Η κατάχρηση αντιπαρασιτικών φαρμάκων δημιουργεί ανθεκτικότητα στα παράσιτα – Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην Κρήτη

Παλιά αντιπαρασιτικά φάρμακα ήδη στην Κρήτη δεν «δουλεύουν» στα αιγοπρόβατα που χρησιμοποιούνται, αφού τα παράσιτα έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα σε αυτά, εξαιτίας κακής χρήσης ή κατάχρησης, όπως αποδεικνύεται ήδη μέσα από την υλοποίηση τουευρωπαϊκού προγράμματος SPARC που αφορά την βιώσιμη αντιμετώπιση των παρασιτώσεων στα μηρυκαστικά. Τη σοβαρή αυτή πληροφορία, δίνει στο newshub.gr ο κτηνίατρος – ερευνητής Αλέκος Σταφανάκης, που συμμετέχει στο πρόγραμμα, για το οποίο και μίλησε αναλυτικά και με σημαντικά στοιχεία.  Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο που ξεκίνησε την 1^η Φεβρουαρίου του 2024 και θα ολοκληρωθεί την 31^η Ιανουαρίου του 2027, με επικεφαλής τη κτηνίατρο και ερευνήτρια του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ απ΄ τη Θεσσαλονίκη Σμαρώ Σωτηράκη.

«Εφαρμόζεται σε όλη την Ελλάδα. Συμμετέχει η χώρα μας μέσα από το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών και τα βιοερευνητικά εργαστήρια που είναι ένας φορέας που ασχολείται με αναλύσεις, συμβουλευτική και υποστήριξη «από το χωράφι στο τραπέζι» για τα θέματα ασφάλειας.

Και είναι ένα πανευρωπαϊκό πρόγραμμα που δραστηριοποιείται στα πλαίσια του HORIZON της Ε.Ε. Συμμετέχουν πάρα πολύ δυνατά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα απ΄ όλη την Ευρώπη (Ισπανία, Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Πολωνία, Βέλγιο με το πανεπιστήμιο του και με μια πολύ καλή εταιρεία- φορέα που έχει και τη διαχείριση).

Το πρόγραμμα αυτό ξεκινάει από τα πανεπιστήμια και πάει προς τα κάτω μέχρι τον κτηνοτρόφο, για να γίνεται αειφορική  διαχείριση του ελέγχου των παρασιτώσεων των παραγωγικών ζώων και συγκεκριμένα των μηρυκαστικών.  Κάποιες χώρες ασχολούνταιθ με τις αγελάδες, κάποιες χώρες ασχολούνται με την  αιγοπροβατοτροφία  κι εμείς στην Ελλάδα εφαρμόζουμε την πρόληψη των παρασιτώσεων στην παραγωγό αιγοπροβατοτροφία».

-Το πρόγραμμα αυτό τώρα συνεχίζεται, έτσι δεν είναι;

«Έχουμε ξεκινήσει ένα χρόνο περίπου και «τρέχουμε» και ασφαλώς οι δράσεις αφορούν όλη την Ελλάδα. Επειδή όμως η εταιρεία  εδρεύει στην Κρήτη, υπάρχει άμεση δυνατότητα. Έτσι κι αλλιώς σε μας η αιγοπροβατοτροφία έχει έναν υψηλό βαθμό εκσυγχρονισμού. Και επειδή είναι συστήματα ελευθέρας βόσκησης τα ζώα είναι εκτεθειμένα στις παρασιτώσεις.

Διότι, μπορεί να έχουμε σύγχρονες σταβλικές εγκαταστάσεις, να έχουμε αρμεκτήρια, να έχουμε σύγχρονο εξοπλισμό, όμως τα ζώα μας είναι ελευθέρας βοσκής. Άρα είναι εκτεθειμένα στο περιβάλλον, άρα είναι και εκτεθειμένα και στις παρασιτώσεις.

Επειδή σε παγκόσμια επίπεδο παρατηρήθηκε πολλές φορές η λάθος χρήση ή η κατάχρηση της χρήσης αντιπαρασιτικών φαρμάκων,  δημιουργείται ένα πολύ μεγάλο, εφιαλτικό πρόβλημα, ανάπτυξης αντοχής των παρασίτων στα αντιπαρασιτικά φάρμακα με αποτέλεσμα να μην «δουλεύουν» καλά τα αντιπαρασιτικά φάρμακα και να μην μπορούμε να ελέγξουμε τα προβλήματα.

