Κρίσιμο για τους Δήμους, το συνέδριο της ΚΕΔΕ: Στο επίκεντρο το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος και η βιωσιμότητα των ΔΕΥΑ»

Με μια ατζέντα γεμάτη από κρίσιμα και χρονίζοντα προβλήματα, το Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα αποτελεί το κομβικό σημείο συνάντησης για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα. Οι δήμαρχοι και τα στελέχη των ΟΤΑ όλης της χώρας καλούνται να διαχειριστούν μια σειρά από «ανοιχτά μέτωπα» που απειλούν τη βιωσιμότητα των δήμων και την ποιότητα των υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Στην κορυφή της πυραμίδας των διεκδικήσεων βρίσκεται το χρηματοδοτικό έλλειμμα, το οποίο αγγίζει το δραματικό ποσό των 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η απόκλιση αυτή ανάμεσα στους θεσμοθετημένους πόρους και στα πραγματικά έσοδα στερεί από την Αυτοδιοίκηση τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στις βασικές της υποχρεώσεις, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για μια ριζική αναθεώρηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ).

Την ίδια στιγμή, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) βρίσκονται σε οριακό σημείο. Στο τραπέζι του συνεδρίου τίθενται επιτακτικά η οικονομική τους βιωσιμότητα, τα συσσωρευμένα χρέη, αλλά κυρίως το ενεργειακό κόστος. Η συνολική ενεργειακή επιβάρυνση για τους Δήμους έχει εκτιναχθεί στα 240 εκατομμύρια ευρώ.

Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν ανατρέψει πλήρως τους προϋπολογισμούς των δήμων. Η λειτουργία του οδικού φωτισμού, των σχολικών κτιρίων, των αθλητικών εγκαταστάσεων και των κοινωνικών δομών μετατρέπεται σε γρίφο για δυνατούς λύτες. Οι δήμαρχοι εκπέμπουν σήμα κινδύνου και διεκδικεί μετ’ επιτάσεως μια ευνοϊκότερη και ειδική τιμολόγηση από την κυβέρνηση, τονίζοντας ότι οι Δήμοι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κοινοί εμπορικοί καταναλωτές.

Η κατάσταση αυτή γίνεται ακόμη πιο δραματική αν εστιάσει κανείς στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ). Οι επιχειρήσεις αυτές, που έχουν την ευθύνη για το πολυτιμότερο αγαθό —το νερό—, βρίσκονται σήμερα σε οριακό σημείο βιωσιμότητας. Η παραγωγή, η άντληση και η διανομή νερού, καθώς και η επεξεργασία των λυμάτων, είναι διαδικασίες εξαιρετικά ενεργοβόρες. Με το κόστος του ρεύματος στα ύψη, οι οφειλές των ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ενέργειας έχουν συσσωρευτεί επικίνδυνα.

Στο τραπέζι του συνεδρίου τίθεται πλέον ανοιχτά το ερώτημα της επόμενης ημέρας. Οι δήμαρχοι ξεκαθαρίζουν ότι η οικονομική εξυγίανση των ΔΕΥΑ δεν μπορεί να γίνει μέσω της μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές. Η αύξηση των τιμολογίων του νερού αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την Αυτοδιοίκηση, καθώς κάτι τέτοιο θα έπληττε άμεσα τα ήδη επιβαρυμένα νοικοκυριά.

Η λύση που προκρίνεται από την ΚΕΔΕ απαιτεί μια γενναία και ριζική παρέμβαση από την πολιτεία:
-Κρατική επιχορήγηση για την κάλυψη των συσσωρευμένων οφειλών που δημιουργήθηκαν λόγω της ενεργειακής κρίσης.
-Θεσμοθέτηση ειδικού «κοινωνικού-δημοτικού» τιμολογίου ενέργειας.
-Άμεση χρηματοδότηση για την ενεργειακή αυτονόμηση των δήμων (π.χ. μέσω διευκόλυνσης στην κατασκευή δημοτικών φωτοβολταϊκών πάρκων).

Αν δεν βρεθεί άμεσα μια βιώσιμη φόρμουλα για το ενεργειακό κόστος και τις ΔΕΥΑ, οι Δήμοι θα βρεθούν μπροστά στο φάσμα της αδυναμίας παροχής βασικών υπηρεσιών, με άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των πολιτών.

