ΒΟΑΚ: Οι απαιτήσεις του Δήμου Ηρακλείου στη Βουλή από τον Αλέξη Καλοκαιρινό

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου παρουσίασε τις αναγκαίες παρεμβάσεις της «παράκαμψης Ηρακλείου», άφησε ανοιχτή την μερική υπογειοποίηση, ζήτησε συνολική κυκλοφοριακή μελέτη για την πόλη, διπλή πολιτική δέσμευση για πραγματική νότια παράκαμψη και εναλλακτική οδική σύνδεση Ηρακλείου – Αεροδρομίου Καστελλίου, επεσήμανε την ανάγκη μη επιβολής διοδίων και μάλιστα από τον κόμβο του υφιστάμενου αεροδρομίου και επέκταση του ΒΟΑΚ στην ανατολική Κρήτη (δείτε εδώ).

Στις εργασίες της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, στην οποία συζητείται η κύρωση της σύμβασης παραχώρησης του ΒΟΑΚ για το τμήμα Χανιά - Ηράκλειο, συμμετείχε και τοποθετήθηκε ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, εκφράζοντας επιφυλάξεις για το έργο, παρά του ότι όπως επεσήμανε «Ως Δήμαρχος Ηρακλείου, της μεγαλύτερης και κεντρικότερης πόλης της Κρήτης θα έπρεπε σήμερα, προσκεκλημένος στη Βουλή των Ελλήνων στη συζήτηση για τη σύμβαση παραχώρησης που προβλέπει την αναβάθμιση του μεγαλύτερου μήκους του ΒΟΑΚ σε αυτοκινητόδρομο, να είμαι ευτυχής. Δυστυχώς, διατηρώ σοβαρές επιφυλάξεις.».

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός τόνισε ότι ο ΒΟΑΚ διέρχεται από τον αστικό ιστό του Ηρακλείου, διχοτομεί την πόλη σε ένα μήκος επτά χιλιομέτρων και σήμερα δεν υπάρχει καμιά «παράκαμψη Ηρακλείου», ούτε και πρόκειται να υπάρξει όπως δημοπρατήθηκε το έργο, επισημαίνοντας: «Την μεγαλύτερη παραχώρηση καλείται να κάνει το Ηράκλειο. Άνευ ανταλλάγματος; Το αντάλλαγμα για το άμεσο μέλλον θα είναι η κατά το δυνατόν θεραπεία, όπως θα δείξουμε παρακάτω. Ωστόσο, ο Δήμος Ηρακλείου, δεν παραιτείται από το αίτημα της πραγματικής νότιας παράκαμψης της πόλης σε εύλογο χρόνο και ζητούμε μια πολιτική δέσμευση για την άμεση έναρξη των σχετικών μελετών».

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου παρουσίασε μια προς μια όλες τις αναγκαίες παρεμβάσεις της «παράκαμψης Ηρακλείου», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο και της μερικής υπογειοποίησης τμημάτων του ΒΟΑΚ στα όρια του αστικού ιστού. Επεσήμανε την ανάγκη να αναβαθμιστεί η κυκλοφοριακή λειτουργία του συστήματος αυτοκινητόδρομος – τοπικό οδικό δίκτυο – πόλη – λιμάνι, ώστε να αποφευχθούν χαοτικές καταστάσεις σε ώρες αιχμής και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, λέγοντας ότι «Πρόκειται για θέματα ζωτικής σημασίας για το μέλλον του Ηρακλείου και την καθημερινότητα των πολιτών και των επισκεπτών του από τα οποία δεν δικαιούμαστε να αποστούμε ούτε κατ’ ελάχιστον». Επίσης, επεσήμανε την ανάγκη μη επιβολής διοδίων για τις αστικές μετακινήσεις στην περιοχή που θα συμπεριλαμβάνει και τον κόμβο του υφιστάμενου αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης», ζήτησε επιτακτικά πολιτική δέσμευση και για εναλλακτική οδική σύνδεση του Ηρακλείου με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι, καθώς και την επέκταση του ΒΟΑΚ στην ανατολική Κρήτη.

