Στη Γέργερη, στην Πέρα Βρύση… «Στση Κρήτης την Βεγγέρα»

Τα γλυκοβεγγερίσματα όντε τ’ αναστορούμαι

μιας αθρωπιάς αλλοτινής κι αμάλαγης θυμούμαι…

Όπως μας λέει η μαντιναδοξομπλιάστρα Χαριστή Κουκουμπεδάκη. Οι βεγγέρες πριν μερικές δεκαετίες είχαν ως σκοπό το αντάμωμα μετά από μια κοπιαστική ημέρα του καλοκαιριού ως εσωτερική κάθαρση από τα βάσανα της ζωής.

Το καλωσόρισμα γειτόνων ή συγγενών που ερχόταν για επίσκεψη.

Κι όταν όλες οι ξωτάρικες δουλειές τέλειωναν με το γέρμα του ήλιου, όλοι επέστρεφαν στα σπίτια τους κι εκεί χωρίζονταν οι γυναίκες με τους άντρες. Οι γυναίκες συνέχιζαν τις δουλειές του σπιτιού με μαγείρεμα και το ιδανικότερο φαγητό νόστιμο και γρήγορο ήταν το «γυριστό σφουγγάτο»! Η νοικοκυρά καθάριζε τις πατάτες που μόλις είχε πάρει από το χωράφι και τις τηγάνιζε σ’ ένα μεγάλο τηγάνι στη καλοκαιρινή παρασιά και μετά πρόσθετε τ αυγά από τις όρνιθες ελευθέρας βοσκής!

Τι νοστιμιές ήταν αυτές! Μύριζαν όλα όμορφα και το γιασεμί στην αυλή μοσχομύριζε και ο λόγος που άρχιζε σιγά - σιγά γάργαρος να κυλάει στα κατώφλια και στις πεζούλες σκεπασμένες με τις ομορφοφτιαγμένες κουρελούδες.

« Ίντα κάνεις γειτονοπούλα και δε σολαγάσαι μιαολιά;»

« Επαέ πλέκω τα προικιά του κοπελιού μου»

Και τα πειράγματα διαδέχονταν  το ένα, το άλλο με ανέκδοτα, ιστορίες μέχρι και συνταγές για τα καθημερινά μαγειρέματα, τα καλοκαιρινά φαγητά όπως λέγανε.

Εκείνο που ήταν άξιο λόγου και πρέπει να συνεχιστεί ήταν το νιάξιμο για τον γείτονα γιατί όπως λέει και μια παροιμιά: «Πρώτα θα δεις το γείτονα από τον ήλιο»! Τόσο σημαντικός ήταν και είναι ο γείτονας άσχετα αν οι καιροί άλλαξαν προς το χειρότερο θα έλεγα, γιατί δεν υπάρχει το νιάξιμο πλέον.

Με αυτές όμως τις μουσικές βεγγέρες σε χωριά και πολιτείες της Κρήτης μας, θ’ αναθιβάλουμε τα περασμένα και θα συνεχίσουμε από εκεί που τ’ αφήσαμε για ν’ ανοίξουμε περιέργως το βιβλίο της εξέλιξης!

Παραμελήσαμε τον πολιτισμό μας, την τοπική ιστορία, τις παραδόσεις μας και την γλώσσα μας ως αναχρονιστικά και ενσωματωθήκαμε με την νέα τάξη πραγμάτων για να εκσυγχρονιστούμε θεωρώντας όλα ετούτα ως «χωριάτικα»!

Εις τση βεγγέρας των παλιώ

ο νους μου σεργιανίζει

κι αναστοράται τσ’ αθρωπιάς

που σήμερο σπανίζει.

Στης όμορφης Γέργερης την Πέρα Βρύση θα συναντηθούμε για να συνεχίσουμε τις βεγγέρες των παππουδολαλάδων μας, κάνοντας την αρχή ανοίγοντας το παράθυρο τση θύμησης σε μια ή περισσότερες βεγγέρες και θ’ ακολουθήσει η Συναυλία των τραγουδιών και συνθέσεων του Μιχάλη Φραγκιαδάκη με το συγκρότημά του «Πύλη του Ήχου». Το Σάββατο 5 Αυγούστου στις 10 το βράδυ.

Σημειώνεται ότι οι 2 μαντινάδες είναι της Χαριστής Κουκουμπεδάκη.

Εύα Καπελλάκη – Κοντού [Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος και ραδιοφωνική παραγωγός].