ΠΑΣΟΚ: Στον αέρα οι αγροτικές ενισχύσεις με ευθύνη της Κυβέρνησης

Τον άμεσο κίνδυνο καθυστερήσεων ή ακόμη και απώλειας αγροτικών ενισχύσεων, εξαιτίας της καθυστερημένης και ανεπαρκούς προετοιμασίας του νέου ΟΣΔΕ 2026, φέρνει στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής με Ερώτηση προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, την οποία συνυπογράφει και η Βουλευτής Λασιθίου, Κατερίνα Σπυριδάκη.

Η νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση αναδεικνύει μια εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση για περίπου 600.000 αγρότες και κτηνοτρόφους, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ασφυκτικές προθεσμίες, δυσλειτουργίες του νέου συστήματος, εκκρεμότητες στη διασύνδεση των μητρώων και τον κίνδυνο να μεταφερθούν στις δικές τους πλάτες οι συνέπειες μιας διαδικασίας που η Κυβέρνηση όφειλε να έχει προετοιμάσει πολλούς μήνες νωρίτερα.

Και όλα αυτά ενώ το ΠΑΣΟΚ είχε προειδοποιήσει εγκαίρως για το τι θα συμβεί.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στην Ερώτηση: «Είχαμε, μάλιστα, εγκαίρως προειδοποιήσει ότι η καθυστερημένη έναρξη της διαδικασίας, σε συνδυασμό με τις ασφυκτικές προθεσμίες και την απουσία επαρκούς χρόνου για τη διενέργεια ελέγχων και τη διόρθωση σφαλμάτων, θα έθετε σε κίνδυνο την έγκαιρη καταβολή των ενισχύσεων στους πραγματικούς παραγωγούς.»

Οι προειδοποιήσεις αυτές, δυστυχώς, επιβεβαιώνονται.

Μία ολόκληρη καλλιεργητική περίοδος χάθηκε – και μετά ήρθε η «φιέστα»

Η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης αποτελεί βασική προϋπόθεση όχι μόνο για την καταβολή των άμεσων ενισχύσεων, αλλά και για τις εισφορές προς τον ΕΛΓΑ και για σειρά παρεμβάσεων και επιδοτούμενων προγραμμάτων Αγροτικής Ανάπτυξης.

Η έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας είναι, επομένως, κρίσιμη για τη ρευστότητα της αγροτικής οικονομίας, την ομαλή εφαρμογή του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ και την προστασία πολύτιμων ευρωπαϊκών πόρων.

Παρά ταύτα, όπως καταγγέλλει η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ: «Η Κυβέρνηση άφησε να παρέλθει σχεδόν ολόκληρη η καλλιεργητική περίοδος χωρίς να έχει θέσει σε ουσιαστική λειτουργία το ΟΣΔΕ 2026.»

Οι παραγωγοί περίμεναν την έναρξη των αιτήσεων ήδη από την άνοιξη. Ακολούθησαν διαδοχικές κυβερνητικές εξαγγελίες, μεταξύ των οποίων και δέσμευση για έναρξη στα μέσα Ιουνίου.

Τελικά φτάσαμε στις 4 Αυγούστου 2026, όταν παρουσιάστηκε η εφαρμογή myAGRO παρουσία του Πρωθυπουργού ως μία ακόμη κυβερνητική «μεταρρύθμιση».

Όμως άλλο η παρουσίαση και άλλο η πραγματική λειτουργία.

Η Ερώτηση είναι καταπέλτης: «Τρεις εβδομάδες μετά την επίσημη έναρξη παρουσία του πρωθυπουργού, δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε το ένα τοις χιλίοις του αναμενόμενου όγκου.»

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Ερώτηση από δημοσιεύματα, φορείς υποβολής δηλώσεων και ανθρώπους που παρακολουθούν τη διαδικασία, μέχρι την κατάθεσή της είχαν οριστικοποιηθεί λιγότερες από 500 αιτήσεις, όταν κάθε χρόνο υποβάλλονται περίπου 600.000. Το ΠΑΣΟΚ ζητά από την Κυβέρνηση να επιβεβαιώσει άμεσα τον πραγματικό αριθμό και να δημοσιοποιεί καθημερινά την εξέλιξη της διαδικασίας.

