MACC: Καινοτομία και μεταφορά τεχνογνωσίας στον αγροδιατροφικό τομέα με επίκεντρο την Κρήτη

Με ζητούμενο την καινοτομία και τη μεταφορά τεχνογνωσίας στον τομέα της αγροδιατροφής ιδρύθηκε πριν από τρία χρόνια και λειτουργεί στο Ηράκλειο το Μεσογειακό Κέντρο Ικανοτήτων Αγροδιατροφής.

Η δραστηριότητα που έχει να επιδείξει πλούσια, και πέρα από τα ήδη γνωστά στον τομέα, καθώς πριν από χρόνια δεν θα μπορούσε κανείς να φανταστεί πως μπορεί να δημιουργηθεί εδαφοβελτιωτικό από μαλλί προβάτων, έξυπνο σύστημα μέτρησης κλίματος και εδάφους, προϊόντα μέτρησης της οξείδωσης του οργανισμού αλλά και αντιδραστήρια που ανιχνεύουν μέσα σε λίγα λεπτά το μικρόβιο της λεγεονέλας.

Κι όμως όλα αυτά κι ακόμα περισσότερα αποτελούν αντικείμενο του Μεσογειακού Κέντρου Ικανοτήτων Αγροδιατροφής το οποίο στεγάζεται στις εγκαταστάσεις που διατηρεί το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Ηρακλείου στη Νέα Αλικαρνασσό.

Εκεί βρεθήκαμε και είχαμε μια πρώτη χρήσιμη και ενδιαφέρουσα κουβέντα με τον Διαχειριστή του Κέντρου, Μιχάλη Καθαράκη.

Το Μεσογειακό Κέντρο Ικανοτήτων Αγροδιατροφής ιδρύθηκε, όπως μας λέει, με στόχο να δημιουργήσει ικανότητες εκεί όπου δεν υπάρχουν στον πολύ σημαντικό για όλους μας αγροδιατροφικό τομέα.

Κι αυτό μεταφράζεται σε:

-Δεξιότητες, προϊόντα, τεχνικές και τεχνογνωσία που δεν υφίστανται ή δεν έχουμε εφαρμόσει ακόμα επειδή δεν γνωρίζαμε

-Συνδρομή πάνω σε θέματα αειφορίας, ανθεκτικότητας, βιωσιμότητας

-Ενσωμάτωση καλών πρακτικών  που εφαρμόζονται στο εξωτερικό στο ελληνικό σύστημα και φυσικά και ως συνέπεια όλων αυτών

-Βελτίωση του αγροτικού εισοδήματος και της προστιθέμενης αξίας των αγροτικών προϊόντων.

Ουσιαστικά το Μεσογειακό Κέντρο Ικανοτήτων Αγροδιατροφής καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων από το χωράφι ως την κατανάλωση.

Στο MACC, όπως είναι η διεθνής συντομογραφία του Μεσογειακού Κέντρου Ικανοτήτων Αγροδιατροφής, μετέχουν σήμερα 48 εταίροι από ολόκληρη τη χώρα.

Σε όλη την Ελλάδα λειτουργούν 11 τέτοια Κέντρα όμως αυτό της Κρήτης είναι το μεγαλύτερο εταιρικό σχήμα με συμμετοχές από Πανεπιστημιακά Ιδρύματα (όπως το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το ΕΛΜΕΠΑ, το ΙΤΕ, το ΕΛΚΕΘΕ), την Περιφέρεια Κρήτης με την Αγροτοδιατροφική Σύμπραξη, μεγάλων επιχειρήσεων, όπως τα Πλαστικά Κρήτης, ο Όμιλος Καράτζη, ο Όμιλος Χαλκιαδάκη, αλλά και επιχειρήσεις από άλλες περιοχές της χώρας όπως η Proud Farm, η Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή, κ.α.

Tο Smart-agrogenius

Όπως μας είπε ο διαχειριστής του Μεσογειακού Κέντρου Ικανοτήτων Αγροδιατροφής Μιχάλης Καθαράκης, εξ αρχής η MACC εστίασε τη δράση της σε ένα σύστημα έξυπνης γεωργίας που είναι εύκολο και εφαρμόσιμο για κάθε αγρότη.

