμπειρίες του απ’ αυτό το κορυφαίο εκκλησιαστικό ταξίδι.

Έτσι εμείς είμαστε πια σε θέση να μάθουμε την ιστορία αυτού του ταξιδιού κι από την άλλη πλευρά, αυτή ενός ανώτερου Ρωμαιοκαθολικού κληρικού που ανέλαβε το τελευταίο δύσκολο κομμάτι του αποχωρισμού της Τιμίας Κάρας του Αγίου από τον τόπο που την φύλαξε και την προστάτευσε επί 300 χρόνια, ώστε να μην πέσει στα χέρια των  επόμενων αλλόθρησκων κατακτητών της Candia.

Ο Μιχάλης Βρεττάκης προχώρησε όχι μόνο στον εντοπισμό αλλά και στη  μετάφραση του ημερολογίου του βοηθού επισκόπου της Βενετίας  και μας παρέδωσε ένα έργο μοναδικό που πραγματικά η ανάγνωση του μας ταξιδεύει και μας συγκινεί.

Όπως ο κ. Βρεττάκης αναφέρει στο προλογικό του σημείωμα: «Στο ημερολόγιο αυτό αποτυπώνονται τα έντονα συναισθήματα των Βενετών για τον αποχωρισμό ενός τόσο σημαντικού λειψάνου μετά από 300 σχεδόν χρόνια, η βαθιά συγκίνηση και ο ενθουσιασμός του κρητικού λαού, του Κλήρου και των Αρχών για την επανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Τίτου, θεμελιωτή της Εκκλησίας της Κρήτης, αλλά και η συγκινησιακή φόρτιση του Olivotti για το βάρος της αποστολής που του ανετέθη.»

Από την πλευρά του ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος στο χαιρετισμό του, που περιλαμβάνεται στην έκδοση τονίζει  πως το κείμενο αυτό έρχεται να εμπλουτίσει την υπάρχουσα βιβλιογραφία για το θέμα της επανακομιδής με στοιχεία πλέον από την πλευρά της Ρώμης: «Ο κάλαμος του εκπροσώπου της Ρωμαιοκαθολικής αντιπροσωπείας αποτυπώνει έξοχα και κληροδοτεί στις επόμενες γενιές όσα ιερά και φιλάγια τιμητικών εκδηλώσεων βίωσαν  αυτοί που κόμισαν το ιερό λείψανο, αλλά και όλοι όσοι υποδέχθηκαν τον Πάτρωνα και Ιδρυτή της των Κρητών Εκκλησίας».

Ο Σεβασμιώτατος δεν παραλείπει να ευχαριστήσει τον κ. Βρεττάκη ο οποίος, όπως γράφει: «…με ευλάβεια και άοκνη έρευνα συνέλεξε τόσα πολλά στοιχεία από αρχειακές πηγές για το σημαντικό αυτό εκκλησιαστικό γεγονός του τόπου μας, που επετειακά εορτάζουμε εφέτος εξήντα χρόνια από την Επανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Τίτου στο Ηράκλειο».

Το ημερολόγιο

Από τις πρώτες γραμμές του ημερολογίου φαίνεται η συναισθηματική φόρτιση αλλά και το βάρος της ευθύνης που είχε αναλάβει ο κομιστής της Τιμίας Κάρας στο Ηράκλειο Giuseppe Olivotti.

Η περιγραφή του ξεκινά ως εξής: «Βρίσκομαι μπροστά στο λείψανο της Κάρας του Αγίου Τίτου μέσα στην καμπίνα του κυβερνήτη του αντιτορπιλικού πλοίου «Δόξα», το οποίο διατέθηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση για τη μεταφορά της Τιμίας Κάρας.

Καθώς το πλοίο ταξιδεύει με ταχύτητα προς την Κρήτη, το βλέμμα μου είναι καρφωμένο στην ευλογημένη Κάρα που είδε και άκουσε τον Άγιο Παύλο, που μίλησε μαζί Του, που Την ασπάστηκε στον τελευταίο αποχαιρετισμό.

Δυο μεγάλα αναμμένα κεριά ρίχνουν το τρεμάμενο φως τους στη λειψανοθήκη που τη φυλάει. Το πολεμικό πλοίο του Ελληνικού Ναυτικού διασχίζει με ασφάλεια τη θάλασσα, την οποία κάποτε οι βενετσιάνικες γαλέρες όργωναν με τα πανιά και τα κουπιά τους.

