Νότιος Οδικός Άξονας Κρήτης: Σε εκκρεμότητα η χρηματοδότηση και το μοντέλο υλοποίησης

Σε αναμονή για την έναρξη της μεγάλης παραχώρησης του Βόρειου Οδικού άξονας Κρήτης στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ως τις 4 Φεβρουαρίου, η χρηματοδοτική ασάφεια θολώνει το τοπίο για τις οδικές συνδέσεις του νέου αερολιμένα Καστελίου με τον νότιο άξονα του νησιού. 

Καθώς πλήθος πόρων κατευθύνονται σήμερα στην Κρήτη, με τελευταία εκκρεμότητα την ένταξη 200 εκατ. ευρώ στο ΕΣΠΑ για τη χρηματοδότηση του ΒΟΑΚ, θα πρέπει να ληφθεί η στρατηγική απόφαση εάν ο λεγόμενος ΝΟΑΚ θα προχωρήσει ως ενιαίο έργο ή τμηματικά και από ποιον φορέα.

Όπως εξήγησε στη Βουλή ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος, ο Νότιος Οδικός Άξονας Κρήτης αποτελεί μεν προτεραιότητα, όμως το τμήμα που προέχει αφορά τη σύνδεση της περιοχής της Μεσαράς με το υπό κατασκευή διεθνές αεροδρόμιο Ηρακλείου. Σε άλλη περίπτωση, όποιος θα θέλει να φτάσει στο αεροδρόμιο από τη Μεσαρά, θα πρέπει να διασχίσει δια της τεθλασμένης μία διαδρομή άνω των 80 χιλιομέτρων, εντός του νομού Ηρακλείου.

Για να προχωρήσει αυτό, σύμφωνα με το businessdaily.gr, χρειάζεται να γίνει η αναγνωριστική μελέτη οδοποιίας και η μελέτη κόστους – οφέλους για το τμήμα από τη Βιάννο ως τον κόμβο του διεθνούς αερολιμένα Καστελίου, το οποίο παραμένει ελλιπώς μελετημένο. Κι αυτό για να τεκμηριωθεί τεχνο-οικονομικά η αναγκαιότητα του έργου, προκειμένου να αναζητηθεί πηγή χρηματοδότησης, χωρίς να αποκλείεται να μπουν στο κάδρο οι πόροι της Περιφέρειας Κρήτης, μέσω του περιφερειακού επιχειρησιακού προγράμματος (ΠΕΠ).

Πρώτα οι μελέτες, μετά η χρηματοδότηση

Εξάλλου, όπως διευκρίνισε ο κ. Ταχιάος, τον πρώτο λόγο στον συντονισμό των μελετών του ΝΟΑΚ διατηρεί η Περιφέρεια Κρήτης, παρότι μερικές από τις μελέτες εκπονούνται από το υπουργείο Υποδομών ή τον εποπτευόμενο Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ). Πιο πρόσφατη εξέλιξη αποτελεί η έγκριση, την περασμένη Πέμπτη (15/1), των οριστικών μελετών οδοποιίας και αποχέτευσης – αποστράγγισης στο υποτμήμα Στόλοι - Άγιοι Δέκα.

«Υπάρχει διαρκής συμμετοχή στην ωρίμανση των έργων, πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερος συντονισμός», επέμεινε ο υφυπουργός, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι προτού ολοκληρωθούν οι μελέτες από τους επιμέρους φορείς, το ζήτημα της αναζήτησης χρηματοδότησης παραμένει πολύ πρώιμο. Αποφεύγοντας να δώσει οποιονδήποτε χρονικό ορίζοντα, ο κ. Ταχιάος επισήμανε πως «πρώτα πρέπει να ληφθεί μια στρατηγικής φύσεως απόφαση: Να αντιμετωπιστεί ο ΝΟΑΚ κατά τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε ο ΒΟΑΚ, δηλαδή ως ένα ενιαίο έργο ή ως επιμέρους συναφές έργο, το οποίο κάποια στιγμή μπορεί να οδηγήσει σε κάτι καλύτερο;». 

