Σε μια «λεπτή κλωστή» η σύνοδος για το καλώδιο Κρήτης - Κύπρου

Μηνύματα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Κύπρο αλλά και την βιομηχανία περιελάμβανε η συνέντευξη τύπου του Πρωθυπουργού στην ΔΕΘ, δίνοντας το στίγμα της κυβερνητικής πολιτικής με επίκεντρο τις τιμές του ρεύματος αλλά και την τύχη του ηλεκτρικού καλωδίου που μπαίνει σημερα στην πιο κρίσιμη περίοδο διαπραγματεύσεων.

«Αποτελεί ένα σημαντικό έργο ειδικά για την Κύπρο» δήλωσε χθες ο Πρωθυπουργός για τον Great Sea Interconnector και πρόσθεσε ότι οι δύο χώρες είναι σε διαπραγματεύσεις «και από την στιγμή που θα εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του έργου, οι όποιοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα ξεπεραστούν».

Στην σημερινη κρίσιμη σύνοδο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου, την οποία συγκαλεί η Κυπριακή πλευρά  προσέρχεται ο υπουργός Ενέργειας κ. Θεόδωρος Σκυλακάκης σε ένα ιδιαίτερο φορτισμένο κλίμα, την ώρα που οι διεργασίες βρίσκονται στην κόψη του ξυραφιού και οι εξελίξεις δεν ήταν αυτές που περίμενε η ελληνική πλευρά.

Αντί για την υλοποίηση όσων είχαν συμφωνηθεί την προηγούμενη Δευτέρα, 2 Σεπτεμβρίου σε τηλεδιάσκεψη παρουσία όλων των εμπλεκόμενων μερών, η Λευκωσία συνεχίζει να συντηρεί την αβεβαιότητα στο έργο καθώς δεν επιλύει τις ρυθμιστικές εκκρεμότητες που αποτελούν βασικό προαπαιτούμενο για να μην αναστείλει την κατασκευή του πρότζεκτ η Nexans.

Ιδιαίτερης σημασίας πάντως ήταν και οι δηλώσεις που έγιναν στην ΔΕΘ από τον Αμερικανό υφυπουργό για θέματα ενέργειας Τζέφρι Πάιατ αλλά και την Αμερικανίδα πρέσβειρα στη Λευκωσία, εξέλιξη που δείχνει την σημασία που έχει για τις ΗΠΑ το συγκεκριμένο έργο για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η κ. Τζούλη Φίσερ επισήμανε ότι δεν είναι η στιγμή για να σκέφτονται οι δύο πλευρές μόνο τα χρήματα, λέγοντας ότι η Κύπρος έχει μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσει γιατί αργότερα θα είναι πολύ δύσκολο να επιστρέψει με κίνδυνο να μείνει να καίει μαζούτ την ώρα που υπάρχει ανάγκη για πράσινη μετάβαση.

Την ενόχλησή του με τις εξελίξεις του καλωδίου δεν έκρυψε και ο κ. Σκυλακάκης, ο οποίος δήλωσε από την Θεσσαλονίκη ότι μεταβαίνει στην Κύπρο υπό την προϋπόθεση ότι στις διαβουλεύσεις θα συμμετέχει και ο Πρόεδρος της Κύπρου κ. Νίκος Χριστοδουλίδης.

Ο τελευταίος  εμφανίστηκε ιδιαίτερα σκληρός τις προηγούμενες μέρες δηλώνοντας ότι «δεν θα φεσώσουμε ούτε το κράτος ούτε τους πολίτες» αναφερόμενος στην κατάληξη άλλων μεγάλων έργων στρατηγικής σημασίας όπως ο τερματικός σταθμός στο Βασιλικό. «Η απόφασή μας θα στηριχθεί σε πραγματικά δεδομένα και δεν θα έχει καμιά είτε εποικοδομητική ή όχι ασάφεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κοινό μέτωπο 

