Θ. Πλεύρης: Στην τελική ευθεία η λειτουργία της δομής μεταναστών στις πρώην αποθήκες Σκουλούδη

Με μήνυμα ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία μιας μόνιμης μεταναστευτικής διαδρομής από τη Λιβύη προς την Κρήτη και ότι είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέτρο εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τον κυβερνητικό σχεδιασμό για τη διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων.

Στη συνέντευξή του επισημαίνει ότι οι θαλάσσιες ροές από τη Λιβύη εμφανίζουν σήμερα μείωση σχεδόν 30%, χωρίς ωστόσο να υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, ενώ αναφέρεται στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των νέων δομών στην Κρήτη και στη στενότερη συνεργασία με τη Λιβύη, την Αίγυπτο και τη Frontex.

Παράλληλα, παρουσιάζει τα πρώτα αποτελέσματα της συνεργασίας με το Κάιρο, κάνοντας λόγο για αισθητή μείωση των αφίξεων Αιγυπτίων και αύξηση των επιστροφών, εξηγεί τις αλλαγές που εισάγονται στο πλαίσιο λειτουργίας των ΜΚΟ και της νομικής καθοδήγησης των αιτούντων άσυλο, ενώ υποστηρίζει ότι η πρώτη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο είναι θετική για τη χώρα.

Ο υπουργός αναφέρεται, τέλος, και στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία των «return hubs», εκτιμώντας ότι οι πρώτες συμφωνίες με τρίτες χώρες μπορούν να επιτευχθούν μέσα στο 2026, με την Ελλάδα να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του νέου μοντέλου.

Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση μιλά για συνολική μείωση των παράτυπων μεταναστευτικών ροών, η διαδρομή Λιβύη - Κρήτη εξακολουθεί να δοκιμάζει τις αντοχές του νησιού με καθημερινές αφίξεις. Σας ανησυχεί ότι διαμορφώνεται μια νέα, μόνιμη πύλη εισόδου προς την Ευρώπη; Αν οι ροές από τη Λιβύη συνεχιστούν με τους ίδιους ρυθμούς και τον Αύγουστο, ποιο είναι το επόμενο επιχειρησιακό βήμα του υπουργείου; Υπάρχει ήδη έτοιμο σχέδιο που δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί;

 Η εικόνα αυτή τη στιγμή είναι αισθητά βελτιωμένη, καθώς οι ροές από τη Λιβύη έχουν περιοριστεί και πλέον είναι σε χαμηλότερο επίπεδο έναντι του 2025. Αυτό είναι ασφαλώς ένα θετικό στοιχείο, δεν μας επιτρέπει όμως κανέναν εφησυχασμό καθώς γνωρίζουμε ότι κατά τους θερινούς μήνες οι καιρικές συνθήκες ευνοούν τη δράση των κυκλωμάτων διακίνησης και ότι η κατάσταση μπορεί να μεταβληθεί πολύ γρήγορα. Γι' αυτό έχουμε ήδη προσαρμόσει τον επιχειρησιακό μας σχεδιασμό. Έχει ολοκληρωθεί η δομή στην Αγυιά Χανίων, προχωρά η αντίστοιχη στο Ηράκλειο, υπάρχει συνεχής συνεργασία με το υπουργείο Ναυτιλίας και το Λιμενικό Σώμα, ενώ η Frontex έχει ενισχύσει ουσιαστικά την παρουσία της στην περιοχή. Ταυτόχρονα, βρισκόμαστε σε διαρκή επικοινωνία και συντονισμό με τη λιβυκή πλευρά, ώστε να υπάρχει έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των κυκλωμάτων διακίνησης.

Αν οι ροές μεταβληθούν και υπάρξει εκ νέου αυξημένη πίεση, η αντίδρασή μας θα είναι άμεση και ακόμη πιο αυστηρή. Η αναστολή εξέτασης αιτημάτων ασύλου, που εφαρμόστηκε το καλοκαίρι του 2025 σε συνθήκες έκτακτης μεταναστευτικής πίεσης, απέδειξε ότι η κυβέρνηση δεν διστάζει να λαμβάνει δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις για την προστασία των συνόρων και εφόσον οι συνθήκες το επιβάλουν, θα αξιοποιήσουμε κάθε νόμιμο εργαλείο που έχουμε στη διάθεσή μας. Δεν είναι σκόπιμο να προαναγγέλλονται επιχειρησιακές κινήσεις. Εκείνο που μπορώ να διαβεβαιώσω είναι ότι όποια μέτρα απαιτηθούν για την προστασία των συνόρων θα ληφθούν χωρίς κανέναν δισταγμό. Πάντως σήμερα οι θαλάσσιες ροές έχουν μείωση σχεδόν 30%.