Πιο αναλυτικά

Αναφερόμενος στο ιστορικό της διεκδίκησης μιας πραγματικής παράκαμψης του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος του Ηρακλείου, όπου από το 2010 το Υπουργείο Υποδομών είχε συμφωνήσει στην ανάγκη και είχε μελετήσει σχετικές λύσεις, ο Αλέξης Καλοκαιρινός τόνισε ότι: «οι μελέτες εκείνες αγνοήθηκαν και επελέγη η ένταξη του σημερινού δρόμου στο Έργο Παραχώρησης διατηρώντας για τα επόμενα 40 χρόνια τουλάχιστον, τη διχοτόμηση της πόλης. Χωρίς καμία ενημέρωση του Δήμου μέχρι την εκ του νόμου υποχρεωτική διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης μετά την ολοκλήρωση των μελετών, στο πλαίσιο έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων. Σήμερα, λοιπόν, δεν υπάρχει καμιά παράκαμψη Ηρακλείου και με το έργο παραχώρησης όπως δημοπρατήθηκε, δεν θα υπάρξει καμία παράκαμψη Ηρακλείου. Συνεπώς, την μεγαλύτερη παραχώρηση καλείται να κάνει το Ηράκλειο. Άνευ ανταλλάγματος; Το αντάλλαγμα για το άμεσο μέλλον θα είναι η κατά το δυνατόν θεραπεία, όπως θα δείξουμε αμέσως παρακάτω. Ωστόσο, ο Δήμος Ηρακλείου, δεν παραιτείται από το αίτημα της πραγματικής νότιας παράκαμψης της πόλης σε εύλογο χρόνο και ζητούμε μια πολιτική δήλωση για την άμεση έναρξη των σχετικών μελετών».

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου αναφέρθηκε στην προσφυγή του Δήμου στο Συμβούλιο της Επικρατείας εστιάζοντας στις αρνητικές επιπτώσεις που το έργο, όπως εξελίσσεται, θα επιφέρει στην πόλη, όπως είναι η σημαντική επιβάρυνση του τοπικού αστικού οδικού δικτύου, επισημαίνοντας ότι «Πρόκειται για θέματα ζωτικής σημασίας για το μέλλον του Ηρακλείου και την καθημερινότητα των πολιτών και των επισκεπτών του, από τα οποία δεν δικαιούμαστε να αποστούμε ούτε κατ’ ελάχιστον. Προκειμένου αυτές να αμβλυνθούν, είναι απαραίτητο να υποστηριχθούν οι καθημερινές αστικές μετακινήσεις ώστε να περιοριστεί το ρήγμα που προκαλεί ο ΒΟΑΚ στο πολεοδομικό συγκρότημα του Ηρακλείου, και να αναβαθμιστεί η κυκλοφοριακή λειτουργία του συστήματος αυτοκινητόδρομος – τοπικό οδικό δίκτυο – πόλη – λιμάνι, ώστε να αποφευχθούν χαοτικές καταστάσεις σε ώρες αιχμής και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Αλέξης Καλοκαιρινός στις απαιτήσεις του Δήμου Ηρακλείου για την «παράκαμψη» Ηρακλείου, στη δέσμη των απολύτως αναγκαίων παρεμβάσεων ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση της πόλης και η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και των χρηστών της. Όπως τόνισε, πρόκειται για ρεαλιστικές απαιτήσεις οι οποίες έχουν κατατεθεί και στο Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών, υποστηρίζονται από το σύνολο της τοπικής κοινωνίας, έχουν στοιχειοθετηθεί στη βάση μελετών έγκριτων ειδικών επιστημόνων και δημοσίων φορέων και αφορούν:

•             Στον επανασχεδιασμό και στην (ανα)κατασκευή των κόμβων, η λειτουργία των οποίων σχετίζεται με τη σύνδεση του ΒΟΑΚ με την πόλη και το λιμάνι, και συνεπώς θα συμβάλει και στην καλύτερη λειτουργία του ΒΟΑΚ.