Φαντάζομαι, επίσης, πιο πίσω στους αιώνες, το ρωμαϊκό πλοίο που μετέφερε στη γη της Κρήτης τον Τίτο, απεσταλμένο από τον Άγιο Παύλο.

Στην ηρεμία αυτής της ώρας είμαι μόνος και προσεύχομαι. Η σκέψη μου περιστρέφεται στα γεγονότα αυτού του λειψάνου, η επιστροφή του οποίου θα συγκινήσει ολόκληρο το νησί της Κρήτης και θα αποτελέσει ένα σημαντικό θετικό βήμα στις θρησκευτικές σχέσεις μεταξύ της Καθολικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας».

Κι όταν το πλοίο φτάνει στο Ηράκλειο ο Olivotti ενθουσιασμένος περιγράφει: «Δεν θα φανταζόμουν ποτέ τι είχε ετοιμάσει το Ηράκλειο για την άφιξη της Τιμίας Κάρας του Αγίου Τίτου. Ήδη ο Μητροπολίτης Ειρηναίος με είχε προϊδεάσει: «Θα δεις σπουδαία πράγματα στην Κρήτη», αλλά αυτό που αντίκρισα ξεπέρασε κάθε προσδοκία.

Καθώς προσεγγίζαμε με το πλοίο το επιβλητικό φρούριο που δεσπόζει στο Λιμάνι, όπου ο Λέων του Αγίου Μάρκου είναι ακόμα σκαλισμένος σε μάρμαρα, διακρίναμε ένα πλήθος να συγκεντρώνεται στην ακτή, στις βεράντες και στις στέγες. Ήταν ένα θέαμα που μας εντυπωσίασε και μας συγκίνησε, τόσο λόγω του αριθμού των πιστών , όσο και επειδή το τεράστιο αυτό πλήθος περίμενε ώρες».

Ενδιάμεσα στο ημερολόγιο διαβάζουμε λεπτομέρειες της υποδοχής αλλά και των επισκέψεων που έγιναν από την αντιπροσωπεία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας σε μονές και χωριά του Ηρακλείου.

Κι όταν φτάνει η ώρα του αποχαιρετισμού της Κρήτης αλλά και του Ιερού Κειμηλίου ο Olivotti αναφέρει: «Στην Εκκλησία του Αγίου Τίτου, μετά τον τελευταίο αποχαιρετισμό στο λείψανο, το οποίο άφηνε η Βενετία στη γη που το είχε αγκαλιάσει και υπερασπιστεί ηρωικά για αιώνες, ο Μητροπολίτης Κρήτης Ευγένιος, τόσο στοργικός και ευγενικός κατά τη διάρκεια της παραμονής μας, ήθελε να μιλήσει, αλλά δεν μπορούσε. Η συγκίνηση τον έπνιγε.

Πήρα εγώ το λόγο να πω στον κόσμο που συνωστιζόταν στην Εκκλησία ότι αυτή η σιωπή, αυτή η συγκίνηση, ήταν η πιο συγκινητική λέξη, η πιο αποτελεσματική έκφραση της στοργής που μας είχε ενώσει.

Φεύγαμε, αλλά οι καρδιές μας παρέμεναν στην Κρήτη, όπου είχαμε νιώσει τόσες καρδιές να χτυπούν κοντά στις δικές μας. Αγκάλιασα τον αγαπητό Μητροπολίτη και διέσχισα το Ναό μαζί με τη βενετσιάνικη αντιπροσωπεία, ανάμεσα στις ένθερμες επευφημίες των παρευρισκομένων.

Έξω, εκατοντάδες παιδιά μας περίμεναν. Μια ακόμη μια λέξη, ένας χαιρετισμός, μια ευλογία».

Να σημειώσουμε πως την επιμέλεια της πολύτιμης αυτής έκδοσης που θα παρουσιαστεί στο Ηρακλειώτικο κοινό το επόμενο διάστημα στη διάρκεια ειδικής εκδήλωσης, είχαν οι Δημήτριος Ε. Περοδασκαλάκης και Ιωάννης Γ. Τσερεβελάκης.