Σήμερα λοιπόν στην Ευρώπη χρηματοδοτείται αυτή η δράση, για να αλλάξουμε τον τρόπο αντιμετώπισης και πρόληψης, βάζοντας μέσα ασφαλώς και μοντέρνα πράγματα, όπως είναι η τροποποίηση του συστήματος διαχείρισης των ζώων.  Τη χρήση βιοενεργών φυτών, που έχουν λειτουργικές και αντιπαρασιτικές ιδιότητες και η χλωρίδα της Κρήτης είναι πλούσια για τα ζώα, όπως είναι το χαρουπάλευρο για παράδειγμα. Και έχουμε αποδείξει αυτές τις αντιπαρασιτικές ιδιότητες από έρευνες προηγούμενων χρόνων».

-Από τη μέχρι τώρα υλοποίηση του προγράμματος, έχουμε κάποια πρώτα συμπεράσματα στην Κρήτη;

«Το στοιχείο που μπορώ να σας πω είναι ότι οι συστηματικοί κτηνοτρόφοι που ενδιαφέρονται για αριστοποίηση της παραγωγής, συμμετέχουν στο πρόγραμμα και έχουν εκδηλώσει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Συμμετέχουν και βοηθούν στο δίκτυο. Κάποιοι από αυτούς που θα  επιλέξουμε θα τους έχουμε και σε ανταλλαγές επισκέψεων σε σχέση με άλλες χώρες. Έτσι λοιπόν κτηνοτρόφοι από την Κρήτη τους οποίους θα επιλέξουμε και κτηνίατροι, θα πάμε στη Γαλλία και την Ιταλία, όπως επίσης τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο θα φιλοξενήσουμε από την Πολωνία, για να δείξουμε τι πράγματα κάνουμε στην Κρήτη, ανάλογους ενδιαφερόμενους».

-Σε αυτή τη φάση μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει πρόβλημα κατάχρησης στο νησί μας;

«Στο νησί μας έχουμε θέματα. Ειδικά στα παλιά αντιπαρασιτικά που χορηγούμε έχει εντοπιστεί το πρόβλημα της ανθελμικοαντοχής . Δεν είναι τόσο αποτελεσματικά όσο όταν ξεκίνησαν να κυκλοφορούν αυτά τα φάρμακα. Και ευτυχώς έχουν βγει καινούργιες ουσίες που αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε. Αλλά από τη δικιά μας πλευρά προσπαθούμε να ενημερώσουμε και τους κτηνιάτρους  και ασφαλώς τους κτηνοτρόφους ότι πρέπει να γίνεται λελογισμένη χρήση και να συνδυάζεται και με τη λήψη άλλων μέτρων που προστατεύουν το περιβάλλον και την ασφάλεια των τροφίμων. Και αύριο να μην μείνουμε χωρίς τα πολύτιμα εργαλεία που λέγονται «φάρμακα». Γιατί κάποιες φορές όταν είμαστε εκτεθειμένοι στο περιβάλλον δημιουργούνται προβλήματα και πρέπει να μπορούμε να προστατέψουμε το ζωικό μας κεφάλαιο».

-Τα επόμενα βήματα ποια θα είναι;

«Τα επόμενα βήματα είναι καταρχήν η διεύρυνση του δικτύου. Η εμπλοκή όσο περισσότερων ανθρώπων γίνεται. Και αυτό σημαίνει ανταλλαγή απόψεων επιστημονικών,  αξιολόγηση ερευνητικών αποτελεσμάτων, μεταφορά τους στην πράξη και να δούμε σε επίπεδο παραγωγών, την αποτελεσματικότητα αυτών που προτείνει η έρευνα και η επιστήμη.

Μετά τον δεύτερο χρόνο θα γίνει μια αξιολόγηση. Και θα έχουμε συγκεκριμένες προτάσεις, συγκεκριμένα πρωτόκολλα, τα οποία και θα διαθέσουμε στο παραγωγικό σύστημα για να δουλεύουμε».

-Αυτές τις μέρες στο νησί μας πρόκειται να επισκεφτείτε κι άλλες κτηνοτροφικές μονάδες;

«Οι επισκέψεις και σε μονάδες αλλά και η εκπαίδευση των κτηνοτρόφων για τη διάχυση αυτού του μοντέλου της ολοκληρωμένης διαχείρισης, γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος πολύ τακτικά με συγκεντρώσεις κτηνοτρόφων, με συνέδρια όπου παρουσιάζουμε τις δράσεις μας κ.λπ».