ΙΤΕ: Νέα σημαντική χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας - Στοχος η χαρτογράφηση των καθεστώτων φύλου στη Μεσόγειο

Η Saffet Hülya Canbakal, καθηγήτρια Ιστορίας ως μέλος του δικτύου καθηγητών του Πανεπιστημίου Sabanci και αντεπιστέλλον μέλος του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών (ΙΜΣ) του Ιδρύματος Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΤΕ), επιλέχθηκε για χρηματοδότηση από το ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδότησης ERC Advanced Grant 2025.

Το ερευνητικό πρόγραμμα της Hülya Canbakal, με τίτλο «Η ανισότητα των φύλων στην Ανατολική Μεσόγειο: Από την πρώιμη νεωτερικότητα έως τη σύγχρονη εποχή, 1650-1900» (GINIE), είναι ένα φιλόδοξο εγχείρημα που στοχεύει στη χαρτογράφηση των καθεστώτων φύλου στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου κατά την περίοδο 1650-1900 και στη διερεύνηση των χωρικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτισμικών συσχετισμών αυτών των καθεστώτων, καθώς και της δυναμικής σχέσης τους με τις οικονομικές μεταβολές της πρώιμης νεωτερικότητας και της πρώιμης βιομηχανικής εποχής.

Στο πλαίσιο του έργου θα δημιουργηθεί μια πρωτοποριακή βάση δεδομένων που θα περιλαμβάνει περίπου 150.000 μεταθανάτιες απογραφές περιουσιών και ένα ευρύ φάσμα συμπληρωματικών αρχειακών πηγών, όπως συμβολαιογραφικά έγγραφα, κτηματολόγια, απογραφές και επαρχιακά ετήσια δελτία. Τα υλικά αυτά θα επιτρέψουν στους ερευνητές να ανακατασκευάσουν την οργάνωση του πλούτου, τις δημογραφικές δομές, τα επίπεδα αλφαβητισμού, την οργάνωση της οικογένειας και την κοινωνική θέση τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες σε πολλαπλές περιοχές και κοινότητες.

Στο επίκεντρο του έργου βρίσκεται η ανάπτυξη ενός νέου αναλυτικού εργαλείου: του Δείκτη Ιστορικού Χάσματος μεταξύ των Φύλων για την Ανατολική Μεσόγειο (HGGI-EM). Εμπνευσμένος από τους σύγχρονους δείκτες ανισότητας των φύλων και προσαρμοσμένος στις ιστορικές πηγές, ο δείκτης θα μετρά τις ανισότητες μεταξύ των φύλων σε τέσσερις βασικές διαστάσεις: τη σωματική ευημερία, την οικονομική δύναμη, το ανθρώπινο κεφάλαιο και την κοινωνική θέση. Συνδυάζοντας πολλαπλούς δείκτες σε ένα ενιαίο πλαίσιο, οι ερευνητές θα μπορούν να συγκρίνουν συστηματικά περιοχές και περιόδους και να εντοπίζουν τόσο τις μακροπρόθεσμες συνέχειες όσο και τις ιστορικές μεταβολές.

Οι χρηματοδοτήσεις ERC Advanced Grants είναι από τις πιο ανταγωνιστικές στην Ευρώπη και στοχεύουν στο να βοηθήσουν τους ερευνητές να εξερευνήσουν τις πιο καινοτόμες και φιλόδοξες ιδέες τους, διεξάγοντας πρωτοποριακή έρευνα σε όλους τους επιστημονικούς κλάδους. Οι επιχορηγήσεις αυτές δίδονται στο πλαίσιο του προγράμματος Έρευνας και Καινοτομίας της ΕΕ, «Horizon Europe». Σημειώνεται ότι το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας κατέχει τον μεγαλύτερο αριθμό χρηματοδοτούμενων έργων ERC στην Ελλάδα. Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας είναι το μόνο Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών στην Ελλάδα με 10 προγράμματα που έχουν χρηματοδοτηθεί από το ERC από το 2017 μέχρι σήμερα.

Η Saffet Hulya Canbakal

Η Saffet Hulya Canbakal απέκτησε το διδακτορικό της δίπλωμα στην Ιστορία και τις Μεσανατολικές Σπουδές από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1999. Η διατριβή της τιμήθηκε με Εύφημη Μνεία στις Κοινωνικές Επιστήμες από την Ένωση Μεσανατολικών Σπουδών της Βόρειας Αμερικής. Εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο Sabanci ως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας έως το 2017. Συνεχίζει την ερευνητική της καριέρα ως συνεργαζόμενη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Sabanci και στο  ΙΜΣ ΙΤΕ (από το 2023).  Είναι συγγραφέας του βιβλίου Society and Politics in an Ottoman Town: ‘Ayntab in the Seventeenth Century (Λέιντεν: Brill, 2006), καθώς και πολυάριθμων άρθρων σχετικά με θέματα που αφορούν την κοινωνική και οικονομική ιστορία και τη νομική κουλτούρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την πρώιμη νεωτερική περίοδο.

Η Canbakal ειδικεύεται στην κοινωνικοοικονομική ιστορία και τη νομική κουλτούρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την πρώιμη νεωτερική περίοδο. Η πρόσφατη έρευνά της επικεντρώνεται στις μακροπρόθεσμες οικονομικές μεταβολές, τις σχέσεις ιδιοκτησίας και τις διάφορες μορφές ανισότητας. Έχει δημοσιεύσει μια μονογραφία για την πολιτική και νομική κουλτούρα στις οθωμανικές επαρχίες, καθώς και πολλά άρθρα σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Κατά τα έτη 2004-2005 διετέλεσε υπότροφος στο Zentrum Moderner Orient και στο Wissenschaftskolleg του Βερολίνου, στο πλαίσιο του προγράμματος «Merchant Cities». Έχει σχεδιάσει και διευθύνει δύο ομαδικά ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν από το Συμβούλιο Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας της Τουρκίας. Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα του πρώτου έργου με τίτλο «Η κατανομή του πλούτου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία» ήταν ένα σύνολο δεδομένων με οθωμανικά κληρονομικά έγγραφα, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 18.000 καταλόγους περιουσιακών στοιχείων από διάφορες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποτελεί τη μεγαλύτερη ψηφιοποιημένη συλλογή κληρονομικών εγγράφων στον τομέα αυτό. Από το 2023, ασχολείται με τις σχέσεις των φύλων στην Οθωμανική Κρήτη, αναπτύσσοντας και δοκιμάζοντας το αναλυτικό μοντέλο που θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά του νέου της έργου στο πλαίσιο του ERC.