Το ΟΣΔΕ άνοιξε τυπικά – όχι ουσιαστικά

Το γεγονός ότι μία ηλεκτρονική εφαρμογή παρουσιάστηκε επισήμως δεν σημαίνει ότι το σύστημα είναι σε θέση να εξυπηρετήσει εκατοντάδες χιλιάδες παραγωγούς.

Όπως σημειώνεται: «Η εικόνα αυτή αποδεικνύει ότι η διαδικασία άνοιξε τυπικά, χωρίς η Κυβέρνηση να έχει εξασφαλίσει στην πράξη την δυνατότητα μαζικής, ομαλής και ασφαλούς οριστικοποίησης των αιτήσεων.»

Στην Ερώτηση καταγράφονται προβλήματα στη λειτουργία της πλατφόρμας και στην καταχώριση στοιχείων, μεταξύ άλλων στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, στις δηλούμενες εκτάσεις μέσω ηλεκτρονικών μισθωτηρίων και ΑΤΑΚ, στις εξουσιοδοτήσεις, καθώς και ασυμφωνίες μεταξύ των διασυνδεδεμένων μητρώων, όπως το Κτηματολόγιο.

Ταυτόχρονα, το νέο πλαίσιο ευθύνης για επαγγελματίες και φορείς που υποβοηθούν τους αγρότες στην υποβολή των αιτήσεων εφαρμόζεται, σύμφωνα με την Ερώτηση, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη εκπαίδευση και η πλήρης και έγκαιρη αποσαφήνιση των υποχρεώσεών τους.

Το ΠΑΣΟΚ ξεκαθαρίζει ότι η ανάγκη για διαφάνεια, λογοδοσία και αυστηρούς ελέγχους είναι αυτονόητη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Κυβέρνηση μπορεί να μεταφέρει τις δικές της υποχρεώσεις στους επαγγελματίες, στους συνεταιρισμούς και τελικά στους ίδιους τους αγρότες:

«Δεν μπορεί, όμως, η Κυβέρνηση να μετατρέπει τους επαγγελματίες και τους αγροτικούς συνεταιρισμούς που δραστηριοποιούνται στην υποστήριξη των αγροτών, σε υποκατάστατο του κρατικού ελεγκτικού μηχανισμού ούτε να μεταφέρει σε αυτούς και στους παραγωγούς την ευθύνη για αστοχίες των δημόσιων πληροφοριακών συστημάτων.»

Πληρωμές δύο ταχυτήτων – Ο παραγωγός πληρώνει την κυβερνητική καθυστέρηση

Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το ζήτημα που δημιουργείται από τις προθεσμίες που έχουν τεθεί.

Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, οι αιτήσεις που θα υποβληθούν έως τις 15 Σεπτεμβρίου μπορούν να συμπεριληφθούν στην προκαταβολή έως τις 31 Οκτωβρίου, ενώ για όσες υποβληθούν από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 16 Οκτωβρίου η προκαταβολή μετατίθεται έως τις 30 Νοεμβρίου.

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται στην πράξη ένα σύστημα αγροτών δύο ταχυτήτων.

Και η Ερώτηση το περιγράφει με απόλυτη σαφήνεια: «Δημιουργείται έτσι ένα σύστημα πληρωμών δύο ταχυτήτων, στο οποίο ο αγρότης κινδυνεύει να τιμωρηθεί οικονομικά όχι για δική του υπαιτιότητα, αλλά επειδή το κράτος καθυστέρησε να οργανώσει και να θέσει σε πραγματική λειτουργία τη διαδικασία.»

Με δεδομένο τον εξαιρετικά χαμηλό αριθμό οριστικοποιημένων αιτήσεων, ο χρόνος μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου είναι ασφυκτικός.

