Ηλιάννα Μαλίχιν: Η νεαρή οινοποιός από το Ρέθυμνο που κατακτά τον κόσμο του κρασιού διασώζοντας παλιούς αμπελώνες (Φωτο)

Η συνάντηση μας με την Ηλιάννα Μαλίχιν, τη νεαρή οινοποιό από τον Άγιο Βασίλειο Ρεθύμνου, που πριν καλά καλά γίνει τριάντα ετών έχει διανύσει μια σπουδαία διαδρομή στον τομέα της οινοποίησης, έγινε εντελώς τυχαία.

Η ψιλόλιγνη κοπέλα συμμετείχε σε πεζοπορία του Ορειβατικού Συλλόγου Ηρακλείου στις Μέλαμπες του Δήμου Αγίου Βασιλείου και συνειδητοποιήσαμε ποια ήταν όταν σε μια στάση, μπροστά από παλιούς αμπελώνες, της ζητήθηκε να πει στην ομάδα των πεζοπόρων πως καλλιεργούνται αυτά τα αμπέλια σε τέτοιο υψόμετρο στις απότομες πλαγιές της κορυφής Βουβάλας.

Αρπάξαμε λοιπόν την ευκαιρία, και με την ολοκλήρωση της διαδρομής, μιλήσαμε μαζί της κατανοώντας αμέσως που οφείλεται η επαγγελματική της επιτυχία.

Οι παλιοί αγρότες στην Κρήτη δίδασκαν στους νεότερους πως αν δεν αγαπάς τη γη και δεν έχεις σύνδεση μαζί της, αυτή το καταλαβαίνει και δεν σου αποδίδει. Αυτή όμως η αγάπη πρέπει να βγαίνει από μέσα σου, να είναι έμφυτη κι όχι επιτηδευμένη.

Η Ηλιάννα Μαλίχιν μας μίλησε με τόσο ενθουσιασμό για τα αμπέλια και την παραγωγή κρασιού που δεν μας άφησε αμφιβολία για τα συναισθήματα της απέναντι σε αυτό που κάνει.

Και η αγάπη για την αμπελουργία και τον τόπο καταγωγής της μητέρας της δεν ήλθε τυχαία.

Όπως μας λέει, η μητέρα της κατάγεται από τη Λαμπινή Αγίου Βασιλείου ενώ ο παππούς του πατέρα της ήταν Ρώσος, γι αυτό και το ξενικό επώνυμο της.

Η αγάπη της για τα αμπέλια και τα κρασιά τροφοδοτήθηκε στην παιδική της ηλικία από τον παππού της στη Λαμπινή.

Σύμφωνα με την περιγραφή της ο παππούς της: «Είχε ένα αμπελάκι πολύ μικρό αλλά θεωρούσε πως είχε τους αμπελώνες της Βουργουνδίας».

Εκείνη, παρότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, ένιωθε από μικρή πως η καλύτερη εποχή του χρόνου ήταν όταν τρυγούσε με τον παππού  το μικρό του αμπελάκι.

«Ξυπνούσαμε από τις 5 το πρωί και κοιτάζαμε να ξημερώσει για να πάμε στο αμπέλι.

Κι έτσι μέσω του παππού, που είχε φύγει κι εκείνος από τη Λαμπινή και ζούσε στην Αθήνα, μου μεταδόθηκε όλη αυτή η αγάπη για το αμπέλι και τη γη», μας εξηγεί.

Κάπως έτσι η Ηλιάννα δέθηκε με τον τόπο κι από πολύ μικρή ηλικία πήρε τις αποφάσεις της: Θα έφευγε από την Αθήνα, θα σπούδαζε γεωπόνος και θα έμενε στην Κρήτη.

«Όταν θέλεις κάτι πάρα πολύ, τότε ολόκληρο το Σύμπαν συνωμοτεί για να το αποκτήσεις», γράφει ο Πάουλο Κοέλιο στο βιβλίο του «Ο Αλχημιστής».