Δημιούργησαν λοιπόν, σε πρώτη φάση, το Smart-agrogenius, ένα σύστημα που καταναλώνει ελάχιστη ενέργεια, η μπαταρία του διαρκεί από 5-10 χρόνια και έχει επίσης ελάχιστη κατανάλωση δεδομένων, με ζητούμενο να αποτελέσει ένα  χρήσιμο εργαλείο μέτρησης σε κάθε χωράφι.

Φανταστείτε, μας περιγράφει ο κ. Καθαράκης, κάτι σαν wifi με εμβέλεια δέκα χιλιομέτρων που μπορεί να πάρει ο αγρότης να βάλει στο χωράφι του και να μετράει υγρασία, θερμοκρασία, άνεμο, βαρομετρικές πιέσεις αλλά και εδαφολογικά δεδομένα.

Με τη μέτρηση που του παρέχει ξέρει αν το χωράφι διψάει ή είναι επαρκώς ποτισμένο κι επειδή έχει τη δυνατότητα σύνδεσης με ηλεκτροβάνες, αν χρειάζεται υγρασία το ποτίζει αυτόματα.

Έτσι και οικονομία νερού γίνεται και προστασία της γης έχουμε αφού ποτίζεται μόνο όταν έχει ανάγκη και κατά συνέπεια τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους δεν χάνονται στο υπέδαφος.

Το εν λόγω σύστημα είναι εγκατεστημένο στη Χαλκιδική, στην Πελοπόννησο, στο Βόλο, στη Μεσαρά, το Μυλοπόταμο και διαρκώς προστίθενται νέοι αγρότες που το αξιοποιούν.

Και μην φανταστεί κανείς πως ένα τέτοιο σύστημα κοστίζει μια περιουσία. Οι αντίστοιχοι περιβαλλοντικοί σταθμοί που κυκλοφορούν στην αγορά κοστίζουν από 1.500-3.500 ευρώ ή και παραπάνω ενώ εκείνος της  MACC έχει κόστος μόλις 600 ευρώ. Αντίστοιχα οι αισθητήρες εδάφους της MACC τιμολογούνται γύρω στα 200-300 ευρώ ενώ της αγοράς 1.500 ευρώ.

Με το σύστημα αυτό και καλύτερα γίνεται η καλλιέργεια της γης και πιο αποδοτική είναι και περιβαλλοντικά πιο προστατευμένη καθώς το σύστημα διαθέτει αλγορίθμους που "μαθαίνουν" το χωράφι και προβλέπουν τι μπορεί να συμβεί ώστε  να μην γίνονται άσκοποι ψεκασμοί του.

Αξίζει να τονίσουμε πως όλο αυτό το πρότζεκτ μπορεί να καλύψει στο σύνολο των καλλιεργειών, αν και για την ώρα εφαρμόζεται κυρίως σε καλλιέργειες ελιάς.

Βέβαια, σύμφωνα με τον κ. Καθαράκη, για να είναι χρήσιμο πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένες παράμετροι, για παράδειγμα να μην πρόκειται για μια ξηρική καλλιέργεια όπου έτσι κι αλλιώς οι δυνατότητες παρέμβασης του αγρότη για τη βελτίωση της είναι περιορισμένες.

Εδαφοβελτιωτικό από μαλλί προβάτων

Ένα ακόμα προϊόν που έχει ενδιαφέρον κι είναι διαθέσιμο από το Μεσογειακό Κέντρο Ικανοτήτων Αγροδιατροφής είναι το εδαφοβελτιωτικό που έφτιαξαν με μαλλί προβάτων.

Το μαλλί από τα πρόβατα που πλέον δεν αξιοποιείται, γιατί η υφαντική τέχνη έχει σχεδόν σβήσει, και υπό διαφορετικές συνθήκες θα κατέληγε στα σκουπίδια, κόβεται σε πολύ μικρά κομμάτια και μετατρέπεται σε ένα είδος πέλετ.

Εταιρεία από την Κοζάνη, που μετέχει στη MACC, ήταν αυτή που πρώτη έθεσε το ερώτημα τι μπορεί να γίνει με το μαλλί από τα πρόβατα.

Δοκιμαστικά λοιπόν μια ποσότητα μαλλιού οδηγήθηκε στη Γερμανία σε ειδικό εργοστάσιο όπου έγινε πέλετ, περίπου ένας τόνος προέκυψε, ο οποίος συσκευάστηκε και μπήκε στα ράφια των σούπερ μάρκετ για να εξεταστεί η ζήτηση του.