Ακόμη όμως και εάν ο ρυθμός υποβολής αυξηθεί απότομα, η συγκέντρωση εκατοντάδων χιλιάδων δηλώσεων σε ελάχιστες ημέρες δημιουργεί ένα δεύτερο πρόβλημα: δεν αφήνει τον απαραίτητο χρόνο για ουσιαστικούς ελέγχους, διορθώσεις και θεραπεία λαθών.

Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος αποκλεισμών, μειώσεων, καθυστερήσεων αλλά και αχρεώστητων πληρωμών.

Μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η Κυβέρνηση επαναλαμβάνει την ίδια επικίνδυνη συνταγή

Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η Ερώτηση ως προς τη σύνδεση της σημερινής κατάστασης με τις παθογένειες που αποκαλύφθηκαν γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Όπως τονίζεται: «Η ασφυκτική συμπίεση του χρόνου υποβολής δεν αποτελεί, άλλωστε, μια απλή διοικητική αστοχία.»

Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι μία από τις διαχρονικές παθογένειες πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν φαινόμενα καταστρατήγησης ήταν ακριβώς ο περιορισμένος χρόνος για την υποβολή και επεξεργασία των αιτήσεων, ο οποίος δυσχέραινε τη διενέργεια επαρκών διασταυρωτικών και επιτόπιων ελέγχων πριν από την πληρωμή.

Κι όμως, παρά όσα έχουν αποκαλυφθεί, η ίδια πίεση χρόνου επανέρχεται.

«Αντί η Κυβέρνηση να εξαλείψει τις συνθήκες που επέτρεψαν την ανάπτυξη αυτών των φαινομένων, αναπαράγει και φέτος την ίδια πίεση χρόνου και τον ίδιο κίνδυνο ανεπαρκών ελέγχων, αποδεικνύοντας περαιτέρω ότι η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά του στην ΑΑΔΕ έγινε για επικοινωνιακούς λόγους και όχι για λόγους ουσίας.»

Η Ερώτηση υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι ο ελληνικός Οργανισμός Πληρωμών είχε παραμείνει επί 18 μήνες σε καθεστώς αναστολής διαπίστευσης πριν από την αποκατάστασή της.

Και συνοψίζει με μία ιδιαίτερα αιχμηρή διατύπωση:

«Όταν καθυστερεί το κράτος, οργανώνονται φιέστες παρουσία του πρωθυπουργού· όταν καθυστερεί ο αγρότης, απειλείται με απώλεια εισοδήματος και κυρώσεις.»

Νέο σοβαρό ερώτημα για πιθανό συμψηφισμό των αγροτικών ενισχύσεων

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση αναδεικνύει και ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που προκύπτει από τους όρους και τις προϋποθέσεις που καλείται να αποδεχθεί ο δικαιούχος πριν από την υποβολή της δήλωσής του.

Σύμφωνα με το έγγραφο που παρατίθεται στην Ερώτηση, ο παραγωγός:

«αποδέχεται η ΑΑΔΕ να πραγματοποιεί παρακρατήσεις υπέρ του ελληνικού δημοσίου ή υπέρ των ασφαλιστικών φορέων, σύμφωνα με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, μετά την καταβολή του ποσού ενίσχυσης στον τραπεζικό λογαριασμό του τελικού δικαιούχου».

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργεί εύλογο και σοβαρό ερώτημα ως προς το εάν ανοίγει ο δρόμος για συμψηφισμό των αγροτικών ενισχύσεων με φορολογικές, ασφαλιστικές ή άλλες οφειλές προς το Δημόσιο.

Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι κάτι τέτοιο δεν συνάδει με τον ακατάσχετο, υποστηρικτικό και αναπτυξιακό χαρακτήρα των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων και ζητά από την Κυβέρνηση να αποσαφηνίσει με ποια εθνική νομοθεσία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τέτοιος συμψηφισμός χωρίς να παραβιάζεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Στον αέρα η ρευστότητα 600.000 αγροτών και κτηνοτρόφων

Το ζήτημα δεν είναι διαδικαστικό ούτε τεχνικό. Είναι βαθιά οικονομικό και κοινωνικό.