•             Στην υπογειοποίηση τμημάτων της παράκαμψης Ηρακλείου στο μέρος που διέρχεται από τον αστικό ιστό και, εναλλακτικά ή συνδυαστικά, στον σχεδιασμό και την κατασκευή στεγάστρων (Covers), που θα αποδώσουν παράπλευρες και εγκάρσιες κινήσεις εκατέρωθεν του ΒΟΑΚ αλλά και σημαντικό κοινόχρηστο χώρο.

•             Στον επανασχεδιασμό και το συνακόλουθο κατασκευαστικό έργο σε κάτω διαβάσεις, των οποίων ο σχεδιασμός και οι διαστάσεις είναι σήμερα από ελλιπείς έως επικίνδυνες, πέραν των πλευρικών επεκτάσεων τους, για την ομαλή κυκλοφοριακή σύνδεση της πόλης του Ηρακλείου εκατέρωθεν του ΒΟΑΚ.

•             Στην δημιουργία  πλήρους παράπλευρου οδικού δικτύου σε όλο το μήκος της «παράκαμψης Ηρακλείου» για την εύρυθμη λειτουργία των παρόδιων χρήσεων κατοικίας, αλλά και των βιοτεχνικών εγκαταστάσεων, βορείως και νοτίως του ΒΟΑΚ, με δεδομένους τους πρόσθετους φόρτους που θα προέλθουν από το έργο παραχώρησης όσο και σε απευκταίες  περιπτώσεις έκτακτων συμβάντων επί του ΒΟΑΚ, όταν η κυκλοφορία του αυτοκινητόδρομου θα πρέπει να διοχετευθεί εκτός αυτού και να εξυπηρετηθεί προσωρινά από το τοπικό δίκτυο χωρίς να προκληθούν χαοτικές και επικίνδυνες καταστάσεις.

•             Στον σχεδιασμό και την κατασκευή των υδραυλικών έργων για την απορροή και διόδευση των ομβρίων υδάτων από τον ΒΟΑΚ στους παρακείμενους φυσικούς αποδέκτες (ρέματα), με διασφάλιση της απαιτούμενης παροχετευτικότητας σύμφωνα με τις προβλέψεις του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, κρίσιμο ζήτημα πολιτικής προστασίας της πόλης.

•             Στον εξαρχής του έργου σχεδιασμό και την εγκατάσταση ηχοπετασμάτων για την προστασία από τον κυκλοφοριακό θόρυβο των παρόδιων κατοικιών της πόλης.