Πότε αναμένετε να υποδεχθεί τους πρώτους μετανάστες η δομή στις πρώην αποθήκες Σκουλούδη στο Ηράκλειο της Κρήτης, ποια θα είναι η επιχειρησιακή της δυναμικότητα και υπάρχει ήδη σχεδιασμός σχετικά με το πώς ακριβώς θα λειτουργεί;

 Η λειτουργία της δομής βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία. Απομένουν ορισμένες τεχνικές και διοικητικές εκκρεμότητες, για την ολοκλήρωση των οποίων οι αρμόδιες υπηρεσίες εργάζονται με εντατικούς ρυθμούς. Στόχος μας είναι ο χώρος να καταστεί επιχειρησιακά διαθέσιμος το συντομότερο δυνατό. Υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός και πλήρης συντονισμός μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών, ώστε η δομή να λειτουργήσει οργανωμένα και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες που διαμορφώνονται στην Κρήτη. Η τελική δυναμικότητα θα οριστικοποιηθεί με την ολοκλήρωση των εργασιών και των απαιτούμενων διαδικασιών. Από την πλευρά μας, προχωρούμε με ταχύτητα και συνέπεια, ώστε να υπάρχει η αναγκαία επιχειρησιακή ετοιμότητα. Επιπλέον, ήδη έχουμε ναυλώσει δικό μας πλοίο για να μην επιβαρύνεται το επιβατικό κοινό με μετακινήσεις παράνομων μεταναστών σε κλειστές δομές.

Η Αθήνα έχει ζητήσει μεγαλύτερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λιβύη. Θεωρείτε ότι η Ευρώπη κινείται με την ταχύτητα που απαιτούν οι εξελίξεις ή, αν δεν υπάρξει άμεσα συμφωνία με τις λιβυκές αρχές, η Ελλάδα θα χρειαστεί να λάβει επιπλέον εθνικά μέτρα;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να κινηθεί ταχύτερα και πιο αποφασιστικά, γιατί τα ελληνικά σύνορα είναι ταυτόχρονα και ευρωπαϊκά σύνορα. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν περιμένει παθητικά τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Έχουμε αναπτύξει τους δικούς μας διπλωματικούς διαύλους και διατηρούμε επαφές τόσο με την Τρίπολη όσο και με την ανατολική Λιβύη. Παράλληλα, υπάρχει απευθείας επιχειρησιακή συνεργασία με τη λιβυκή Ακτοφυλακή, παρουσία στελεχών του ελληνικού Λιμενικού στη Λιβύη και ενισχυμένη επιτήρηση με τη συνδρομή της Frontex, όσο το δυνατόν πλησιέστερα στις λιβυκές ακτές. Οι επαφές αυτές έχουν αποδώσει σε έναν βαθμό, αλλά απαιτείται συνέχεια, συνέπεια και ακόμη μεγαλύτερη πίεση, ώστε οι βάρκες να σταματούν πριν ξεκινήσουν.

Η θέση μας είναι ξεκάθαρη. Δεν θα επιτρέψουμε να παγιωθεί μια νέα μεταναστευτική διαδρομή Λιβύης-Κρήτης. Εφόσον διαπιστώσουμε ότι επιχειρείται η δημιουργία αθρόων και σταθερών ροών προς το νησί, η Ελλάδα είναι απολύτως έτοιμη να λάβει κάθε πρόσθετο μέτρο που απαιτείται, όπως η αναστολή εξέτασης αιτήσεων Ασύλου που εφαρμόσαμε πριν από ένα χρόνο με απόλυτη επιτυχία. Η προστασία των συνόρων και η ασφάλεια των Ελλήνων δεν μπαίνει σε διαπραγμάτευση.