Οι αγροτικές ενισχύσεις αποτελούν κρίσιμο τμήμα της ετήσιας ρευστότητας χιλιάδων εκμεταλλεύσεων. Σε μία περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος παραγωγής, ενέργειας, καυσίμων, ζωοτροφών και εφοδίων, οποιαδήποτε καθυστέρηση μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες.

Η Ερώτηση προειδοποιεί: «Η καθυστέρηση απειλεί ευθέως τη ρευστότητα της αγροτικής οικονομίας σε μια περίοδο αυξημένου κόστους παραγωγής και συσσωρευμένων υποχρεώσεων.»

Παράλληλα: «Η ελλιπής ή βεβιασμένη υποβολή αιτήσεων μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία έγκαιρης διενέργειας των αναγκαίων διασταυρωτικών ελέγχων, σε καθυστερήσεις πληρωμών, σε δημοσιονομικές διορθώσεις και σε απώλεια επιλέξιμων ενωσιακών πόρων.»

Γι’ αυτό και η διασφάλιση των πόρων της ΚΑΠ και η έγκαιρη καταβολή τους στους πραγματικούς δικαιούχους δεν αποτελεί χάρη προς τον αγροτικό κόσμο. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας.

Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ: ΟΣΔΕ μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε έτους

Απέναντι σε μια διαδικασία που κάθε χρόνο μετατρέπεται σε αγώνα δρόμου, το ΠΑΣΟΚ επαναφέρει την πάγια πρότασή του: οι δηλώσεις ΟΣΔΕ να ολοκληρώνονται εντός του πρώτου τριμήνου κάθε έτους.

Έτσι θα υπάρχει επαρκής χρόνος για πραγματικούς διασταυρωτικούς και επιτόπιους ελέγχους, διορθώσεις, θεραπεία σφαλμάτων και έγκαιρη προετοιμασία των πληρωμών.

Αυτό θα προστατεύει τόσο τους πραγματικούς παραγωγούς όσο και τους ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ θα περιορίζει δραστικά τα περιθώρια καταχρηστικών ή πλασματικών δηλώσεων.

Η Κυβέρνηση καλείται πλέον να απαντήσει εάν προτίθεται να υιοθετήσει αυτή την πρόταση και, κυρίως, ποια μέτρα έχει ήδη λάβει ώστε το 2027 να μη βρεθεί η χώρα ξανά στην ίδια κατάσταση.

Τα ερωτήματα του ΠΑΣΟΚ προς την Κυβέρνηση

Με την Ερώτηση, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις για τον ακριβή αριθμό των αιτήσεων Ενιαίας Ενίσχυσης 2026 που έχουν δημιουργηθεί, επεξεργαστεί και οριστικοποιηθεί, καθώς και για το σχέδιο αποκατάστασης των δυσλειτουργιών ώστε να καταστεί εφικτή η ολοκλήρωση περίπου 600.000 αιτήσεων.

Παράλληλα, ζητά να διευκρινιστεί εάν υπάρχει σχέδιο έκτακτης ανάγκης, ώστε οι παραγωγοί να μη χάσουν την προκαταβολή του Οκτωβρίου εξαιτίας καθυστερήσεων για τις οποίες δεν ευθύνονται οι ίδιοι, καθώς και εάν θα αποκατασταθούν οι συνέπειες που δημιουργεί η προθεσμία της 15ης Σεπτεμβρίου.

Ερωτά επίσης ποια μέτρα έχουν ληφθεί για την αποτροπή απώλειας πόρων της ΚΑΠ και δημοσιονομικών διορθώσεων, εάν έχει ενημερωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και πόσοι παραγωγοί παραμένουν ακόμη απλήρωτοι ή με εκκρεμείς διορθώσεις από τις ΕΑΕ 2024 και 2025 και ποιο είναι το συνολικό ύψος των ποσών που εκκρεμούν.

