Στη Βουλή ο υποβιβασμός του Δημοτικού Σχολείου Μύρτου – Ερώτηση της Κ. Σπυριδάκη για την επανεξέταση της απόφασης

Ερώτηση προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για την ανάγκη άμεσης επανεξέτασης της απόφασης υποβιβασμού του Δημοτικού Σχολείου Μύρτου Ιεράπετρας από τριθέσιο σε διθέσιο, κατέθεσε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη. Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνυπογράφει ο Βουλευτής Κιλκίς και Τομεάρχης Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, Στέφανος Παραστατίδης.

Με την Ερώτηση, οι δύο Βουλευτές δεν περιορίζονται μόνο στην περίπτωση του Μύρτου, αλλά αναδεικνύουν ένα ευρύτερο ζήτημα για τον τρόπο με τον οποίο η Κυβέρνηση αντιμετωπίζει το σχολικό δίκτυο στην ελληνική περιφέρεια. Όπως επισημαίνεται, η νέα σχολική χρονιά προετοιμάζεται μέσα από συγχωνεύσεις τμημάτων, οργανικές και λειτουργικές υποβαθμίσεις και περικοπές εκπαιδευτικού προσωπικού, με κριτήρια που εμφανίζονται να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στους αριθμούς παρά στις πραγματικές παιδαγωγικές, κοινωνικές, γεωγραφικές και δημογραφικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην Ερώτηση: «Η νέα σχολική χρονιά προετοιμάζεται μέσα από ένα νέο κύμα συγχωνεύσεων τμημάτων, λειτουργικών και οργανικών υποβαθμίσεων σχολικών μονάδων και περικοπών στο αναγκαίο εκπαιδευτικό προσωπικό.»

Οι Βουλευτές παραθέτουν τα στοιχεία της απόφασης του Υπουργείου για το σχολικό έτος 2026-2027, σύμφωνα με τα οποία 32 Δημοτικά Σχολεία καταργούνται, 43 Νηπιαγωγεία βάζουν λουκέτο, 6 Δημοτικά συγχωνεύονται και 33 Νηπιαγωγεία εντάσσονται σε νέες δομές, ενώ υποβιβάζονται συνολικά 146 σχολικές μονάδες – 106 Δημοτικά και 40 Νηπιαγωγεία. Αντίθετα, μόλις 31 Δημοτικά και 7 Νηπιαγωγεία αναβαθμίζονται.
Στην Ερώτηση αντιπαραβάλλονται τα παραπάνω με τις διακηρύξεις του Υπουργείου περί «στοχευμένων μεταβολών» που θα υπηρετούν την ποιοτική εκπαίδευση.

Όπως αναφέρεται: «Παρά τις δηλώσεις σας, κα Υπουργέ, ότι “θα υλοποιηθούν στοχευμένες μεταβολές στο σχολικό δίκτυο […] με στόχο τη διασφάλιση της ποιοτικής εκπαίδευσης για όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες, την καλύτερη αξιοποίηση των εκπαιδευτικών πόρων και την προσαρμογή του σχολικού δικτύου στις σύγχρονες δημογραφικές και εκπαιδευτικές ανάγκες”, οι επιλογές του Υπουργείου οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα.»
Και συνεχίζει: «Αντί να διαμορφώνεται ένας σχολικός χάρτης που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της εκπαιδευτικής κοινότητας και των τοπικών κοινωνιών, προωθείται μια πολιτική που αντιμετωπίζει τα σχολεία κυρίως μέσα από αριθμητικούς δείκτες και οργανικές μεταβολές, χωρίς να συνεκτιμά επαρκώς τον παιδαγωγικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό τους ρόλο.»

Μέσα σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εντάσσεται και η περίπτωση του Δημοτικού Σχολείου Μύρτου Ιεράπετρας, για το οποίο οι γονείς ενημερώθηκαν ότι επίκειται υποβιβασμός από τριθέσιο σε διθέσιο.

Η Ερώτηση ξεκαθαρίζει ότι ο υποβιβασμός μιας σχολικής μονάδας δεν αποτελεί μια ουδέτερη διοικητική μεταβολή. Συνεπάγεται λιγότερους πόρους, περιορισμό της διοικητικής αυτονομίας, περισσότερες συνδιδασκαλίες και, τελικά, επιβάρυνση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Όπως επισημαίνεται: «Ο υποβιβασμός μιας σχολικής μονάδας δεν είναι απλή τυπική αλλαγή. Σημαίνει λιγότερους πόρους, μικρότερη διοικητική αυτονομία και συχνά υποβάθμιση των συνθηκών λειτουργίας.»