Επίσης, επεσήμανε ότι «σε απόλυτη συνάφεια με τα παραπάνω και με δεδομένο ότι, όπως προβλέπεται στην προς κύρωση Σύμβαση Παραχώρησης, “ο γενικός στόχος του Δημοσίου μέσω της παροχής, συντήρησης και λειτουργίας Έργου Παραχώρησης από τον Παραχωρησιούχο είναι η εξυπηρέτηση των μεταφορικών αναγκών του κοινού και των επιχειρήσεων με τον βέλτιστο τρόπο» (αρ. 10.6.4.1), παρίσταται η ανάγκη συνολικής κυκλοφοριακής μελέτης για το πολεοδομικό συγκρότημα του Ηρακλείου, χωρίς την οποία βασικές πρόνοιες του Συστήματος Διαχείρισης Αυτοκινητοδρόμου (Asset Management System, αρ. 10.6.3) δεν είναι δυνατό να εκπληρωθούν”. Με τα ίδια δεδομένα ζητούμε επίσης μια σαφή πολιτική δήλωση ότι ο σχεδιασμός και την κατασκευή οδικής σύνδεσης του Ηρακλείου με το νέο αεροδρόμιο Καστελλίου με μικρότερη πραγματική χρονοαπόσταση είναι ανεξάρτητος από το έργο παραχώρησης του ΒΟΑΚ, σύμφωνα με το αρ. 6.4.2».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Αλέξης Καλοκαιρινός και στο ζήτημα των διοδίων, τονίζοντας ότι ο ΒΟΑΚ «διατρέχει το πιο αναπτυγμένο τμήμα της Κρήτης και αποτελεί τη μοναδική επιλογή για τις καθημερινές μετακινήσεις των κατοίκων και παραγωγών της. Η πρόβλεψη για τη μη καταβολή διοδίων εντός των ορίων του Δήμου είναι ατελής και υπό σειρά προϋποθέσεων. Ατελής γιατί περιλαμβάνει μόνο τα επιβατικά οχήματα και συνεπώς τα βαρέα οχήματα θα επιβαρύνουν την πόλη. Είναι δε απορίας άξιο ότι στις προϋποθέσεις περιλαμβάνεται η ολοκλήρωση του Εθνικού Συστήματος Χρέωσης Ηλεκτρονικών Διοδίων που εκφεύγει από το πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου και της υπό συζήτηση Σύμβασης Παραχώρησης». Αλλά και υπενθυμίζοντας τις δηλώσεις του αρμόδιου Υφυπουργός Υποδομών & Μεταφορών Νίκου Ταχιάου, ότι «δεν θα υπάρχουν διόδια στα αστικά τμήματα του ΒΟΑΚ». Δηλώσεις που έρχονται σε αντιδιαστολή με τη σύμβαση, στην οποία ορίζεται ρητώς ότι μέχρι την έναρξη λειτουργίας του ΕΣΧΗΔ, «ο παραχωρησιούχος δύναται να επιβάλλει διόδια σε όλους τους χρήστες με Μετωπικούς και Πλευρικούς Σταθμούς, και μάλιστα από την πρώτη περίοδο (Τ1) της παραχώρησης (αρ. 18.1.10, 18.2.1). Επίσης, η παράλειψη του κόμβου του Αεροδρομίου από τον πίνακα (18.1.10) των κόμβων που εξυπηρετούν αστικές μετακινήσεις ακυρώνει σε μεγάλο βαθμό το μέτρο της εξαίρεσης οδηγώντας τα οχήματα μέσα στον αστικό ιστό και μάλιστα στην περιοχή στην οποία κατά τα επόμενα χρόνια θα συντελεσθεί η μέγιστη οικιστική ανάπτυξη της πόλης του Ηρακλείου. Αποτελεί αδήριτη ανάγκη η τροποποίηση του ως άνω Πίνακα ώστε να συμπεριληφθεί ο κόμβος του υφιστάμενου Αεροδρομίου.

Κατά την τοποθέτησή του στην Επιτροπή, ο Αλέξης Καλοκαιρινός δεν παρέλειψε να διατυπώσει και τη διαφωνία του με την έως σήμερα παραμέληση της Σητείας και της Ιεράπετρας, λέγοντας: «Με τον ένα ή το άλλο τρόπο, ο ΒΟΑΚ από την Κίσσαμο έως τον Άγιο Νικόλαο θα μετατραπεί σ’ έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο. Η αναβάθμιση του τμήματος Άγιος Νικόλαος – Παχειά Άμμος – Σητεία / Ιεράπετρα, αποτελεί όρο εκ των ων ουκ άνευ για την ενιαία κοινωνική και παραγωγική λειτουργία της Κρήτης. Όλοι καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για δύσκολο έργο αλλά αυτός δεν είναι λόγος για να μην έχει αναζητηθεί και υλοποιηθεί μια βιώσιμη λύση σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της Κρήτης».