Η Ηλιάννα ξεκίνησε σπουδάζοντας γεωπόνος στην αγαπημένη της Κρήτη ενώ στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακό στην Αθήνα πάνω στην οινολογία.

Το πρώτο της κρασί, το οποίο πήγε πολύ καλά και της άνοιξε τα φτερά, το έκανε σε ηλικία 24 ετών, το 2018, και ήταν ένα πάντρεμα Κρήτης-Σαντορίνης με βιδιανό από το Φουρφουρά και ασύρτικο από τη Σαντορίνη.

Τα αμπέλια από τα οποία προήλθε αυτό το κρασί ήταν παλιά, προ-φυλλοξηρικά, κι αυτό της έδωσε την ιδέα να αναζητήσει κι άλλα τέτοια αμπέλια για να αυξήσει την παραγωγή του κρασιού της.

Η καλή της τύχη την έφερε στις Μέλαμπες Αγίου Βασιλείου κι όταν είδε πάνω στις πλαγιές των βουνών τους παλιούς αμπελώνες με θέα στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος και την ενδοχώρα γεννήθηκε η ιδέα ενός οινοποιείου με κρασιά που θα είχαν ως ετικέτα τα χωριά της περιοχής, απ’ όπου και τα αμπέλια που θα έδιναν την πρώτη ύλη.

Το 2019 πήρε σάρκα και οστά το δικό της οινοποιείο (το λειτουργεί με συνεταίρο που χρηματοδότησε την προσπάθεια αλλά εκείνη τρέχει ουσιαστικά την παραγωγική του διαδικασία και το εμπόριο) το οποίο παράγει κρασί μόνο από τοπικές ποικιλίες.

Σύμφωνα με την ίδια, έχουν εστιάσει στο βιδιανό, στο θραψαθήρι και το λιάτικο και στον αρχέτυπο τύπο οινοποίησης, που στη δική τους γλώσσα οι οινοποιοί ονομάζουν field blend, και αποτελεί οινοποίηση όλων των ποικιλιών που βρίσκονται στο αμπέλι, λευκών και κόκκινων. Όπως έκαναν από παλιά οι κρητικοί αμπελουργοί βγάζοντας κρασί από όλα τα είδη σταφυλιών που καλλιεργούσαν στα αμπέλια τους, χωρίς διαχωρισμό.

Με αυτόν τον παλιό τρόπο οινοποίησης η Ηλιάννα έχει φτιάξει και θα εισάγει στην αγορά ένα καινούργιο κρασί, που έχει προεξοφλήσει ήδη την επιτυχία του, καθώς είναι απόσταγμα της σοφίας των παλιών αμπελουργών με παραγωγή όμως υπό σύγχρονες συνθήκες.

Η φιλοσοφία του οινοποιείου της Ηλιάννας είναι η εξεύρεση παλιών αμπελώνων, μόνο στην περιφέρεια του Ρεθύμνου, και η συνεργασία με τους ιδιοκτήτες τους, μέσω συμβολαιακής γεωργίας.

Ο αμπελουργός υποχρεώνεται μέσα από τη συμφωνία που υπογράφει να καλλιεργεί βιολογικά και το οινοποιείο να του πληρώνει για τα σταφύλια που θα παράγει μια άκρως δελεαστική τιμή.

Οι συνεργασίες της έως τώρα καλύπτουν το Φουρφουρά, το Μέρωνα, τον Άρδαχτο, το Σπήλι, τις Μέλαμπες και άλλα χωριά, τα οποία έχουν το καθένα τη δική του ετικέτα πάνω στο κρασί που παράγουν.

Η οινοποίηση όλων αυτών των σταφυλιών πραγματοποιείται με τρόπο φιλικό και προς το περιβάλλον, μια και η καλλιέργεια των αμπελιών γίνεται βιολογικά, και προς τον καταναλωτή του κρασιού, αφού δεν χρησιμοποιούνται πρόσθετα, παρά μόνο ελάχιστο θειώδες ενώ δεν γίνεται φιλτράρισμα και γενικότερα οι παρεμβάσεις στο τελικό προϊόν είναι περιορισμένες.