Για την περιφέρεια, όμως, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία: «Η περίπτωση με το Δημοτικό Σχολείο του Μύρτου Ιεράπετρας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Αντανακλά μία ευρύτερη λογική σύμφωνα με την οποία η βιωσιμότητα ενός σχολείου αξιολογείται σχεδόν αποκλειστικά με αριθμητικούς δείκτες και όχι με βάση τον κοινωνικό, παιδαγωγικό και αναπτυξιακό του ρόλο.»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα πραγματικά δεδομένα της σχολικής μονάδας, όπως αυτά αποτυπώνονται και στην επιστολή των Γονέων και Κηδεμόνων που συνοδεύει την Ερώτηση. Τα στοιχεία, όπως τονίζεται, δεν περιγράφουν ένα σχολείο που συρρικνώνεται, αλλά μια σχολική μονάδα με αυξητική δυναμική.

Παράλληλα, στην περιοχή εγκαθίστανται νέες οικογένειες, ακόμη και από χώρες του εξωτερικού, όπως το Βέλγιο και η Αυστρία, οι οποίες επιλέγουν να ζήσουν μόνιμα στο Μύρτος και να εγγράψουν τα παιδιά τους στο τοπικό σχολείο.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Τα στοιχεία που παραθέτουν οι Γονείς και Κηδεμόνες καταδεικνύουν ότι το Δημοτικό Σχολείο Μύρτου δεν αποτελεί μια σχολική μονάδα σε πορεία συρρίκνωσης, αλλά ένα σχολείο με αναπτυξιακή δυναμική. Ο αριθμός των μαθητών παρουσιάζει αυξητική τάση, ενώ το σχολείο εξυπηρετεί όχι μόνο τις εκπαιδευτικές ανάγκες του Μύρτου, αλλά και των γειτονικών κοινοτήτων, όπως τα Τέρτσα και τα Γδόχια.»

Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνδέει ευθέως τη διατήρηση του σχολείου με τη δημογραφική και αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής.

Όπως υπογραμμίζεται: «Υπό αυτές τις συνθήκες, ο υποβιβασμός του σχολείου δεν συνιστά απλώς μια διοικητική μεταβολή, αλλά ένα μέτρο που αποδυναμώνει έναν βασικό πυλώνα κοινωνικής συνοχής και λειτουργεί ανασταλτικά για την αναπτυξιακή και δημογραφική προοπτική της περιοχής.»

Και προστίθεται: «Την ώρα που όλοι αναγνωρίζουμε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική περιφέρεια είναι η δημογραφική συρρίκνωση και η εγκατάλειψη των μικρών κοινοτήτων, η Πολιτεία οφείλει να ενισχύει τις δομές που κρατούν ζωντανό τον τόπο και όχι να τις αποδυναμώνει. Το δημόσιο σχολείο είναι μία από αυτές.»

Σημαντική διάσταση της Ερώτησης αφορά και τις παιδαγωγικές συνέπειες του υποβιβασμού. Η μετατροπή του σχολείου από τριθέσιο σε διθέσιο συνεπάγεται περισσότερες συνδιδασκαλίες διαφορετικών τάξεων στην ίδια αίθουσα, γεγονός που αυξάνει την πολυπλοκότητα της διδασκαλίας και περιορίζει τη δυνατότητα εξατομικευμένης εκπαιδευτικής υποστήριξης.

Όπως επισημαίνεται: «Η αύξηση των συνδιδασκαλιών διαφορετικών τάξεων στην ίδια αίθουσα επιβαρύνει σημαντικά το έργο των εκπαιδευτικών, περιορίζει τις δυνατότητες εξατομικευμένης διδασκαλίας και αναπόφευκτα επηρεάζει την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας.»

Η Ερώτηση προχωρά ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας τον αριθμό των μαθητών ανά τάξη με την ίδια τη δυνατότητα των εκπαιδευτικών να παρακολουθούν ουσιαστικά τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Όπως αναφέρεται: «Η επικείμενη απόφαση υποβιβασμού του Δημοτικού Σχολείου του Μύρτου και η συνακόλουθη αύξηση του αριθμού των μαθητών/τριών στη σχολική τάξη μειώνει την απολύτως κρίσιμη –ιδίως στις μικρές ηλικίες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης– δυνατότητα των εκπαιδευτικών να εστιάσουν με τη δέουσα προσοχή στις ατομικές ανάγκες, να εντοπίσουν έγκαιρα κρίσιμες δυσκολίες και ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά, να προλάβουν την εκδήλωση βίας ή να αναγνωρίσουν πιθανές ενδείξεις κακοποίησης/παραμέλησης και να διαθέσουν χρόνο για την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης.»
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι και η παράμετρος των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Οι Βουλευτές επισημαίνουν ότι η αύξηση του αριθμού των μαθητών μέσα στο ίδιο τμήμα, όταν υπάρχουν δύο, τρία ή περισσότερα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, δημιουργεί σοβαρό παιδαγωγικό ζήτημα και πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα του ν. 3699/2008 για την ειδική αγωγή.