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Δήμαρχος Ηρακλείου, ο οποίος ήταν στην Βουλή μαζί με την Γενική Γραμματέα του Δήμου Μαρία Σκραφνάκη, κατέθεσε και αναλυτικό υπόμνημα προς τις/τους Βουλευτές, το οποίο επιπροσθέτως από τα παραπάνω, περιλαμβάνει αναλυτικούς χάρτες, σχεδιαγράμματα, πίνακες, φωτορεαλιστικές απεικονίσεις, καθώς και:

•             Την Αίτηση Ακύρωσης του Δήμου Ηρακλείου για την ακύρωση της αποφάσεως του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας («Τροποποίηση της υπ’ αριθ. 68871/4636/20.07.2022  Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για το έργο: «Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ): τμήμα Χανιά - Ηράκλειο», ως προς την ενσωμάτωση των υφιστάμενων υποτμημάτων των παρακάμψεων Χανιών – Ρεθύμνου – Ηρακλείου του ΒΟΑΚ» [6/6/23]

•             Τους Πρόσθετους Λόγους Ακύρωσης Δήμου Ηρακλείου [7/11/24]

•             Την Τεχνική Έκθεση για τις επιπτώσεις στον Δήμο Ηρακλείου από τη λειτουργία του Έργου [5/11/24]

Ηχηρή παρέμβαση του Επιμελητηρίου Ηρακλείου  στη Βουλή για τον ΒΟΑΚ 

Σαφείς και τεκμηριωμένες θέσεις  διατύπωσε ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, κ. Βαγγέλης Καρκανάκης, κατά τη σημερινή συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, στη διάρκεια της οποίας συζητήθηκε η σύμβαση παραχώρησης του έργου του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), στο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο (δείτε εδώ).

Ο κ. Καρκανάκης εξέφρασε την ικανοποίηση του, για το γεγονός οτι δρομολογείται το σημαντικότερο αναπτυξιακό έργο της Κρήτης  και επεσήμανε πως πρόκειται για  ένα έργο που μπορεί να μετασχηματίσει τη φυσιογνωμία του νησιού, ενισχύοντας την ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα και την οικονομική δραστηριότητα.

Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ηρακλείου αναφέρθηκε ωστόσο και σε ζητήματα που ανακύπτουν και  ζήτησε:

• Απαλλαγή των αστικών μετακινήσεων από διόδια, χωρίς εξαιρέσεις – με ρητή αναφορά στο χρόνο κατασκευής.

• Εγκατάσταση του Εθνικού Συστήματος Αναλογικής Χρέωσης (ΕΣΧΗΔ) πριν από οποιαδήποτε επιβολή τελών, για δίκαιη κατανομή επιβάρυνσης.

• Ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή μελέτη στους βασικούς κόμβους του Ηρακλείου.

• Πρόβλεψη για τις επιχειρηματικές και στρατηγικές περιοχές, όπως η ΒΙ.ΠΕ Ηρακλείου, τα Λινοπεράματα και το νέο αεροδρόμιο Καστελλίου.

• Προκαταρκτικά έργα οδικής ασφάλειας, για άμεση αναβάθμιση του υφιστάμενου δικτύου.

• Ολοκλήρωση του ΒΟΑΚ σε όλο το μήκος του νησιού, από την Κίσσαμο έως τη Σητεία.

