Κρήτη: Το Δικταίο Άντρο άνοιξε, αλλά τα ερωτηματικά για την ανάδειξη του μνημείου παραμένουν πολλά

Μέσα από τη συνάντηση εργασίας που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή στην Περιφέρεια Κρήτης, υπό την προεδρία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, αντικείμενο ηταν η λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου του Δικταίου Άντρου στο Οροπέδιο Λασιθίου.

Οπως έγινε γνωστό το Δικταίον Άντρον ανοιξε για να υποδεχτεί τους επισκέπτες. Μάλιστα από Παρασκευή 29 Μαΐου 2026, έως και τις 7 Ιουνίου 2026, η είσοδος στο σπήλαιο και η επίσκεψη στον ανακαινισμένο χώρο του θα είναι δωρεάν (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)

Το θέμα όμως του εργου και της ανάδειξης του μνημείου παραμένει ανοικτο, με τα ερωτήματα να είναι εύλογα.

Συγκεκριμένα στην Ολομέλεια της Βουλής συζητήθηκε η Επίκαιρη Ερώτηση της Βουλευτή Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνας Σπυριδάκη, προς το Υπουργείο Πολιτισμού για το έργο του Δικταίου Άντρου, ένα έργο που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και παρουσιάστηκε ως παρέμβαση εμβληματικού χαρακτήρα για την προσβασιμότητα, την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη της λεγόμενης «Ασημένιας Οικονομίας».

Κατά την παρέμβασή της, η κα Σπυριδάκη ξεκαθάρισε εξαρχής ότι το άνοιγμα του Δικταίου Άντρου αποτελεί θετική εξέλιξη και ένα αίτημα που επί χρόνια διατύπωναν η τοπική κοινωνία, οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις της περιοχής. Τόνισε όμως ότι το άνοιγμα του μνημείου δεν μπορεί να λειτουργήσει ως άλλοθι για να παραμείνουν αναπάντητα τα σοβαρά ερωτήματα που προκύπτουν για τη διαχείριση του έργου, τις καθυστερήσεις, τις απεντάξεις υποέργων και τη ζημιά που υπέστη η τοπική οικονομία.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στην πρωτολογία της: «Μιλάμε για το έργο “Βελτίωση προσβασιμότητας και αναβάθμιση υποδομών του Δικταίου Άντρου”, ένα έργο αξίας περίπου 16 εκατομμυρίων ευρώ με 10 υποέργα, ενταγμένο στη Δράση 16735 του Ταμείου Ανάκαμψης. Πρόκειται για μια δράση που υποτίθεται ότι είχε στόχο την προσβασιμότητα, την κοινωνική συνοχή και την ενεργοποίηση της Ασημένιας Οικονομίας, μια δράση που θα προσέλκυε εκατοντάδες χιλιάδες νέους επισκέπτες».
Η Βουλευτής Λασιθίου στάθηκε ιδιαίτερα στη δραστική συρρίκνωση του φυσικού αντικειμένου του έργου, υπενθυμίζοντας ότι το ίδιο το Ταμείο Ανάκαμψης δεν κάνει πλέον λόγο για ολοκλήρωση του έργου αλλά για εκτέλεση επιμέρους εργασιών – μία τακτική της Κυβέρνησης που όπως σημείωσε χαρακτηρίζει την πλειοψηφία των έργων που εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Όπως τόνισε: «Το ίδιο το Ταμείο Ανάκαμψης δεν μιλάει για ολοκλήρωση του έργου, αλλά μιλάει για εκτέλεση εργασιών. Γιατί; Γιατί απλά μειώθηκε το φυσικό αντικείμενο. Κόπηκαν παρεμβάσεις, περιορίστηκαν υποδομές, απεντάχθηκε το τελεφερίκ. Ένα έργο που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 90% με 95% του προϋπολογισμού».
Στο σημείο αυτό έθεσε το κεντρικό πολιτικό ερώτημα της συζήτησης:
«Ο στόχος περί προσβασιμότητας και Ασημένιας Οικονομίας επιτυγχάνεται ή όχι; Η απάντηση είναι όχι. Γιατί απεντάχθηκε το τελεφερίκ και υπάρχει η Πλατεία Ευρώπης, όπως και τα έργα αποκατάστασης των μονοπατιών, ένα έργο που ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως».
Η κα Σπυριδάκη υπογράμμισε ότι η συζήτηση για την προσβασιμότητα δεν μπορεί να γίνεται θεωρητικά όταν οι βασικές υποδομές πρόσβασης παραμένουν ανολοκλήρωτες.

