Ο οδικός χάρτης για τις πρώτες γεωτρήσεις - Τα σχέδια δύο αμερικανικών κολοσσών για την αξιοποίηση κοιτασμάτων στην Ελλάδα

Το 2026 η Exxon Mobil αναμένεται να τοποθετήσει γεωτρύπανο σε επιλεγμένα σημεία δυτικά της Κρήτης, πραγματοποιώντας τις πρώτες ερευνητικές τομές. Εως και 10 δισ. ευρώ πρόκειται να επενδύσει η Chevron στο νέο υπό παραχώρηση οικόπεδο νοτίως της Πελοποννήσου. Τι αναφέρουν η έκθεση της Ακαδημίας Αθηνών και ειδικοί επιστήμονες για τους ορυκτούς πόρους της περιοχής.

Aναθερμαίνεται το ενδιαφέρον για πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων στον ελλαδικό χώρο, έπειτα από το αίτημα του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού Chevron για έρευνες σε θαλάσσια περιοχή, η οποία οριοθετείται σε έκταση που ξεκινά νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου και φτάνει έως τα δυτικά της Κρήτης.

Η νέα αυτή εξέλιξη, σε συνδυασμό με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις για τοποθέτηση γεωτρύπανου στα άλλα δύο οικόπεδα που έχουν παραχωρηθεί το 2019, δημιουργεί μετά από καιρό ένα θετικό κλίμα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, o έτερος κολοσσός των ΗΠΑ, Exxon Mobil, στο πλαίσιο της κοινοπραξίας με τη HELLENiQ Energy, σχεδιάζει να προχωρήσει σε ερευνητικές γεωτρήσεις μέσα στο 2026, σε επιλεγμένους στόχους στα δύο θαλάσσια οικόπεδα που έχουν παραχωρηθεί ήδη από το 2019 δυτικά της Κρήτης.

Οπως αναφέρει στη Realnews στέλεχος του υπουργείου, ο διαγωνισμός για την παραχώρηση των νέων οικοπέδων θα προκηρυχθεί άμεσα. «Αυτή τη στιγμή δουλεύουμε πάνω στις σχετικές υπουργικές αποφάσεις και εκτιμώ ότι η διαδικασία θα κινηθεί πολύ γρήγορα και μέσα στο επόμενο τρίμηνο θα έχει καταλήξει. Στη συνέχεια, όταν πάρει την παραχώρηση η εταιρεία για μια θαλάσσια έκταση περίπου 11.000 τ.χλμ, όπως θα αναφέρεται στην υπουργική, θα χρειαστεί να κάνει τις δικές της σεισμικές έρευνες, οι οποίες μπορεί και να κρατήσουν δύο χρόνια», σημειώνει ο αρμόδιος παράγοντας, σχολιάζοντας, παράλληλα, ότι πρόκειται για χρονοβόρες διαδικασίες.

Το ενδιαφέρον της Chevron είχε εκδηλωθεί ήδη από το 2014, όταν είχε αποκτήσει τα διαθέσιμα τότε σεισμικά δεδομένα. Την τελευταία διετία, η εταιρεία βρισκόταν σε συζητήσεις με τις αρμόδιες Αρχές για την είσοδό της είτε σε υφιστάμενες παραχωρήσεις, σε σύμπραξη με άλλες εταιρείες όπως οι Exxon Mobil και HELLENiQ Energy για τα οικόπεδα της Κρήτης, είτε σε νέες.

Η πρόσκληση

Σημειώνεται ότι η πρόσκληση προς υποβολή αιτήσεων για αναζήτηση υδρογονανθράκων αποστέλλεται για δημοσίευση και στην επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η προθεσμία υποβολής των αιτήσεων ορίζεται στην πρόσκληση και δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 90 ημερών, στη διάρκεια των οποίων, εκτός από τη Chevron και τη HELLENiQ Energy, θα μπορούν να συμμετάσχουν και άλλες εταιρείες.

