«Πράσινο φως» από το υπουργείο Πολιτισμού για ξενοδοχείο στο κτιριο του Ψυγείου στο λιμάνι Ηρακλείου - Οι όροι του Master Plan

Σημαντική εξέλιξη για την αξιοποίηση των υποδομών του λιμένα Ηρακλείου αποτελεί η έγκριση του Master Plan από το υπουργείο Πολιτισμού, με απόφαση που υπογράφει η υπουργός Λίνα Μενδώνη και φέρει ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 2026.

Η απόφαση εγκρίνει το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και τη Μελέτη Διαχείρισης Λιμένα Ηρακλείου, θέτοντας 12 όρους για τις επιτρεπόμενες παρεμβάσεις, τις χρήσεις των υφιστάμενων κτηρίων και την προστασία του αρχαιολογικού χώρου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον τουριστικό κλάδο παρουσιάζει η πρόβλεψη που αφορά το κτίριο του Ψυγείου, για το οποίο γίνεται δεκτή η προτεινόμενη μετατροπή σε ξενοδοχειακή μονάδα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Οι όροι για τη μετατροπή του Ψυγείου σε ξενοδοχείο

Σύμφωνα με τον έκτο όρο της υπουργικής απόφασης, η μετατροπή του κτιρίου του Ψυγείου σε ξενοδοχείο γίνεται αποδεκτή, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί το υφιστάμενο κτηριακό κέλυφος χωρίς επεκτάσεις. Ειδικότερα, απαγορεύεται οποιαδήποτε προσθήκη καθ’ ύψος ή κατ’ έκταση, καθώς και η δημιουργία εξωστών στα παράθυρα του κτηρίου. Δεν επιτρέπεται επίσης η τοποθέτηση πέργκολας στο δώμα ή η προσθήκη στέγης.

Παράλληλα, το υπουργείο Πολιτισμού ζητά από τους μελετητές να εξετάσουν εναλλακτικά τη δυνατότητα ένταξης και άλλων χρήσεων στο συγκεκριμένο ακίνητο, πέραν της προτεινόμενης ξενοδοχειακής αξιοποίησης. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποτελεί μέρος της συνολικής έγκρισης του Master Plan και δεν συνιστά αυτοτελή οικοδομική ή άδεια λειτουργίας ξενοδοχείου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο έκτος όρος εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, κατά τη συνεδρίασή του την 1η Σεπτεμβρίου 2026, ενώ οι υπόλοιποι όροι της απόφασης έλαβαν ομόφωνη θετική γνωμοδότηση.

Περιορισμοί στη δόμηση εντός του αρχαιολογικού χώρου

Η υπουργική απόφαση θέτει αυστηρούς περιορισμούς στις οικοδομικές παρεμβάσεις εντός συγκεκριμένων περιοχών του λιμένα, με στόχο την προστασία του ιστορικού και αρχαιολογικού περιβάλλοντος.

Στη λιμενική ζώνη Α, στο σύνολό της, καθώς και στο τμήμα της λιμενικής ζώνης Β που βρίσκεται εντός των ορίων του αρχαιολογικού χώρου, δεν επιτρέπεται αύξηση των υφιστάμενων όρων δόμησης. Στις συγκεκριμένες περιοχές επιτρέπεται αποκλειστικά η συντήρηση των νομίμως υφιστάμενων κτιρίων, χωρίς οποιαδήποτε επέκταση σε κάλυψη ή δόμηση, είτε καθ’ ύψος είτε κατά πλάτος.

Η δυνατότητα νέας δόμησης στη λιμενική ζώνη Β περιορίζεται αποκλειστικά στο τμήμα που βρίσκεται εκτός των ορίων του αρχαιολογικού χώρου, ανατολικά του άξονα της λεωφόρου Εθνικής Αντιστάσεως.

Για οποιαδήποτε νέα χρήση σε υφιστάμενα κτίρια των προστατευόμενων ζωνών θα απαιτείται υποβολή πλήρους πρότασης και μελέτης στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού. Επιπλέον, σε περίπτωση κατεδάφισης υφιστάμενου κτιρίου στις συγκεκριμένες περιοχές, δεν θα επιτρέπεται η ανέγερση νέου στη θέση του.