Στη δευτερολογία της επανήλθε με ακόμη μεγαλύτερη έμφαση: «Περιμέναμε τελεφερίκ και πήραμε τα απολύτως απαραίτητα, τα βασικά. Σεβαστό, είναι χρήσιμα και απαραίτητα όλα όσα έγιναν, αλλά δεν ήταν τόσο μεγαλεπήβολο όσο μας το παρουσιάσατε. Από τα δέκα υποέργα, τα δύο ουσιαστικά είναι αυτά που έφεραν αναβάθμιση στην περιοχή, αφού το τελεφερίκ δεν έγινε».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Πλατεία Ευρώπης και στα μονοπάτια πρόσβασης προς το Σπήλαιο, επισημαίνοντας ότι η εικόνα που παρουσίασε ο Υφυπουργός στη Βουλή απέχει από την πραγματικότητα που βιώνουν οι κάτοικοι και οι επαγγελματίες της περιοχής.

Όπως ανέφερε: «Μας είπατε ότι είναι έτοιμο, μας είπατε ότι θα είναι ο χώρος στάθμευσης, μας είπατε ότι όλα λειτουργούν σωστά. Η ανάπλαση της πλατείας, θα μου επιτρέψετε, εγώ που την επισκέφτηκα τουλάχιστον, δεν έχει ολοκληρωθεί».

Τα ερωτήματα

Και συνέχισε θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα: «Πώς ακριβώς επιτυγχάνεται αυτή η προσβασιμότητα σήμερα, από τη στιγμή που επισκέπτες σταματάνε σε έναν δρόμο πεντακόσια με εξακόσια μέτρα πιο χαμηλά από την ανηφόρα που πρέπει να ανέβεις για να φτάσεις στην Πλατεία Ευρώπης και μετά πρέπει να περπατήσεις άλλα οκτακόσια μέτρα μέχρι να φτάσεις στο Σπήλαιο; Αυτό είναι το μοντέλο προσβασιμότητας για την Ασημένια Οικονομία, για τους ηλικιωμένους και για τα Άτομα με Αναπηρία;».
Παράλληλα, ανέδειξε το ζήτημα του χώρου στάθμευσης, σημειώνοντας ότι ο Υφυπουργός παρουσίασε την Πλατεία Ευρώπης ως οργανωμένο χώρο στάθμευσης, χωρίς όμως να υπάρχει σήμερα αντίστοιχη δυνατότητα.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Υπάρχει κι ένα ακόμα σοβαρό θέμα, το θέμα της στάθμευσης. Πριν είπατε ότι η Πλατεία θα είναι χώρος στάθμευσης. Εγώ ρωτάω, με τη νέα διαμόρφωσή της, πού; Ακούμε πολλές συζητήσεις για το πάρκινγκ. Ακούσαμε ότι υπήρχε ένα οικόπεδο, ψάχνουμε να το πάρουμε, το πήρε ιδιώτης. Και ερωτώ: Θα μπορεί η Πλατεία Ευρώπης να έχει διέλευση; Θα είναι ήπιας κυκλοφορίας; Θα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ιδιωτικά πάρκινγκ; Πώς θα εξυπηρετηθούν τα ΙΧ; Γιατί υπάρχει επίσης ένας κυκλικός κόμβος που από προσπάθειες που έγιναν χθες, έδειξαν ότι τα λεωφορεία δεν μπορούν να στρίψουν και πολύ φοβούνται οι άνθρωποι εκεί ότι θα είναι αποτρεπτικό όσον αφορά τις οργανωμένες εκδρομές. Αυτό, λοιπόν, αν δεν το χειριστούμε σωστά, θα μπορέσει να αποτελέσει και δυσφήμιση».