Χωρίζοντας, πάντως, τον άξονα που ακολουθεί την πορεία «Αγία Βαρβάρα-Άγιοι Δέκα-Βιάννος-Ιεράπετρα-Παχειά Άμμος» σε επιμέρους τμήματα, είναι προφανές πως ακολουθεί διαφορετικές…ταχύτητες. Από τη μία, υπάρχει το τμήμα Στόλοι – Πραιτώρια, μήπως περίπου 12 χλμ., που είναι και το πλέον ώριμο, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ. Ενώ είναι σε φάση ολοκλήρωσης, με εκκρεμότητα το «πράσινο φως» από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, και οι οριστικές μελέτες του τμήματος ανατολικότερα του κόμβου Καστελίου. Το κόστος των δύο αυτών υποτμημάτων μαζί υπολογίζεται στα 43 εκατ. ευρώ.

Στον αντίποδα, τα υπόλοιπα κομμάτια, που θα εξυπηρετούν τη σύνδεση της νοτιοανατολικής Κρήτης με το νέο αεροδρόμιο είναι πλήρως ανώριμα μελετητικά. Σε απάντηση του στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, ο ΟΑΚ έχει αναδείξει ως επιτακτική την ανάγκη να γίνουν αυτές οι οδικές συνδέσεις. «Με την υλοποίηση του ΝΟΑΚ του οποίου μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη μειώνεται η απόσταση και ο χρόνος προσέγγισης του νέου αεροδρομίου από τις νότιες περιοχές. Σε διαφορετική περίπτωση η σύνδεση πραγματοποιείται μέσω ΒΟΑΚ, με την απόσταση και το χρόνο να αυξάνονται», σημειώνεται.

Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι η απόσταση Ιεράπετρα – Καστέλι μέσω ΒΟΑΚ ανέρχεται σε 90,9 χλμ. ενώ με τον ΝΟΑΚ θα μειωθεί κατά 20,8 χλμ. στα συνολικά 70,1 χλμ. και ο αντίστοιχος χρόνος θα περιοριστεί κατά τουλάχιστον 17 λεπτά, ήτοι από 1 ώρα και 34 λεπτά σε 1 ώρα και 17 λεπτά. 

Στην τελική ευθεία για την έναρξη της παραχώρησης

Στο μέτωπο του ΒΟΑΚ, οι τελευταίες διαδικαστικές εκκρεμότητες κλείνουν για την έναρξη της παραχώρησης στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η οποία θυμίζεται ότι υπεγράφη και πέρασε από τη Βουλή τον περασμένο Μάιο. Ως απώτατη ημερομηνία έναρξης της παραχώρησης προσδιορίζεται η 4η Φεβρουαρίου, χωρίς να αποκλείεται αυτή να επέλθει και νωρίτερα.

Ουσιαστικά, η έναρξη της 35ετούς παραχώρησης θα σημάνει την αφετηρία για την οριστικοποίηση των μελετών και την κατασκευή του κυρίως έργου, που συμβατικά θα διαρκέσει πέντε χρόνια. Όμως, προκειμένου να κερδηθεί το σπριντ για να μην χαθούν τα 200 εκατ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης τα οποία συνδέονται με την παραχώρηση, ο ανάδοχος έχει ήδη ξεκινήσει πρόδρομες εργασίες στις παρακάμψεις των τριών πόλεων (Ηρακλείου, Ρεθύμνου, Χανίων).

Το μεγάλο έργο συνολικής αξίας 1,75 δισεκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνει τα 157 χλμ. από τα Χανιά ως το Ηράκλειο, καθώς και την προαίρεση 31 χλμ. ως την Κίσσαμο Χανίων, που ενεργοποιήθηκε επισήμως τον περασμένο Δεκέμβριο, επιτρέποντας να ξεκινήσουν άμεσα εργασίες και σε αυτό το τμήμα. 

Για την κατασκευή του άξονα των συνολικά 188 χλμ., η χρηματοδοτική συμβολή του δημοσίου θα ανέλθει σε 792 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 200 εκατ. θα προέλθουν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Επιπλέον, τα δάνεια του παραχωρησιούχου, όπως έχουν αποτυπωθεί στη σύμβαση, θα ανέλθουν σε 1,079 δισ. ευρώ.