Διαπιστώθηκε πως το προϊόν έχει δυνατότητες κι έτσι εγκρίθηκε στη MACC ένα πρόγραμμα κυκλικής γεωργίας, σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Βάση αυτού τα επόμενα τρία χρόνια θα γίνει συλλογή 100 τόνων μαλλιού, σε ετήσια βάση, το οποίο θα γίνει πέλετ εδαφοβελτιωτικό.

Αυτή τη φορά όμως δεν θα σταλεί στο εξωτερικό για επεξεργασία αλλά όλη η διαδικασία θα γίνει σε εγκατάσταση της ΑΒΕΑ που είναι εταίρος της MACC.

Αυτή τη στιγμή το Ferti Wool, όπως έχει ονομαστεί το εν λόγω προϊόν, περιέχει μόνο μαλλί προβάτων, το οποίο διαθέτει συγκεντρώσεις αζώτου, φωσφόρου, σιδήρου, ασβεστίου κι άλλων ωφέλιμων συστατικών για το έδαφος.

Ενίσχυση με βιοδιεγέρτες;

Όμως επειδή εχθρός του καλού είναι το καλύτερο, διερευνάται κατά πόσο μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω το προϊόν με βιοδιεγέρτες, δηλαδή ένζυμα που βοηθούν την  καλλιέργεια.

Παλιά τα φυτά είχαν την ικανότητα από μόνα τους να δημιουργούν ένα ενισχυτικό για την ανάπτυξη τους μικροβίωμα. Μετά ήλθαν οι χημικές καλλιέργειες και αυτό το κατέστρεψαν.

Πλέον όμως η επιστήμη προχώρησε πολύ και μπορεί να κάνει απομόνωση των καλών μικροβίων και ενζύμων από τα φυτά τα οποία πολλαπλασιάζει και επιστέφει σε αυτά ως ενισχυτικό, παρόμοιο με το λίπασμα, αλλά πολύ καλύτερο και περιβαλλοντικά ωφέλιμο.

Αυτούς λοιπόν τους βιοδιεγέρτες εξετάζεται από τη MACC πως μπορούν να τους προσθέσουν στο Ferti Wool πολλαπλασιάζοντας την αποτελεσματικότητα του.

Τα πέλετ του Ferti Wool έχουν την ικανότητα να διασπώνται αργά όταν βρεθούν στο έδαφος κι αυτό είναι πολύ θετικό καθώς τρέφουν το φυτό ή το δέντρο για μεγάλα διαστήματα.

Κυρίως όμως συγκρατούν την υγρασία μια και  είναι φυσικός αποταμιευτής νερού, 3,5 φορές το βάρος του, κι αυτό σε περιόδους ξηρασίας όπως αυτή που διανύουμε καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι.

Λειτουργεί σχεδόν όπως ο ατταπουλγίτης, μας εξηγεί ο κ. Καθαράκης, ένα υλικό το οποίο απορροφά σαν σφουγγάρι το νερό.

Μέτρηση γλουταθειόνης

Το νέο αντικείμενο ενασχόλησης του Μεσογειακού Κέντρου Ικανοτήτων Αγροδιατροφής μας έρχεται από τη Θεσσαλία και την FoodOxys, μια εταιρεία τεχνοβλαστό του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας του καθηγητή Δημήτρη Κουρέτα.

Εκεί δημιουργήθηκε προϊόν που μετράει τη γλουταθειόνη η οποία είναι ένα τριπεπτίδιο με σπουδαία αντιοξειδωτική δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.

Εφόσον μπορείς να μετρήσεις την οξείδωση ενός οργανισμού μπορείς και να προτείνεις μια συγκεκριμένη θεραπεία, μέσω της διατροφής, η οποία αποτοξινώνει και καθαρίζει τον οργανισμό περιορίζοντας ή μεταθέτοντας χρονικά τον κίνδυνο εκδήλωσης εκφυλιστικών ασθενειών, όπως το πάρκινσον, το αλτσχάιμερ κ.α.

Η ίδια εταιρεία επίσης ασχολείται με τη μέτρηση των αντιοξειδωτικών στα τρόφιμα, μια υπηρεσία που οδήγησε και στο πρώτο σήμα πιστοποίησης ποιότητας των αγροδιατροφικών προϊόντων (AFQ).

