Σε οριακό σημείο οι αγροτικές πληρωμές - Στον "αέρα" πάνω από 3,2 δισ. ευρώ ελέω... ΟΠΕΚΕΠΕ και Ευρώπης

Σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή για τον πρωτογενή τομέα βρίσκεται η χώρα, καθώς η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά αρμοδιοτήτων προς την ΑΑΔΕ απειλεί να "τινάξει στον αέρα" πληρωμές δισεκατομμυρίων ευρώ προς αγρότες, κτηνοτρόφους, αναπτυξιακές εταιρείες και χιλιάδες δικαιούχους ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Αυτό αποκάλυψε χθες η στήλη «Βολές στο Κέντρο», με το πρώτο σχόλιο να επισημαίνει πως το πρόβλημα δεν αφορά απλώς μια διοικητική εκκρεμότητα, αλλά για μια κρίση αξιοπιστίας του ελληνικού μηχανισμού διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων, σε σημείο που να μιλάμε για έναν πραγματικό κίνδυνο απώλειας κοινοτικών πόρων.
 
Σύμφωνα με πληροφορίες του newshub.gr, ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται από τον Σεπτέμβριο του 2024 σε καθεστώς αναστολής διαπίστευσης, γεγονός που σημαίνει ότι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός ελέγχου έχει ουσιαστικά αμφισβητήσει την αξιοπιστία και την επάρκειά του ως οργανισμού πληρωμών. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς – όπως επισημαίνεται – δεν αποτελεί καταγγελία της αντιπολίτευσης, αλλά περιλαμβάνεται σε επίσημο δελτίο Τύπου της ίδιας της ΑΑΔΕ.

Η εξέλιξη αυτή, παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις περί «παρέμβασης εξυγίανσης» μετά το σκάνδαλο των παράνομων επιδοτήσεων, δείχνει πως η πραγματικότητα είναι ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ είχε ήδη τεθεί υπό σοβαρή ευρωπαϊκή αμφισβήτηση πριν ληφθούν οι κυβερνητικές αποφάσεις αναδιάρθρωσης.

Μεταβατική περίοδος  

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η μεταφορά κρίσιμων λειτουργιών και μηχανισμών πληρωμών προς την ΑΑΔΕ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, ενώ – σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες – δεν έχει δοθεί ούτε η αναγκαία τελική διαπίστευση που θα επιτρέψει την πλήρη και ασφαλή συνέχιση των πληρωμών.

Πηγές που γνωρίζουν τις διεργασίες λένε πως η ανάγκη για την επίλυση του ζητήματος αυτού γίνεται μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, προκειμένου να μην χαθούν πολύ μεγάλα ποσά.

Είναι δεδομένο πως το διακύβευμα είναι τεράστιο. Αυτή τη στιγμή «είναι μετέωρες» κυριολεκτικά πληρωμές που ξεπερνούν τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για χρήματα που αφορούν άμεσες αγροτικές ενισχύσεις, προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, δράσεις LEADER, αναπτυξιακές παρεμβάσεις στην περιφέρεια, αλλά και χιλιάδες μικρούς και μεγάλους δικαιούχους που περιμένουν τις εκταμιεύσεις για να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Κίνδυνος περικοπής κοινοτικών πόρων

Οι προθεσμίες που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι απολύτως συγκεκριμένες και εξαιρετικά αυστηρές. Τόσο ο αρμόδιος Επίτροπος για το μέλλον της γεωργίας στην Ευρώπη, Κριστόφ Χάνσεν, όσο και οι κοινοτικοί κανονισμοί ξεκαθαρίζουν ότι τα κράτη-μέλη έχουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν την πλήρη και έγκαιρη καταβολή των ενισχύσεων προς τους δικαιούχους.

Σε διαφορετική περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να επιβάλει αναλογικές περικοπές στη χρηματοδότηση, ακόμη και έως το 100% συγκεκριμένων κονδυλίων, εφόσον διαπιστωθούν σοβαρές παραβιάσεις ή αδυναμία συμμόρφωσης.

Το σενάριο αυτό δεν θεωρείται πλέον θεωρητικό. Ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά και ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την αποφυγή μιας τέτοιας σοκαριστικής εξέλιξης.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οπως αποκαλύπτουν οι «Βολές στο Κέντρο», εάν οι σχετικές καταβολές δεν πραγματοποιηθούν έως τα τέλη Ιουνίου, τότε ενεργοποιείται αυτόματα μηχανισμός παρακράτησης που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση χρηματοδότησης κατά 20%. Εάν οι εκκρεμότητες συνεχιστούν και μετά τον Σεπτέμβριο, τότε προβλέπεται επιπλέον περικοπή της τάξης του 30%, γεγονός που θα προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την αγροτική οικονομία.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις  

Οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης εκτιμάται ότι θα είναι δραματικές για τον πρωτογενή τομέα και όχι μόνο. 

Για χιλιάδες παραγωγούς, οι επιδοτήσεις δεν αποτελούν απλώς ένα συμπληρωματικό εισόδημα, αλλά βασικό εργαλείο επιβίωσης. Από την κάλυψη του κόστους καλλιέργειας μέχρι την κάλυψη ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων, ολόκληρη η αλυσίδα της αγροτικής οικονομίας εξαρτάται από τη σταθερή ροή αυτών των πόρων.

Παράλληλα, σοβαρό πλήγμα κινδυνεύουν να υποστούν και δεκάδες έργα τοπικής ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται μέσω των προγραμμάτων LEADER και άλλων ευρωπαϊκών δράσεων. Αναπτυξιακές εταιρείες, συνεταιρισμοί, μικρές επιχειρήσεις και επενδυτικά σχέδια στην περιφέρεια ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με παγώματα πληρωμών, ακυρώσεις έργων ή ακόμη και οικονομική ασφυξία.

Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι η ελληνική αγορά εμφανίζει ήδη σοβαρά σημάδια έλλειψης ρευστότητας. Επιχειρηματικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η οικονομία έχει αρχίσει να «στεγνώνει», ενώ ταυτόχρονα πλησιάζει και η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο μέχρι σήμερα λειτουργούσε ως σημαντικό εργαλείο τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες πολιτικές πιέσεις, καθώς η υπόθεση δεν αφορά μόνο τεχνικές αδυναμίες, αλλά αγγίζει πλέον τον πυρήνα της αξιοπιστίας της χώρας απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Oι επόμενοι μήνες θα είναι απολύτως κρίσιμοι. Εάν δεν υπάρξει άμεση αποκατάσταση της λειτουργικής αξιοπιστίας του μηχανισμού πληρωμών και δεν ολοκληρωθούν έγκαιρα οι απαιτούμενες διαδικασίες διαπίστευσης, η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις αγροτικής χρηματοδότησης των τελευταίων δεκαετιών.

Και τότε, το πρόβλημα δεν θα περιορίζεται μόνο στους αγρότες. Θα αφορά συνολικά την ελληνική οικονομία, την περιφερειακή ανάπτυξη, την απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και τελικά την ίδια τη δυνατότητα της χώρας να διαχειρίζεται με αξιοπιστία και συνέπεια κοινοτικούς πόρους.