«Ο ΒΟΑΚ δεν είναι απλώς μια υποδομή. Είναι στρατηγικό εργαλείο με δυνατότητα να αναδείξει την Κρήτη ως πρωταγωνιστή στην ευρύτερη αναπτυξιακή ατζέντα. Ο ΒΟΑΚ δεν πρέπει να περιορίζεται στις ανάγκες του σήμερα, αλλά να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της επόμενης δεκαετίας. Να παρακολουθεί —όχι να περιορίζει— την αυξητική ζήτηση μετακινήσεων που ενισχύει την τουριστική και εμπορική ζωή του νησιού. Ν’ αποτελέσει πυλώνα για τη δημιουργία ενός συστήματος συνδυασμένων μεταφορών, με άξονες τον οδικό, εναέριο και θαλάσσιο χαρακτήρα της Κρήτης και να συνδεθεί με κρίσιμες υποδομές, όπως το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι και τις λιμενικές εγκαταστάσεις» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Βαγγέλης Καρκανάκης και κατέθεσε υπόμνημα θέσεων και απόψεων του Επιμελητηρίου Ηρακλείου για το μείζον αυτό θέμα, επισημαίνοντας ότι το Επιμελητήριο Ηρακλείου παραμένει στη διάθεση της Πολιτείας για συνεχή εποικοδομητικό διάλογο.

Οι φορείς της Κρήτης  για το ΒΟΑΚ στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής

Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) αποτελεί έργο υποδομής, ιστορικής σημασίας, για την Κρήτη. Η συμβολή του στην οικονομία της νήσου είναι καθοριστικής σημασίας. Όταν το έργο αυτό ολοκληρωθεί και παραδοθεί σε χρήση, θα επιτευχθεί η σύνδεση των μεγάλων αστικών κέντρων, των λιμένων, των αεροδρομίων και θα εξασφαλιστεί η οικιστική και τουριστική ανάπτυξη. Πρωτίστως όμως, θα ενισχυθεί η οδική ασφάλεια των κατοίκων, που χρόνια τώρα σ’ αυτό το δρόμο χάνονται πολλοί άνθρωποι.

Το μεγαλεπήβολο αυτό έργο, ο αυτοκινητόδρομος της Κρήτης, είναι ευνόητο αλλά και αυτονόητο ότι θα συνδέει το νησί από τη μία άκρη του έως την άλλη.  Στις 09 Μαΐου 2025, στο Ηράκλειο, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπέγραψε την σύμβαση παραχώρησης ανάμεσα στο Ελληνικό Δημόσιο και την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Ο ΒΟΑΚ έχει μήκος περίπου 300 χλμ και το συγκεκριμένο τμήμα που αναλαμβάνει η παραχωρησιούχος εταιρεία (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) να μελετήσει, χρηματοδοτήσει και κατασκευάσει αφορά το τμήμα Ηράκλειο – Χανιά, 157 χλμ, προϋπολογισμού περίπου 2 δισ. ευρώ.

Συγκεκριμένα η σύμβαση παραχώρησης ΒΟΑΚ "Χανιά – Ηράκλειο" είναι π/υ 1,75 δισ. ευρώ. Το Δημόσιο συμμετέχει με 693 εκ. ευρώ (200 εκ. από τη συμμετοχή του κράτους προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας).

Η σύμβαση παραχώρησης είναι η κυρίαρχη επιλογή της πολιτείας για την κατασκευή των αυτοκινητοδρόμων. Το συγκεκριμένο σύστημα εμφανίζει εγγενή προβλήματα (χρονοδιαγράμματα, αρχαιολογικές έρευνες, μετακινήσεις δικτύων ΟΚΩ, περιβαλλοντικές εγκρίσεις, πρόγραμμα χρηματοδότησης, πολιτική διοδίων και την αξιολόγησή της από κοινωνική σκοπιά).

Από την άλλη πλευρά η σύμβαση παραχώρησης παρουσιάζει σοβαρά πλεονεκτήματα: Αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, προστασία επενδύσεων, Αποδέσμευση κρατικών κονδυλίων, μείωση χρόνου κατασκευής, εισαγωγή & μεταφορά τεχνογνωσίας, αύξηση της αποτελεσματικότητας του έργου, δημιουργία θέσεων εργασίας.

Η κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή των Ελλήνων ν/σ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, με τίτλο: "Κύρωση Σύμβασης Παραχώρησης του έργου της μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) στο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο", το οποίο συζητείται ήδη στη Μόνιμη Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.