Προσφέρει λοιπόν μέσα από την έρευνα και τα προιόντα που ανέπτυξε τη δυνατότητα μέσα από σωστά επιλεγμένα είδη τροφίμων και μέτρηση της γλουταθειόνης να βελτιώσει την κατάσταση της υγείας κάθε ατόμου, ξεχωριστά.

Η MACC ανέλαβε την αντιπροσώπευση των προϊόντων του συγκεκριμένου εργαστηρίου στην Κρήτη κι έτσι μέσω αυτού μπαίνει έμμεσα σε ένα διαφορετικό μονοπάτι, αυτό της υγείας σε σύνδεση όμως πάντα με τον αγροδιατροφικό τομέα.

Αντιδραστήριο για εντοπισμό λεγεονέλας

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η συνεργασία με το εργαστήριο της Ηλέκτρας Γκιζελή στο ΙΤΕ το οποίο εργάζεται πάνω σε ένα αντιδραστήριο, που παράχθηκε ήδη και δοκιμάζεται σε αυτή τη φάση, με σκοπό τη γρήγορη διερεύνηση παρουσίας της λεγεονέλας, του γνωστού μικροβίου των κλιματιστικών.

Η λεγεονέλα είναι υπεύθυνη για τη νόσο των λεγεωνάριων που είναι πολύ σοβαρή και εφόσον προκληθεί σε ξενοδοχείο μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε κλείσιμο του.

 Έτσι είναι αναγκαίο κάθε χρόνο να λαμβάνονται δείγματα από τα τουριστικά καταλύματα και να εξετάζονται, μια διαδικασία που δίδει αποτέλεσμα σε μια περίοδο 14 ημερών.

Με το αντιδραστήριο όμως που δημιουργήθηκε στο εργαστήριο του ΙΤΕ το αποτέλεσμα για τη λεγεονέλα θα προκύπτει μέσα σε μισή ώρα.

Εφόσον οι δοκιμές στο συγκεκριμένο αντιδραστήριο ολοκληρωθούν με επιτυχία τότε η MACC θα συνεργαστεί με την εταιρεία του ΙΤΕ για την παγκόσμια διακίνηση του.

Ανθεκτικό υλικό βιοδιασπώμενο

Ανάμεσα στα προϊόντα που αναπτύχθηκαν από τη MACC, χωρίς ακόμα ωστόσο να έχει μπει στην αγορά, είναι και μια ανθεκτική βιοδιασπώμενη σακούλα για ψώνια, που ουδεμία σύγκριση έχει ως προς την ανθεκτικότητα της με τις ήδη γνωστές. Μάλιστα υπάρχουν σκέψεις με το ίδιο υλικό να προχωρήσουν σε δημιουργία σπάγκου που χρησιμοποιείται στα θερμοκήπια ώστε να μην γίνεται χρήση του αντίστοιχου πλαστικού προϊόντος.

Σύμφωνα με τον κ. Καθαράκη, αυτή τη στιγμή η MACC έχει ανοικτά περίπου 20 projects πάνω στα οποία εργάζεται και κάνει δοκιμές με τους συνεργάτες εταίρους της.

Ζητούμενο να βγουν στην αγορά, σε προσιτές τιμές, ώστε το Μεσογειακό Κέντρο Ικανοτήτων Αγροδιατροφής να ενισχυθεί οικονομικά και να μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους σε καινοτόμα προϊόντα και ανθρώπους που δουλεύουν πάνω σε αυτά.

Παράλληλα με αυτά τα καινοτόμα προϊόντα, η MACC οργανώνει για λογαριασμό διαφόρων εταιρειών ή εκπαιδευτικών κι άλλων ιδρυμάτων workshops γνωριμίας με τον αγροδιατροφικό τομέα της Κρήτης ή παρουσίασης των προϊόντων τους εφόσον εμπίπτουν στο αντικείμενο ενασχόλησης της.

Αξίζει τέλος να τονίσουμε πως το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι μια σημαντική παράμετρος της δράσης του MACC. Όλοι όσοι  εργάζονται στα projects της ίσως, σε διαφορετική περίπτωση, να είχαν φύγει στο εξωτερικό στερώντας τον τόπο μας από ανθρώπινο δυναμικό που έχει μέλλον και προοπτικές και κυρίως ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να προσφέρει καινοτόμα προιόντα και ιδέες.