Πέραν του καλωδίου που αποκτά διαστάσεις γεωπολιτικής σημασίας και η τύχη του θα κριθεί σε πολιτικό επίπεδο, στο επίκεντρο της κυβέρνησης μπαίνουν και οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών στο ρεύμα στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Οι εξελίξεις των τελευταίων καλοκαιρινών μηνών  προκαλούν την άμεση και συντονισμένη αντίδραση της κυβέρνησης. «Κάτι δεν δουλεύει σωστά στην ευρωπαϊκή αγορά και θα δώσω αγώνα για να διορθωθούν αυτές οι στρεβλώσεις» είπε χθες ο κ. Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι το target model δεν λειτούργησε. «Τις προσεχείς μέρες, θα αναδείξω το θέμα με επιστολή που θα στείλω στην πρόεδρο της Κομισιόν, για τις ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας» ανέφερε ο Πρωθυπουργός.

Τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης περιέγραψε το Σαββατοκύριακο στην ΔΕΘ και ο κ. Σκυλακάκης, προαναγγέλλοντας κοινό μέτωπο στις Βρυξέλλες με Ρουμανία και Βουλγαρία. Στόχος των τριών χωρών όπως είπε είναι να προχωρήσουν από κοινού, σε αίτημα στην Κομισιόν, να αναγνωρίσει τα χαρακτηριστικά των ενδημικών κρίσεων που εκτοξεύουν για λίγες ημέρες αλλά επαναλαμβανόμενα τις τιμές ενέργειας. Παράλληλα στόχος είναι να αναγνωρίσει η Κομισιόν την ευρωπαϊκή ευθύνη για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί εις βάρος των πολιτών και των οικονομιών των κρατών της ΝΑ Ευρώπης  έναντι της Δυτικής  και να δώσει τα περιθώρια για να βρεθούν λύσεις, ώστε να λειτουργήσει η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως δήλωσε ο κ. Σκυλακάκης στο πάνελ του συνεδρίου South East Energy Forum, υπάρχει συμφωνία  με τους ομολόγους υπουργούς Ενέργειας Βουλγαρίας και Ρουμανίας, ότι το θέμα των υψηλών  τιμών ενέργειας στην Ν.Α Ευρώπη είναι θέμα ευρωπαϊκό και ότι απαιτείται κοινή δράση. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε μέσα στην Ευρώπη, σε διπλανές χώρες, μια Δυτική και μια Ανατολική, μπορεί να έχουμε διαφορές τιμών ενέργειας της τάξης των 500 ευρώ, διαφορές που δε δικαιολογούνται με κανένα τρόπο και δείχνουν ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στον τρόπο που λειτουργεί το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα και οι διασυνδέσεις του.

Η έλλειψη ηλεκτρικών διασυνδέσεων αλλά και οι αλγόριθμοι που τις ελέγχουν βρίσκονται πίσω από τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές στην Ν.Α Ευρώπη, αν είναι από τη λάθος μεριά των συνόρων ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Σαουδική Αραβία

Υπενθυμίζεται ότι στον κρίσιμο ρόλο των διεθνών διασυνδέσεων για την ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας και της Ευρώπης εστίασαν ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ κ. Μάνος Μανουσάκης και ο Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντής Τεχνολογίας, Ανάπτυξης Συστήματος και Στρατηγικής κ. Ιωάννης Μάργαρης, κατά τις τοποθετήσεις τους στον 2ο Περιφερειακό Διάλογο της Ευρώπης για τη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική (MEFED 2024), που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη.

«Στο ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, η καθαρή ενέργεια έχει ήδη φτάσει το 60% και έχουμε πλέον περικοπές ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ. Έχουμε επίσης πολύ φιλόδοξα σχέδια σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων, κάτι που σημαίνει ότι θα υπάρχει πιο έντονη ανάγκη για εξαγωγές. Γι’ αυτό σχεδιάζουμε μία σειρά νέων διεθνών διασυνδέσεων», τόνισε ο κ. Μανουσάκης

Σε ό,τι αφορά την Ανατολική Μεσόγειο, αναφέρθηκε στην υπό κατασκευή διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, Great Sea Interconnector που, όπως  είπε, «θα μας δώσει τη δυνατότητα να εξάγουμε αλλά και να εισάγουμε ενέργεια». 
«Την προηγούμενη εβδομάδα αποφασίσαμε την εκπόνηση των τελικών μελετών και για την ηλεκτρική διασύνδεση με τη Σαουδική Αραβία που θα προχωρήσει τους επόμενους μήνες», πρόσθεσε. «Υπάρχει φυσικά και η διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου, ένα ιδιωτικό έργο με φορέα υλοποίησης τον Όμιλο Κοπελούζου το οποίο στηρίζουμε από τεχνική άποψη». 