Σε ότι αφορά τώρα στην ίδια την παραγωγή σταφυλιών από τα παλιά αμπέλια, αξίζει να πούμε πως ενώ, λόγω ηλικίας, έμοιαζαν να μην έχουν τη δυνατότητα να παράξουν μεγάλες ποσότητες η φροντίδα που τους δόθηκε, από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι ιδιοκτήτες τους τη συνεργασία με την Ηλιάννα, ήταν τέτοια που αύξησαν την παραγωγή τους αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους.

Όπως με εξηγεί η οινοποιός, είναι πολύ ξεχωριστό το εδαφοκλιματολογικό περιβάλλον στην περιοχή (πλαγιές βουνού, πέτρωμα σχιστόλιθου με άμμο και άργιλο που δε συναντάται σε όλη την Κρήτη).

Επιπλέον ο τόπος αυτός εντάσσεται στη λεγόμενη «ηρωική αμπελουργία» λόγω υψομέτρου και δυσκολίας καλλιέργειας (όλα γίνονται χειρονακτικά).

Τα παλιά αμπέλια να σημειώσουμε δεν σκάβονται, εξάλλου οι αποστάσεις ανάμεσα στις κουρμούλες δεν το επιτρέπουν.

Όταν αναπτυχθούν χόρτα στα εδάφη τους τα κόβουν, κλαδεύονται κανονικά, λιπαίνονται και θειαφίζονται ενώ η Ηλιάννα βρίσκεται κοντά σε όλους τους παραγωγούς της με καλλιεργητικές συμβουλές.

Από το όλο, επιτυχημένο μέχρι σήμερα, εγχείρημα δε λείπουν βέβαια οι δυσκολίες.

Η Ηλιάννα Μαλίχιν αναφέρει πως η ομάδα αποτελείται από αμπελουργούς κυρίως μεγάλης ηλικίας κι αυτό είναι ένα ζήτημα.

Στο σημείο αυτό δε, προσθέτει πως θα ήθελε να δει περισσότερους νέους να ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα.

Στους σαράντα αμπελουργούς της, μας λέει, οι νέοι μέχρι 30 ετών είναι μόλις 6.

Σύμφωνα με την ίδια, ισχυρό κίνητρο για να μην εγκαταλείψουν την αμπελουργία στον τόπο της οι νέοι είναι οι τιμές ανά κιλό σταφυλιού που κινούνται από 0,80-2,00 ευρώ ενώ κάθε παραγωγός υποστηρίζεται σε συμβουλευτικό επίπεδο και έχει κοντά του μια εξειδικευμένη γεωπόνο να παρακολουθεί τα αμπέλια του.

Τα κρασιά της Ηλιάνας Μαλίχιν κυκλοφορούν στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, σε οκτώ χώρες της Ευρώπης, στην Αμερική και τη Νέα Ζηλανδία.

Το ντοκιμαντέρ «Ashes»

Η Ηλιάνα Μαλίχιν έγινε ευρύτερα γνωστή και από ντοκιμαντέρ «Ashes» του Γιάννη Μαθιουδάκη καθώς υπήρξε το κεντρικό πρόσωπο της ταινίας.

Το πολυβραβευμένο, εντός και εκτός Ελλάδας, μικρού μήκους ντοκιμαντέρ έχει θέμα τις μεγάλες καταστροφές που προκλήθηκαν από τις πυρκαγιές του Ιουλίου του 2022 στο νότιο Ρέθυμνο.

Η Ηλιάνα μέσω αυτού μετέφερε στο κοινό τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες που άφησαν πίσω τους οι πυρκαγιές οι οποίες σε διάστημα 4 ημερών κατέστρεψαν το 90% των παλαιών προ-φυλλοξηρικών αμπελώνων των Μελάμπων καθώς και  ιστορικούς ελαιώνες