Παράλληλα, εξέφρασε τον φόβο ότι οι εκκρεμείς εργασίες στα μονοπάτια και στην Πλατεία Ευρώπης, που πήραν παράταση 40 ημέρες, ενδέχεται να δημιουργήσουν νέα προβλήματα ή ακόμη και νέες διακοπές στη λειτουργία του μνημείου.
«Η Περιφέρεια έδωσε σαράντα μέρες παράταση. Κι αναρωτιέμαι: Μήπως οι εργασίες δεν έχουν ολοκληρωθεί; Όταν ξεκινήσουν ξανά οι εργασίες στην πλατεία και στα μονοπάτια, πώς θα μπορέσει αυτό να γίνει παρουσία των επισκεπτών; Ή μήπως θα ξανακλείσει; Γιατί η τοπική κοινωνία του Οροπεδίου ζει σε αβεβαιότητα»
Ταυτόχρονα, έθεσε και ένα ερώτημα αναφορικά με το ωράριο λειτουργίας του Σπηλαίου: «Το ωράριο λειτουργίας είναι μέχρι τις τρεις και μισή. Θα είναι μέχρι να μπει εισιτήριο ή θα είναι αυτό το ωράριο μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο» που δυστυχώς απλώς συμπλήρωσε τα υπόλοιπα αναπάντητα ερωτήματα της Βουλευτή Λασιθίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα, ακόμη, έδωσε στη ζημιά που υπέστη η τοπική οικονομία κατά τη διάρκεια της μακράς περιόδου που το μνημείο παρέμεινε κλειστό.
Όπως τόνισε: «Χάσαμε μία τουριστική σεζόν. Οι άνθρωποι έχασαν εισόδημα, χάθηκε η επισκεψιμότητα, επιχειρήσεις πιέστηκαν ασφυκτικά, άνθρωποι από το Οροπέδιο προσπάθησαν να κάνουν επιχειρήσεις σε άλλες περιοχές γιατί οικονομικά δεν έβγαιναν».

Και πρόσθεσε: «Η τοπική κοινωνία του Οροπεδίου ζει σε αβεβαιότητα. Νιώθω ότι πρέπει να σας μεταφέρω ότι πέρα από αβεβαιότητα, ζει σε αγανάκτηση γιατί είδαν μια σεζόν να χάνεται, γιατί δεν είχαν καμία στήριξη από την πολιτεία και γιατί οι άνθρωποι του τουρισμού και της εστίασης νιώθουν ότι στη ζημιά που έπαθαν δεν είχαν δίπλα τους το κράτος».
Η κα Σπυριδάκη ζήτησε επίσης σαφείς απαντήσεις για τα υπόλοιπα υποέργα που δεν ολοκληρώθηκαν και για το αν υπάρχει συγκεκριμένο χρηματοδοτικό σχέδιο
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η στάση της απέναντι στις απαντήσεις του Υφυπουργού Πολιτισμού, ο οποίος επέλεξε να αποποιηθεί πλήρως την ευθύνη για την απένταξη του τελεφερίκ, ενώ ταυτόχρονα επέμεινε ότι η Πλατεία Ευρώπης έχει ολοκληρωθεί και λειτουργεί ως χώρος υποδοχής και στάθμευσης.

Ο ίδιος μάλιστα δήλωσε ότι: «Η ανάπλαση της Πλατείας Ευρώπης έχει ολοκληρωθεί. Αποτελεί τον χώρο υποδοχής, στάθμευσης των αυτοκινήτων και την αφετηρία για την ανάβαση προς το Σπήλαιο».
Μια θέση που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την πραγματική εικόνα του έργου, όπως αυτή αποτυπώνεται και στις φωτογραφίες που δίδονται στη δημοσιότητα.

Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση προκάλεσε ο τόνος με τον οποίο ο Υφυπουργός αντιμετώπισε τις εύλογες ανησυχίες της τοπικής κοινωνίας, φτάνοντας στο σημείο να αποδώσει την κριτική σε «λασπολογίες», να κατηγορήσει την αντιπολίτευση για «μικροπολιτική» και να δηλώσει ότι το Υπουργείο «κλείνει τα αυτιά μόνο στις λασπολογίες».
Την ίδια στιγμή, εμφανίστηκε απολύτως βέβαιος και με την συνήθη κυβερνητική αλαζονεία για την κατάσταση ενός τόπου τον οποίο ουδέποτε έχει επισκεφθεί, επιλέγοντας να αμφισβητήσει τις διαπιστώσεις των κατοίκων, των επιχειρηματιών, των εργαζομένων και των ανθρώπων που βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες των κυβερνητικών επιλογών.
Κλείνοντας τη συζήτηση, η Κατερίνα Σπυριδάκη υπογράμμισε ότι το άνοιγμα του Δικταίου Άντρου είναι θετικό, αλλά δεν μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα:
«Το ερώτημα δεν είναι αν άνοιξε το Σπήλαιο. Το ερώτημα είναι τι χάθηκε για να ανοίξει, ποια υποέργα έμειναν πίσω, ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο προσβασιμότητας σήμερα και ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τη χαμένη τουριστική σεζόν και τη ζημιά που υπέστη η τοπική οικονομία».
Γιατί το Οροπέδιο Λασιθίου δεν ζητά πανηγυρισμούς. Ζητά αλήθεια, ολοκληρωμένα έργα και σεβασμό στον τόπο και στους ανθρώπους του.

Ο Μαμουλάκης
 
Αναδεικνύοντας την προχειρότητα και τον επιπόλαιο κυβερνητικό σχεδιασμό στο έργο ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου του Δικταίου Άνδρου, συζητήθηκε και η Επίκαιρη Ερώτηση που κατέθεσε ο Τομεάρχης Οικονομικών & Ανάπτυξης της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, Βουλευτής Ηρακλείου Χάρης Μαμουλάκης προς την Υπουργό Πολιτισμού.

Ο Χάρης Μαμουλάκης, επισημαίνοντας ότι από το έργο προϋπολογισμού 15,9 εκ. ευρώ, τα 11 περίπου εκ. ευρώ αφορούσαν το τροχήλατο τελεφερίκ - αναβατόριο το οποίο δεν θα υλοποιηθεί και καυτηρίασε τους κυβερνητικούς χειρισμούς χαρακτηρίζοντάς τους πρόχειρους και αναποτελεσματικούς. Αναφέρθηκε επίσης στην τεράστια σημασία του αρχαιολογικού χώρου του Δικταίου Άνδρου όχι μόνο για την Κρήτη, αλλά και για τη χώρα, τονίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση της αρχαιολογικής έρευνας, της ανάδειξης του μνημείου και της βελτίωσης της προσβασιμότητας.

Παράλληλα, ο Χάρης Μαμουλάκης εξέφρασε την απορία πώς μπορεί το έργο να έχει ολοκληρωθεί στο τέλος του Ιουνίου ενώ ακόμα δεν έχει συμβασιοποιηθεί και ζήτησε απαντήσεις για το πότε ακριβώς προβλέπεται η πλήρης και ασφαλής επαναλειτουργία του Δικταίου Άντρου για το κοινό, ποια συγκεκριμένα μέτρα προτίθεται να λάβει το Υπουργείο ώστε να περιοριστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις που έχουν ήδη προκληθεί στην περιοχή από την παρατεταμένη μη λειτουργία του μνημείου, καθώς και αν θα ολοκληρωθεί τουλάχιστον το υπόλοιπο έργο στο πλαίσιο της χρηματοδότησής του από το Ταμείο Ανάκαμψης ή θα κοστίσει ακόμη μια φορά σε εθνικούς πόρους.