Παρακάτω διατυπώνονται συγκεκριμένες προτάσεις μου, με την ιδιότητα του Δημάρχου Χερσονήσου, οι οποίες θα διατυπωθούν στη συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής, η οποία συζητά το ν/σ, ενώπιον της οποίας έχω προσκληθεί για να μιλήσω.

1.            Η κύρωση της σύμβασης από τη Βουλή αποσκοπεί στο να κατοχυρωθεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου από τον παραχωρησιούχο και να τεθούν οι κανόνες δικαίου που διέπουν τη λειτουργία του έργου. Επίσης επιλύονται νομικά ζητήματα (άδειες, παρεκκλίσεις κ.α.).

2.            Η πολιτεία επιλέγει να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του έργου, άμεσα από τα έσοδα των διοδίων. Ο χρήστης πληρώνει και όχι ο φορολογούμενος. Τα 3/4 του κόστους των διοδίων πληρώνει ο χρήστης και το 1/4 το Δημόσιο. Τα διόδια συμβάλλουν και στην κατασκευή και τη λειτουργία των έργων. Το νομοσχέδιο επιλέγει το Ανοικτό Σύστημα Συλλογής Διοδίων και εγκαθιστά ο παραχωρησιούχος έναν ελάχιστο αριθμό Μεταγωγικών Σταθμών Διοδίων (ΜΣΔ).

3.            Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες οι πολίτες δεν πληρώνουν διόδια. Η Γερμανία έχει διόδια μόνο για τα φορτηγά. Ο Πρωθυπουργός της Πολωνίας Ματέους Μοραβιέτσκι, πρόσφατα δήλωσε: "Χτίζουμε αυτοκινητόδρομους κυρίως για να εξυπηρετούμε τους ανθρώπους, όχι για να είμαστε εισπρακτική μηχανή".

4.            Οι κάτοικοι της Κρήτης δικαιούνται την απαλλαγή από τα διόδια, λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών, ελλείψεων υποδομών σε βασικά έργα υποδομής, αλλά και λόγω της συνεισφοράς της Κρήτης στην εθνική οικονομία. Οι υποχρεώσεις του κράτους για το έργο αυτό να καλυφθούν είτε με τη ρήτρα διαθεσιμότητας είτε με τη συνεισφορά άλλων έργων παραχώρησης που έχουν θετικό ισοζύγιο (Εγνατία, Αττική Οδός).

5.            Με το άρθρο 21 παρ. 6 του ν. 2539/1997 "Σχέδιο Ι. Καποδίστριας", υπήρχε ρητή πρόβλεψη απαλλαγής από τα διόδια των μόνιμων κατοίκων νησιωτικών περιοχών και η προστασία της νησιωτικότητας επιβάλλεται και από το Σύνταγμα της Ελλάδος. Το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος σημειώνει πως "ο κοινός νομοθέτης και η διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των ορεινών και νησιωτικών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους".

6.            Ο χρήστης που διανύει ολόκληρη τη ζώνη χρέωσης δεν αδικείται. Το πρόβλημα αφορά στους χρήστες που διανύουν μικρότερη απόσταση από τη ζώνη χρέωσης. Αφορά στους πολίτες που διαμένουν πλησίον των ΜΣΔ. Επιβάλλεται η χορήγηση καρτών ελεύθερης διέλευσης ή αναστολή προσωρινής διέλευσης.

7.            Η πρόβλεψη από το ν/σ για εγκατάσταση και λειτουργία προσωρινών ΜΣΔ κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου κρίνεται υπερβολική.

8.            Τα διόδια ξεκινούν από 0,053 € ανά χλμ, αλλά δεν είναι σταθερό ποσό. Αναπροσαρμόζονται με βάση τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ. Επιπλέον με την οδηγία 2022/362 της Ε.Ε. τίθενται και άλλοι παράμετροι οι οποίοι προσαυξάνουν τα διόδια, όπως οι εκπομπές CO2, η μόλυνση του αέρα και η ηχορύπανση.