Ο κ. Μανουσάκης επεσήμανε ότι αυτά τα έργα μπορούν να δώσουν τη δυνατότητα να μεταφέρονται τεράστιες ποσότητες «πράσινης» ενέργειας από τη Μεσόγειο προς την κεντρική Ευρώπη, όπου βρίσκονται τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης. «Αυτό θα είναι αμοιβαία επωφελές για όλες τις οικονομίες που εμπλέκονται», σημείωσε. 
Στο πάνελ, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή επικεφαλής Ευρωπαίων Διαχειριστών και της αναπληρώτριας Υπουργού Ηλεκτρισμού και Ανανεώσιμης Ενέργειας της Αιγύπτου Δρ. Sabah Mashaly, αναδείχθηκε η ανάγκη να επιταχυνθούν οι διασυνδέσεις τόσο μεταξύ των κρατών της ΕΕ όσο και ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική. Σε ό,τι αφορά τις διασυνδέσεις που δρομολογούνται στην ευρύτερη περιοχή, η κ. Mashaly ξεχώρισε τη διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου GREGY, που σχεδιάζεται να μεταφέρει τεράστιες ποσότητες «καθαρής» ενέργειας από ΑΠΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα, μέσω της Ελλάδας. 

Ειδική αναφορά έκανε ο Αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Γερμανίας, Green Aegean Interconnector. «Ο Διαχειριστής ωριμάζει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Γερμανίας και θα έχει οριστικοποιήσει την προκαταρκτική μελέτη του έργου μέχρι το τέλος του 2024», δήλωσε.

Ο κ. Μάργαρης επεσήμανε ότι πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο έργο για το οποίο ο ΑΔΜΗΕ βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, όπως οι Διαχειριστές της Σλοβενίας, της Αυστρίας της Γερμανίας καθώς και με προμηθευτές, προκειμένου να αναγνωριστούν από κοινού οι τεχνικές δυνατότητες, οι ανάγκες των γειτονικών συστημάτων και να προχωρήσει ο σχεδιασμός του. 
«Είναι μία από τις λίγες πολύ-τερματικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις που αναπτύσσονται αυτή τη στιγμή παγκοσμίως και αποτελεί ένα έργο τεχνολογικής αιχμής», σημείωσε χαρακτηριστικά. Στη βάση αυτή, υποστήριξε ότι ο ΑΔΜΗΕ διαθέτει αυτοπεποίθηση και τεχνογνωσία για έργα αυτού του βεληνεκούς, λόγω της εμπειρίας που έχει αποκομίσει από τις πολύ απαιτητικές νησιωτικές διασυνδέσεις που υλοποιεί στο Αιγαίο τα τελευταία χρόνια. 
Κατά την παρέμβασή του, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, κ. Μάριος Παναγίδης τόνισε την ανάγκη διασύνδεσης του νησιού, για να επιτευχθεί η ενσωμάτωσή του στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο και να τερματιστεί η ενεργειακή του απομόνωση. 
Δεδομένων και των φιλόδοξων ευρωπαϊκών στόχων για την ενέργεια και το κλίμα, ο κ. Παναγίδης χαρακτήρισε τις διασυνδέσεις ως υποδομές που είναι απολύτως απαραίτητες για την ενεργειακή μετάβαση της ηπείρου. Στην περίπτωση της Κύπρου, όπως είπε, η ηλεκτρική διασύνδεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, μέσω της Ελλάδας, θα συμβάλει στη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, στη ασφάλεια τροφοδοσίας του νησιού και στο «πρασίνισμα» του ενεργειακού του μείγματος.