Τέλος, ζητούνται απαντήσεις για το νομικό πλαίσιο ενδεχόμενου συμψηφισμού των αγροτικών ενισχύσεων, για τις ευθύνες που επιβάλλονται στους επαγγελματίες και στους αγροτικούς συνεταιρισμούς που υποβοηθούν τις αιτήσεις, αλλά και για το συνολικό κόστος σχεδιασμού, ανάπτυξης και λειτουργίας της νέας διαδικασίας και τους ελέγχους αποδοχής που πραγματοποιήθηκαν πριν από την επίσημη παρουσίασή της.

Η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, δήλωσε:

«Οι άνθρωποι της παραγωγής δεν ζητούν χάρη από κανέναν. Ζητούν να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους και να παίρνουν στην ώρα τους αυτά που δικαιούνται. Στο Λασίθι το ξέρουμε πολύ καλά. Πίσω από κάθε δήλωση ΟΣΔΕ δεν υπάρχει ένας αριθμός σε μια πλατφόρμα. Υπάρχει ο αγρότης που μπαίνει κάθε πρωί στο χωράφι, ο κτηνοτρόφος που παλεύει καθημερινά με το κόστος, ο παραγωγός που πρέπει να πληρώσει εργατικά, εφόδια, ρεύμα και καύσιμα. Υπάρχει ο άνθρωπος που φορτώνει το προϊόν, ο οδηγός του φορτηγού που το μεταφέρει, ο συνεταιρισμός, ο έμπορος και τελικά μια ολόκληρη τοπική οικονομία που ζει από την παραγωγή.

Δεν γίνεται, λοιπόν, το κράτος να καθυστερεί επί μήνες και στο τέλος να βάζει το χρονόμετρο στον αγρότη. Δεν γίνεται στις 4 Αυγούστου να στήνεται μια επικοινωνιακή παρουσίαση και λίγες εβδομάδες αργότερα εκατοντάδες χιλιάδες παραγωγοί να αγωνιούν αν θα προλάβουν μια προθεσμία που η ίδια η κυβερνητική καθυστέρηση έκανε ασφυκτική. Και κυρίως, δεν θα δεχτούμε ο παραγωγός να χάσει ούτε ένα ευρώ επειδή το κράτος δεν έκανε εγκαίρως τη δική του δουλειά.

Η Κρήτη και ιδιαίτερα το Λασίθι ξέρουν τι σημαίνει πρωτογενής παραγωγή. Ξέρουν τι σημαίνει να σηκώνεσαι πριν ξημερώσει, να παλεύεις με το νερό, την ενέργεια, τα εφόδια, τις τιμές και το κόστος μεταφοράς και να προσπαθείς στο τέλος της ημέρας να κρατήσεις βιώσιμη την εκμετάλλευσή σου. Αυτούς τους ανθρώπους οφείλουμε να στηρίξουμε στην πράξη: τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους μας, τους παραγωγούς μας, τους ανθρώπους των συνεταιρισμών, τους οδηγούς και τους μεταφορείς που κρατούν καθημερινά όρθια ολόκληρη την αλυσίδα της τοπικής οικονομίας.

Για εμάς η στήριξη στον κόσμο της παραγωγής δεν είναι σύνθημα. Σημαίνει να είμαστε δίπλα του όταν το κόστος πιέζει, όταν οι πληρωμές καθυστερούν και όταν η γραφειοκρατία και οι κυβερνητικές αστοχίες απειλούν το εισόδημά του. Η Πολιτεία πρέπει να είναι σύμμαχος του ανθρώπου που παράγει και όχι ακόμη ένα εμπόδιο απέναντί του. Γι’ αυτό ζητάμε το αυτονόητο: καμία απώλεια ενίσχυσης, καμία οικονομική τιμωρία για καθυστέρηση που δεν ευθύνεται ο παραγωγός και ένα ΟΣΔΕ που θα λειτουργεί έγκαιρα, αξιόπιστα και με πραγματικούς ελέγχους. Γιατί χωρίς τους ανθρώπους της παραγωγής δεν υπάρχει ούτε ισχυρή ύπαιθρος ούτε ζωντανό Λασίθι».