Τα τελευταία στοιχεία που δώσατε στη δημοσιότητα δείχνουν ότι οι αφίξεις από την Αίγυπτο έχουν μειωθεί και οι επιστροφές έχουν αυξηθεί. Πρόσφατα βρεθήκατε στην Αίγυπτο για συνομιλίες σχετικά με αυτό το ζήτημα. Μπορείτε να μας πείτε που προσανατολίστηκαν οι συζητήσεις και αν υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα;

Το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι ροές Αιγυπτίων ήταν κοντά στις 4.000 και οι επιστροφές, μόλις 65. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι ροές Αιγυπτίων είναι κάτω από 900 και οι επιστροφές άνω των 300. Αυτό δείχνει την καλή συνεργασία του τελευταίου έτους.

Οι συζητήσεις μας στο Κάιρο επικεντρώθηκαν πρωτίστως στην αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης. Συζητήσαμε την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μας για την καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακίνησης, την αποτελεσματικότερη προστασία των συνόρων, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον καλύτερο συντονισμό των αρμόδιων αρχών, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιστροφές πολιτών τρίτων χωρών που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Εξίσου σημαντικό σκέλος των συζητήσεων αποτέλεσε η νόμιμη μετανάστευση, με επίκεντρο την εφαρμογή της διμερούς συμφωνίας Ελλάδας-Αιγύπτου για την εποχική απασχόληση, αλλά και τις προοπτικές επέκτασης της συνεργασίας σε νέους τομείς, όπως ο κατασκευαστικός κλάδος, ώστε να καλύπτονται πραγματικές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας μέσα από οργανωμένες και νόμιμες διαδικασίες.

Οι συνομιλίες επιβεβαίωσαν ότι Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν κοινή αντίληψη για τη διαχείριση της μετανάστευσης: ενίσχυση των νόμιμων οδών για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις και αποφασιστική αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης. Η μέχρι σήμερα συνεργασία μας αποδεικνύει ότι όταν υπάρχει κοινή βούληση και ουσιαστικός συντονισμός, τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα κι αυτό επιδιώκουμε να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο.

Πρόσφατη ΚΥΑ αλλάζει ουσιαστικά το πλαίσιο λειτουργίας των οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο του ασύλου. Ποιο ήταν το πρόβλημα που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε και τι αλλάζει στην πράξη από εδώ και πέρα για τις ΜΚΟ;

Το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζει πλέον με σαφήνεια το πλαίσιο της νομικής καθοδήγησης των αιτούντων άσυλο. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα οι σχετικές νομικές ενημερώσεις να πραγματοποιούνται σε ομαδικές συνεδρίες, αλλά και εξ αποστάσεως από δικηγόρους. Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή, καθώς μέχρι σήμερα δεν υπήρχε καθόλου τέτοια νομική καθοδήγηση για τους αιτούντες άσυλο στον πρώτο βαθμό.

Σε ό,τι αφορά τις ΜΚΟ, μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να προβαίνουν και αυτές σε ενημερώσεις, ως εντολοδόχοι όμως των ίδιων των αιτούντων άσυλο. Δεν μπορεί εντολέας τους να είναι το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.

Η δυνατότητα παροχής της συγκεκριμένης νομικής καθοδήγησης για λογαριασμό του υπουργείου περνά αμιγώς στους δικηγόρους και στους δικηγορικούς συλλόγους. Για εμάς είναι ιδιαίτερα σημαντικό η καθοδήγηση αυτή να παρέχεται από τους δικηγόρους, οι οποίοι είναι και οι καθ’ ύλην αρμόδιοι, και όχι από ΜΚΟ.

Το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση απαιτεί νέες διαδικασίες στα σύνορα, διαφορετικό screening και αναβαθμισμένα πληροφοριακά συστήματα. Αν σας ζητούσα να βαθμολογήσετε την ετοιμότητα της Ελλάδας σήμερα για την εφαρμογή στην πράξη, θα λέγατε ότι είμαστε στο 100%; Και αν όχι, ποια είναι τα κρίσιμα κενά που πρέπει να καλυφθούν;

Ξέρετε, βαθμοί και ποσοστά δεν χωρούν σε μια τόσο σύνθετη και ιστορική μεταρρύθμιση. Πρόκειται για ένα εντελώς νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο απαιτεί βαθιές αλλαγές στη νομοθεσία, στις διαδικασίες, στα πληροφοριακά συστήματα και στον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.