Στην πρόσκληση θα αναφέρονται η προς αναζήτηση περιοχή, οι όροι και οι υποχρεώσεις του αδειούχου, τα κριτήρια επιλογής του, το ύψος του καταβλητέου παραβόλου και της εγγυητικής, η προθεσμία χορηγήσεως της άδειας και άλλες λεπτομέρειες. Θα πρέπει, ωστόσο, να προηγηθούν τρεις υπουργικές αποφάσεις (αποδοχή του αιτήματος της Chevron για έρευνα στη θαλάσσια περιοχή, οριοθέτηση της ζώνης παραχώρησης και έγκριση της πρόσκλησης που θα περιλαμβάνει τις λεπτομέρειες του διαγωνισμού και τον τύπο της σύμβασης που θα υπογραφεί με τον παραχωρησιούχο), καθώς και η υποβολή της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι έτοιμη από την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ).

Μετά την παραχώρηση, αν τα σεισμικά δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, η Chevron θα ζητήσει άδεια για ερευνητικές γεωτρήσεις. «Aν δεν τρυπήσεις, δεν ξέρεις τι υπάρχει εκεί κάτω. Και αυτό μπορεί να πάρει μέχρι το 2030. Πρόκειται για επενδύσεις μαμούθ, που στη συγκεκριμένη περιοχή μπορεί να φτάσουν τα 8 έως και 10 δισ. ευρώ από την ενδιαφερόμενη εταιρεία», προσθέτει χαρακτηριστικά η αρμόδια πηγή.

Βεβαίως, επιδίωξη τόσο των εταιρειών όσο και της κυβέρνησης είναι οι γεωτρήσεις να αποδείξουν την ύπαρξη ποσοτήτων υδρογονανθράκων. Γι’ αυτό, ωστόσο, θα απαιτηθεί περίπου μία δεκαετία. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Κύπρου, όπου μόλις πρόσφατα και 10 χρόνια μετά τον εντοπισμό κοιτασμάτων εκδόθηκε η Navtex για να προχωρήσει σε ερευνητική γεώτρηση η Exxon Mobil.

«Το πιθανότερο είναι η Exxon Mobil, που έχει ήδη τα σεισμικά της δεδομένα, να προχωρήσει σε ερευνητικές γεωτρήσεις σε επιλεγμένους στόχους μέσα στο 2026. Παράλληλα, αν η Chevron αρχίσει τις σεισμικές έρευνες, αυτό θα προκαλέσει εξελίξεις. Θα αρχίσουν να ενδιαφέρονται και άλλες εταιρείες και θα ανέβει η αξία των πιθανών κοιτασμάτων», συμπληρώνει η αρμόδια πηγή.

Αισιόδοξες προβλέψεις

Την ίδια στιγμή, άκρως αισιόδοξες είναι οι προβλέψεις για την ύπαρξη σημαντικών ποσοτήτων φυσικού αερίου στη χώρα μας, με βάση έκθεση που παρουσιάστηκε στα τέλη του 2021 στα μέλη της Ακαδημίας Αθηνών.

Στην έκθεση του μέλους της Επιτροπής Ενέργειας της Ακαδημίας, Δρ. Ηλία Κονοφάγου, αποκαλύπτεται η ύπαρξη τουλάχιστον 38 στόχων κοιτασμάτων σε Ιόνιο και Κρήτη. «Τα αναμενόμενα επιπλέον πιθανά αποθέματα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, έκτασης τουλάχιστον 150.000 τ.χλμ., ευρισκόμενων εντός της υπεράκτιας δυτικής Κρήτης, νοτιοδυτικής Κρήτης, νότιας Κρήτης και νοτιοανατολικής Κρήτης, δεν είναι δυνατόν σήμερα να εκτιμηθούν με ακρίβεια. Αλλά υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις, μέσω πρόσφατων χαρτογραφήσεων γεωφυσικών σεισμικών ερευνών υψηλής ευκρίνειας εντός της ελληνικής επικράτειας, ότι υπάρχουν τουλάχιστον 38 στόχοι κοιτασμάτων», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Με συγκρατημένη αισιοδοξία σχολιάζει τις τελευταίες εξελίξεις η Τερέζα Φωκιανού, πρώην πρόεδρος της Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου, Ερευνας και Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων, δηλαδή της παλαιάς κρατικής εταιρείας ερευνών. «Απαιτείται πολιτική βούληση για να προχωρήσει αυτό το θέμα, που προσωπικά παρακολουθώ εδώ και δεκαετίες. Μπορεί η Chevron να έκανε αυτή την κίνηση, αλλά οι διαδικασίες είναι μακροχρόνιες. Πρέπει να εγκριθεί η αίτηση και τότε να προκηρυχθεί διεθνής διαγωνισμός, να βγουν τα τεύχη δημοσίευσης, μιλάμε για περίπου δυόμισι χρόνια».