Το εγκεκριμένο Master Plan περιλαμβάνει επίσης προβλέψεις για τη διαμόρφωση και αισθητική αναβάθμιση των κοινόχρηστων χώρων του λιμένα Ηρακλείου.

Το υπουργείο Πολιτισμού ζητά, σε επόμενο στάδιο, να εκπονηθεί και να υποβληθεί προς εξέταση πρόταση για τον εξωραϊσμό των υπαίθριων δημόσιων και κοινόχρηστων χώρων, με προτεραιότητα στην περιοχή ανατολικά του προβλήτα του Μικρού Κούλε έως τα ανατολικά όρια της λιμενικής ζώνης Α. Στην απόφαση επισημαίνεται ότι η σημερινή εικόνα της περιοχής είναι αισθητικά υποβαθμισμένη, παρότι βρίσκεται σε άμεση οπτική επαφή με τα ενετικά τείχη, τον ενετικό λιμένα και το φρούριο Rocca a Mare, γνωστό ως Κούλε. Παράλληλα, δεν επιτρέπεται η δημιουργία μόνιμου χώρου αναψυχής και υπαίθριων εκδηλώσεων στον προβλήτα του Μικρού Κούλε. Ωστόσο, προβλέπεται η δυνατότητα περιστασιακής φιλοξενίας υπαίθριων εκδηλώσεων, κατόπιν συνεννόησης με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου.

Νέες χρήσεις και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η απόφαση προβλέπει ακόμη ότι, μετά από ενδεχόμενη μελλοντική μεταφορά του Λιμεναρχείου σε νέο κτίριο στη λιμενική ζώνη C, θα απαιτηθεί ειδική μελέτη και έγκριση για την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιρίου του στη ζώνη Α.

Επίσης, απαγορεύεται η τοποθέτηση ανεμογεννητριών, καθώς, σύμφωνα με την αιτιολογία της απόφασης, θα είναι ορατές από το δώμα του ενετικού φρουρίου του Κούλε.

Αντίστοιχοι περιορισμοί τίθενται στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στα δώματα των κτιρίων που βρίσκονται εντός του αρχαιολογικού χώρου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάδειξη της ενάλιας και ναυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Κρήτης. Προβλέπεται συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων για την παρουσίασή της σε χώρο προσβάσιμο στο επιβατικό κοινό.

Παράλληλα, ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου καλείται να μεριμνήσει για τη δημιουργία κατάλληλων υποδομών συντήρησης, διατήρησης και ανάδειξης του ιστορικού σκάφους «Χαράλαμπος», το οποίο έχει χαρακτηριστεί κινητό μνημείο.

Η έγκριση του Master Plan δεν καταργεί την υποχρέωση εξέτασης και αδειοδότησης των επιμέρους παρεμβάσεων που προβλέπονται στον λιμένα. Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, οι επόμενες μελέτες, συμπεριλαμβανομένων της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και των αρχιτεκτονικών μελετών για νέα έργα ή τροποποιήσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων, θα πρέπει να υποβάλλονται στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και στη συνέχεια στο αρμόδιο Κεντρικό Συμβούλιο.

Για τις λιμενικές παρεμβάσεις και τα έργα που ενδέχεται να επηρεάσουν τον βυθό προβλέπεται υποβρύχιος αρχαιολογικός έλεγχος από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Οι εκσκαφικές εργασίες θα πραγματοποιούνται υπό την εποπτεία των αρμόδιων αρχαιολογικών υπηρεσιών, ενώ σε περίπτωση εντοπισμού αρχαιοτήτων θα διακόπτονται μέχρι την ολοκλήρωση της απαιτούμενης έρευνας.

Η αποδοχή της ξενοδοχειακής χρήσης στο κτίριο του Ψυγείου αποτελεί μία από τις προβλέψεις του εγκεκριμένου σχεδίου για την αναπτυξιακή αξιοποίηση του λιμένα Ηρακλείου, με την περαιτέρω πρόοδο της συγκεκριμένης παρέμβασης να εξαρτάται από την τήρηση των περιορισμών και την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών.

money-tourism.gr