Στο πλαίσιο αυτό ασκείται κριτική και στην εγκύκλιο Φ.7/80483/Δ1/15-7-2024, σύμφωνα με την οποία σε τμήματα όπου προβλέπεται Παράλληλη Στήριξη δεν εφαρμόζονται οι προβλέψεις για μείωση του αριθμού των μαθητών.

Όπως επισημαίνεται με σαφήνεια: «Η Παράλληλη Στήριξη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να νομιμοποιεί μεγαλύτερα τμήματα ούτε να εξισώνεται με τον θεσμό του Τμήματος Ένταξης, καθώς οι δύο θεσμοί υπηρετούν διαφορετικούς παιδαγωγικούς σκοπούς και καλύπτουν διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες.»

Η Ερώτηση αναδεικνύει μάλιστα ότι στο συγκεκριμένο ζήτημα έχει ήδη παρέμβει ο Συνήγορος του Πολίτη, κρίνοντας ότι η ισχύουσα εγκύκλιος δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και ότι απαιτείται τροποποίησή της.

Η ανεξάρτητη αρχή έχει προτείνει μεγαλύτερη ευελιξία στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης κατά τη συγκρότηση των τμημάτων, ιδιαίτερα όταν μετά από συγχωνεύσεις ο αριθμός των μαθητών προσεγγίζει το προβλεπόμενο όριο των 15.
Όπως σημειώνεται στην Ερώτηση: «Παρά ταύτα, το Υπουργείο εξακολουθεί να εφαρμόζει μία οριζόντια και άκαμπτη πολιτική, αγνοώντας ακόμη και τις επισημάνσεις της ανεξάρτητης αρχής που είναι επιφορτισμένη με την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.»

Η Κατερίνα Σπυριδάκη και ο Στέφανος Παραστατίδης καταλήγουν με ένα σαφές πολιτικό μήνυμα για το μέλλον της δημόσιας εκπαίδευσης στην περιφέρεια: «Η δημόσια εκπαίδευση στην ελληνική περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λογιστική άσκηση. Ένα σχολείο δεν αποτελεί μόνο μία εκπαιδευτική δομή αλλά σημείο αναφοράς για την κοινωνική συνοχή, την παραμονή νέων οικογενειών στην ύπαιθρο και την αναπτυξιακή προοπτική κάθε μικρής κοινότητας. Όταν Πολιτεία αποδυναμώνει το σχολείο, στην πραγματικότητα αποδυναμώνει την ίδια την προοπτική του τόπου.»

Με την εν λόγω Ερώτηση, οι δύο Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν την Υπουργό Παιδείας να απαντήσει στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:

1.    Με ποια συγκεκριμένα παιδαγωγικά, κοινωνικά, δημογραφικά και αναπτυξιακά κριτήρια αποφασίστηκε ο υποβιβασμός του Δημοτικού Σχολείου Μύρτου από τριθέσιο σε διθέσιο και γιατί δεν συνεκτιμήθηκαν η αυξητική πορεία του μαθητικού δυναμικού και ο ρόλος του σχολείου στην ευρύτερη περιοχή;
2.    Πώς η απόφαση υποβιβασμού του σχολείου του Μύρτου εξυπηρετεί την πρόσβαση σε ένα σύγχρονο, ασφαλές και ποιοτικό εκπαιδευτικό περιβάλλον που θα δίνει τα εφόδια για να προοδεύσει και να αναπτύξει πλήρως τις δυνατότητές του κάθε μαθητής/τρια;
3.    Πώς η απόφαση υποβιβασμού του σχολείου συνεκτίμησε τον ρόλο της σχολικής μονάδας του Μύρτου στην αντιμετώπιση του δημογραφικού, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στην αποτροπή της περαιτέρω ερήμωσης των μικρών κοινοτήτων;
4.    Σκοπεύετε να παρέχετε τη δυνατότητα στις αρμόδιες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης με αντίστοιχες οδηγίες προς αυτές, ώστε να εξετάζουν με ευελιξία τη δυνατότητα διατήρησης των περισσότερων τμημάτων, εφόσον προσεγγίζουν τον αριθμό των 15 μαθητών για τη διατήρηση της οργανικότητας των μικρών σχολικών μονάδων σε απομακρυσμένες περιοχές;
5.    Προτίθεστε να επαναφέρετε το καθεστώς τριθέσιας λειτουργίας του Δημοτικού Σχολείου Μύρτου, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες παιδαγωγικές ανάγκες των μαθητών και τις γεωγραφικές συνθήκες της περιοχής;
6.    Δεδομένου ότι η εγκύκλιος του Υπουργείου Φ.7/80483/Δ1/15-7-2024 είναι δεσμευτική για τους Διευθυντές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, σκοπεύετε να επανεξετάσετε την εφαρμογή της ειδικά για τα σχολεία του Λασιθίου λόγω της δημογραφικής συρρίκνωσης;