Εκείνο όμως που έχει τη μεγαλύτερη σημασία και θέλω να το τονίσω, είναι ότι η πρώτη επίσημη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή του Συμφώνου από την Ελλάδα είναι ξεκάθαρα θετική. Θυμάστε ασφαλώς ότι κατά τη συζήτηση στη Βουλή, το σύνολο της αντιπολίτευσης καταψήφισε τις σχετικές διατάξεις, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν ήταν έτοιμη. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όμως, έρχεται σήμερα με την έκθεσή της και αποτυπώνει μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα.

Η Κομισιόν επισημαίνει ρητά την ορθή ενσωμάτωση του Συμφώνου στο εθνικό μας δίκαιο, την επιχειρησιακή μας ετοιμότητα στη διαχείριση των ροών με ειδική μάλιστα αναφορά στον αποτελεσματικό χειρισμό της αυξημένης πίεσης στην Κρήτη, καθώς και την εφαρμογή των νέων διαδικασιών στα σύνορα που εγγυώνται ταχεία εξέταση ασύλου και πραγματικές επιστροφές. Παράλληλα, αναγνωρίζει ως ουσιαστική πρόοδο την αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας και την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού μας.

Αυτή η αναγνώριση δεν είναι δικός μας αυτοέπαινος, αλλά η επίσημη σφραγίδα της Κομισιόν που επιβεβαιώνει τη δουλειά που έγινε τον τελευταίο χρόνο. Προφανώς η προσπάθεια δεν σταματά εδώ, καθώς η εφαρμογή του Συμφώνου είναι μια δυναμική διαδικασία που απαιτεί συνεχή τεχνολογική αναβάθμιση και εκπαίδευση. Συνεχίζουμε όμως με τον ίδιο βηματισμό, ώστε η Ελλάδα να παραμείνει στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης, με αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων, ταχύτητα και απόλυτη θεσμική αξιοπιστία.

Για τα λεγόμενα return hubs έχετε πει ότι οι ευρωπαϊκές συζητήσεις προχωρούν και ότι υπάρχουν πλέον συγκεκριμένες τρίτες χώρες με τις οποίες διαπραγματεύεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πότε εκτιμάτε ότι θα υπάρξει η πρώτη συμφωνία και ποιος θα είναι ο ρόλος της Ελλάδας σε αυτό το εγχείρημα;

Οι συζητήσεις για τα Return Hubs βρίσκονται πλέον σε προχωρημένο στάδιο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στόχος μας είναι μέσα στο 2026 να ολοκληρωθούν οι πρώτες συμφωνίες με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, κυρίως στην Αφρική και την Ασία, ώστε από το 2027 να ξεκινήσει σταδιακά η λειτουργία των συγκεκριμένων κέντρων.

Η Ελλάδα δεν είναι απλός παρατηρητής αυτής της προσπάθειας. Αντιθέτως, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, συμμετέχοντας μαζί με την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Δανία και την Ολλανδία στη διαμόρφωση του νέου αυτού μοντέλου. Η χώρα μας θα συνεχίσει να συμβάλλει ενεργά, ώστε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο να μην μείνει μια θεωρητική πρόβλεψη, αλλά να εφαρμοστεί στην πράξη.

Η θέση μας είναι σταθερή, γιατί η προστασία των εξωτερικών συνόρων, όσο κρίσιμη κι αν είναι, από μόνη της δεν αρκεί. Μια μεταναστευτική πολιτική είναι αξιόπιστη μόνο όταν συνοδεύεται από αποτελεσματικές επιστροφές για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Δεν αναφερόμαστε, λοιπόν, σε ανθρώπους που έχουν δικαίωμα ασύλου, αλλά σε πρόσωπα των οποίων το αίτημα έχει απορριφθεί τελεσίδικα και δεν έχουν δικαίωμα να παραμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτόν ακριβώς τον στόχο υπηρετούν τα Return Hubs και προς αυτή την κατεύθυνση η χώρα μας θα συνεχίσει να πρωτοστατεί.