Οι τρωξαλλίδες και οι λαϊκές Παραδοσεις στην Κρήτη

Στη Κρήτη τη λένε τρωξαλλίδα, αλλά στην υπόλοιπη Ελλάδα γρύλο η τριζόνι. Ανηκει στη κατηγορία ορθόποδα, και έχουμε πολλά είδη, με διάφορα σχήματα και χρώματα.
Έχουμε τριξαλλίδες πράσινες, μαύρες κίτρινες, ακόμα, καφέ.
Ακόμα και πουά άλλα και ....εγχρωμες!
Η πράσινη τροξαλλίδα είναι πάντως η πιο συνηθισμένη, καθώς και η μαύρη.
Τριξαλλίδες ακούμε την νύχτα, αν βρεθούμε κοντά στη φύσ, αφού βγάζουν τη μουσική υπόκορουση "τρ τρ τρ τρ". Είναι ένας χαρακτηριστικός ήχος, που τον έχουμε συνδέσει σαν τον ήχο που σπάει τη σιγαλιά της νύχτας.
Για αυτό ακριβώς τον λόγο, από τον ήχο "τρ τρ τρ τρ", ήχος μοιάζει με τρίξιμο, ονομάστηκε το έντομο τριζόνι, αλλά και τρωξαλλίδα.
Προφανώς η λέξη "τρωξαλλίδα" είναι πιο αρχαιοπρεπής από το τριζόνι, αφού το αρχαιοπρεπές όνομα, είναι "τρωξαλλίς".
Η τρωξαλλίδα, είναι εκείνο το άπιαστο έντομο, που σαν παιδιά το ακούγανε συχνά στην εξοχή, άλλα και στο σπίτι, στον κήπο η στην αυλή, μας .
Όμως σπάνια το βλέπαμε, και πάνω σε αυτό, είχανε κατατάξει το έντομο, στα μυστήρια της φύσης !

Λες και ήταν εντελώς αόρατο!
Ήταν ένα έντομο της νύχτας, που συμπαθούσαν οι περισσότεροι, μικροί και μεγάλοι!
Ενώ είχαν βγάλει γηθιές για τα βλαβερά έντομα, το τριζόνι ήταν απ' έξω!
Το τριζόνι έχει αυτό το εφφέ του ήχου που σε παραπλανά
Πολλές φορές πλησίαζαν τα παιδιά εκεί που ακούγονταν δυνατός δίπλα τους, ο δυνατός ήχος του τριζωνιού, διαπίστωναν πως ο ήχος έχει μεταφερθεί πιο πέρα, και ξανά πιο πέρα, και ποτέ δεν καταφέρναν να το εντοπίσουν ουν!

Αυτό γιατί σαν έντομο, έχει ένα μοναδικό τρόπο να κρύβεται!
Αν το δει κανείς την ημέρα, θα είναι μάλλον από καθαρή τύχη!
Ίσως αν μετακινήσει κάποιος μια πέτρα η ένα θάμνο όπου κρύβεται από κάτω, και τότε μόνο ίσως εμφανιστεί!
Πολλά παιδιά έχουν συνδέσει τις τρωξαλλίδες με τα παιδικά τους χρόνια.
Ίσως θυμούνται ακόμα τη μητέρα τους στο χωριό, που όταν έμπαινε καμιά τρωξαλλίδα μέσα στο σπίτι, έκανε χαρά!
Το θεωρούσε "μεγάλο γούρι" και "μεγάλη τύχη"!
Πίστευαν δηλαδή στα χωριά, πως μια τρωξαλλίδα, φέρει καλοτυχία, αν τους επισκεφθεί κάποια στιγμή στην αυλή, η ακόμα περισσότερο, "αν διαβεί το κατώφλι της πόρτας", και μπει μέσα στο σπίτι!
Τότε η σοδειά θα τους θα πάει καλά!

Και εγώ έχω βιώματα παρόμοια στα παιδικά μου χρόνια, όταν μέναμε τα καλοκαίρια δίπλα στον οψιγιά για να βλέπουμε τη σταφίδα μας να μην την κλέψουν!
Όλη νύχτα είχα παρέα τις τρωξαλλίδες, να πηδάνε επάνω στον σωρό της σταφίδας!
Μα κι αυτό ήταν πολύ καλό σημάδι, πως η σταφίδα μας θα πιάσει καλή τιμή!
Εγώ δε, που από τότε μου άρεσε το τραγούδι, μου άρεσε και να τραγουδάω με συγχορδία τα χιλιάδες τριζόνια, που τα είχα σαν μουσικό χαλί!
Με αυτά σιγοτραγουδούσα κι εγώ, μέχρι να με νανουρίσει το νυχτερινό τους τραγούδι, και να με πάρει κι εμένα ....ο ύπνος!
Κι άλλα επίσης έντομα ανήκουν στην κατηγορία των γρύλλων, όπως είναι οι κρεμμυδοφάγοι, αλλά και οι πατατοφάγοι (πριτσίκουρες), που ζουν μέσα στο έδαφος.

Συνήθως αυτοί κάνουν μια τρύπα στην πατάτα η στο κρεμμύδι, και περνάνε στην άλλη μεριά!
Στη Κρήτη η πιο συνηθισμένες τρωξαλλίδες, είναι οι πράσινες, άλλα υπάρχει και εκείνη η σκούρα μαύρη, αφρικανικού τύπου.
Για αυτό και σε πολλά χωριά, λόγω του μαύρου χρώματος, τις τρωξαλλίδες αυτές, τις λένε και "καλογρές"!
Οι πως και να έχει, ο ρόλος τους στη φύση έχει να κάνει με την τροφή των πουλιών και διαφόρων ερπετών.
Η μάνα των πουλιών με μόνο μια ακρίδα ή τρωξαλίδα που θα διαμελήσει με το ράμφος της, θα ταΐσει όλα τα πουλάκια της!

Κείμενο - φωτογραφίες: Γεωργιος Χουστουλακης