Ένα εξίσου φλέγον ζήτημα είναι η δραματική υποστελέχωση. Αυτή τη στιγμή καταγράφονται 35.000 κενές θέσεις εργασίας στους δήμους, με τις όποιες νέες προσλήψεις να μετατίθενται για το 2027. Η έλλειψη μόνιμου προσωπικού συνδέεται άμεσα με το πάγιο αίτημα των συμβασιούχων, ιδιαίτερα στους παιδικούς σταθμούς, οι οποίοι διεκδικούν σταθερή εργασία για την εύρυθμη λειτουργία των κοινωνικών δομών. Παράλληλα, οι δήμοι αναμένουν τη δίκαιη απόδοση των πόρων από το τέλος ταφής, ένα μέτρο που έχει επιβαρύνει άδικα τα οικονομικά τους.

Τέλος, η ανάπτυξη των πόλεων απαιτεί σύγχρονες δημοτικές υποδομές μέσω ενός σταθερού επενδυτικού προγράμματος, αλλά και έναν ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Το μέλλον των οικισμών και η αναδιοργάνωση των υποστελεχωμένων Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) αποτελούν προτεραιότητα για την ασφάλεια δικαίου και την τοπική ανάπτυξη.

Η οικονομική Επιτροπή

Υπενθυμίζεται οτι στις 15 Οκτωβρίου είχαμε τη συνεδρίαση της Οικονομικής Επιτροπής της ΚΕΔΕ. Στη διάρκεια της συνεδρίασης τέθηκαν επί τάπητος σημαντικά οικονομικά ζητήματα που απασχολούν τους Δήμους της χώρας, με κυρίαρχο θέμα την κατάρτιση της εισήγησης της Οικονομικής Επιτροπής ενόψει του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συνέχισης και ενίσχυσης της χρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με βάση το άρθρο 434 του νέου  Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, καθώς και στην ανάγκη αποτύπωσης του πραγματικού κόστους λειτουργίας των Δήμων και κάλυψης των αυξημένων οικονομικών τους αναγκών σύμφωνα με την μελέτη της ΕΕΤΑΑ .

Στη διάρκεια των τοποθετήσεων δόθηκε βάρος ιδιαίτερα στο ενεργειακό κόστος, το οποίο επιβαρύνει σημαντικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς. Όπως επισημάνθηκε οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων έχουν οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των δαπανών για τη λειτουργία των μηχανημάτων, την αποκομιδή των απορριμμάτων, την καθαριότητα και, γενικότερα, την παροχή των δημοτικών υπηρεσιών.

Παράλληλα, πρόσθετη επιβάρυνση αναμένεται να προκύψει από το κόστος προμήθειας πετρελαίου θέρμανσης για τις σχολικές μονάδες.
Για αυτό απαιτείται η ενίσχυση των Δήμων μέσω ειδικού χρηματοδοτικού προγράμματος για την κάλυψη του ενεργειακού κόστους.

Οι μετέχοντες αναφερόμενοι παράλληλα, στο λειτουργικό κόστος, τόνισαν ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές ελλείψεις προσωπικού που αντιμετωπίζουν πολλοί Δήμοι.

Τονίστηκε επίσης, ότι παρά το γεγονός ότι η αυτοδιοικητική περίοδος βρίσκεται ήδη στο τρίτο έτος της, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό πρόγραμμα που να ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες των Δήμων.

Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε τέσσερις βασικούς τομείς: τη δημοτική οδοποιία, την αγροτική οδοποιία, τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων, τα οποία αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα λόγω παλαιότητας, καθώς και τις υποδομές ύδρευσης και άρδευσης.

Πρόκειται για κρίσιμους τομείς στους οποίους απαιτούνται στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία από το Υπουργείο Εσωτερικών, προκειμένου να στηριχθούν ουσιαστικά οι Δήμοι και να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Στο πλαίσιο της συνεδρίασης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης της ΚΕΔΕ ανακοίνωσε ότι θα δοθεί έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 140 εκατ. ευρώ.

Όπως υπογραμμίστηκε, τα οικονομικά ζητήματα αναμένεται να αποτελέσουν το κυρίαρχο θέμα του συνεδρίου της ΚΕΔΕ, καθώς οι Δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.

Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για μικρό ή μεγάλο Δήμο, νησιωτικό ή ορεινό. Οι συνεχείς αυξήσεις του ενεργειακού κόστους, σε συνδυασμό με την ανατίμηση των υλικών και τις υπόλοιπες λειτουργικές επιβαρύνσεις, έχουν φέρει όλους τους Δήμους σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση.

Εάν δεν υπάρξει ουσιαστική οικονομική ενίσχυση, πολλοί Δήμοι θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε περικοπές προγραμμάτων, με άμεσες συνέπειες στη λειτουργία τους και στην εξυπηρέτηση των πολιτών.

Η Κυβέρνηση οφείλει να ενισχύσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση με βάση τις πραγματικές ανάγκες της και τις αρμοδιότητες που καλείται να ασκήσει, επισημάνθηκε από τους μετέχοντες