«Η ανακοίνωση από την κυβέρνηση της εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τη Chevron για έρευνες στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή νότια της Πελοποννήσου και η ευθύς αμέσως εξαγγελία διαγωνιστικής διαδικασίας σηματοδοτούν ένα come back στον χώρο των υδρογονανθράκων. Το ενδιαφέρον της δεύτερης μεγαλύτερης ιδιωτικής πετρελαϊκής εταιρείας στον κόσμο για ανάληψη ερευνών στην Ελλάδα είναι, χωρίς αμφιβολία, μια θετική εξέλιξη και πιστοποιεί τις πολύ θετικές προοπτικές που παρουσιάζει το ελληνικό υπέδαφος», αναφέρει ο Κωστής Σταμπολής, γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Αλλαγή στάσης

H εκδήλωση ενδιαφέροντος από την αμερικανική εταιρεία Chevron έγινε αποδεκτή μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ άμεσα αναμένεται και η προκήρυξη του διαγωνισµού για την εκδήλωση ενδιαφέροντος, που είναι βέβαιο ότι θα έχει ως βασική πρωταγωνίστρια τη Chevron, χωρίς να αποκλείεται να εκδηλώσουν ενδιαφέρον και άλλοι µεγάλοι παίκτες της διεθνούς ή εγχώριας βιοµηχανίας υδρογονανθράκων.

Η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε η κυβέρνηση δείχνει ότι προσεγγίζει πλέον με διαφορετικό πνεύμα την υπόθεση των εξορύξεων από ό,τι τα πρώτα χρόνια της κυβερνητικής θητείας, όταν η στάση της ήταν απολύτως συγκρατημένη και ο τότε υπουργός Εξωτερικών δήλωνε ότι δεν θα κάνουμε το Αιγαίο Κόλπο του Μεξικού. Η αλλαγή στάσης οφείλεται και στην κινητικότητα που σημειώνεται στον τομέα των υδρογονανθράκων μετά την εκλογή Τραμπ, αλλά και σε μια διαφορετική αντιμετώπιση των δεσμεύσεων και των χρονοδιαγραμμάτων της πράσινης μετάβασης, με το Μαξίμου να εκτιμά πλέον ότι οι προθεσμίες θα πάρουν παράταση και ότι η υλοποίηση των ευρωπαϊκών αποφάσεων θα καθυστερήσει.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για την «πράσινη συμφωνία» της Ε.Ε. λέγοντας: «Ισως ήμασταν υπερβολικά βολονταριστές στη σκέψη μας, με την έννοια ότι “αν το κάνουμε εμείς, όλοι θα μας ακολουθήσουν” και “θα είμαστε πρωτοπόροι” προς ένα πολύ λαμπρότερο μέλλον. Αποδείχθηκε ότι ο κόσμος είναι πιο περίπλοκος από αυτό». Ο πρωθυπουργός έδειξε την κατεύθυνση που είναι αποφασισμένη να ακολουθήσει η ελληνική κυβέρνηση, λέγοντας ότι «θα χρειαζόμαστε το φυσικό αέριο για τα επόμενα 30 έως 40, ίσως 50 χρόνια» (δηλαδή ως το 2070 και όχι ως το 2050 που προέβλεπε η πράσινη συμφωνία) και προσέθεσε: «Αν χρειαζόμαστε το φυσικό αέριο για τα επόμενα 30 με 40 χρόνια, τότε πρέπει να γίνουν και κάποιες επενδύσεις στο φυσικό αέριο. Εμείς πήραμε την απόφαση να αναθέσουμε σε δύο μεγάλες αμερικανικές εταιρείες να αναζητήσουν κοιτάσματα φυσικού αερίου, επειδή δεν θέλουμε να εξαρτόμαστε από χώρες όπως η Ρωσία, οι οποίες μπορεί να μας προκαλέσουν μεγάλους γεωπολιτικούς πονοκεφάλους».