9.            Να συμπεριληφθούν στα οχήματα που δεν πληρώνουν διόδια και τα οχήματα των Δήμων: Ι.Χ., απορριμματοφόρα οχήματα, οχήματα καθαριότητας (σάρωθρα, ηλεκτρικά αμαξίδια και οχήματα καθαρισμού οδικού δικτύου, των οποίων η αρμοδιότητα έχει μεταφερθεί με νόμο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, υδροφόρες Πολιτικής Προστασίας κ.α. Σε περίπτωση που οι εργασίες καθαριότητας έχουν ανατεθεί από το Δήμο σε ανάδοχο τότε να απαλλάσσονται και τα οχήματα που χρησιμοποιεί ο εργολάβος για τον τομέα της καθαριότητας.

10.         Τι γίνεται με τη συντήρηση του υφιστάμενου ΒΟΑΚ στον ενδιάμεσο χρόνο, μέχρι την παράδοση του έργου; Ποιος φορέας αναλαμβάνει την ευθύνη (Περιφέρεια, Δήμος, ΟΑΚ ΑΕ, κτλ.) και με ποια πίστωση;

11.         Τα φορτηγά πρέπει να απαλλαγούν από την καταβολή διοδίων, εντός της αστικής ζώνης του Ηρακλείου (άρθρο 18.1.10 της σύμβασης) η οποία αποτελεί την πύλη της ΒΙΠΕ Ηρακλείου.

12.         Η πρόβλεψη στο άρθρο 18.1.10 της Σύμβασης Παραχώρησης ότι οι διαδρομές που πραγματοποιούν οι χρήστες με οχήματα κατηγορίας 1 και 2 (ΙΧ & μοτοσυκλέτες) μεταξύ των κόμβων του πίνακα 18.1.10 που εξυπηρετούν τις αστικές μετακινήσεις στον ΒΟΑΚ και δεν επιβαρύνονται με διόδια, εφόσον δεν έχει καταγραφεί προηγούμενη κίνηση του οχήματος εντός της τελευταίας ώρας προς την ίδια κατεύθυνση της μετακίνησης από κόμβο εισόδων ή προς κόμβο εξόδων εκτός των αναφερόμενων στον σχετικό πίνακα. Τονίζεται, ότι οι παρακάμψεις των πόλεων πρώτα πρέπει να απαλλαγούν από την καταβολή διοδίων.

13.         Ο τίτλος της Σύμβασης αναφέρει το τμήμα του ΒΟΑΚ "Χανιά – Ηράκλειο, ενώ η μελέτη και κατασκευή των 157 χιλιομέτρων καταλαμβάνει το τμήμα Χανιά – Χερσόνησος". Χρήζει αποσαφήνισης αν θα γίνουν εργασίες στο τμήμα του ΒΟΑΚ «Λινοπεράματα – Χερσόνησος», τα οποία έχουν κατασκευαστεί από ευρωπαϊκούς πόρους. Το τμήμα "Γούρνες – Χερσόνησος" έχει κατασκευαστεί από το ΕΣΠΑ 2014-2020. Τίθεται το ερώτημα αν η κατασκευή και χρηματοδότηση του κόμβου Καρτερού, η σήραγγα του "Κακού Όρους" και ο ανισόπεδος κόμβος της Ανώπολης συμπεριλαμβάνονται στη σύμβαση παραχώρησης. Να τονιστεί και επισημανθεί ότι η διατομή του τμήματος του ΒΟΑΚ "Ηράκλειο – Χερσόνησος", η οποία είναι τετράιχνος αυτοκινητόδρομος, με τη λειτουργία του Νέου Αεροδρομίου Ηρακλείου Κρήτης (ΝΑΗΚ) στο Καστέλι, δεν θα μπορέσει να εξυπηρετήσει τον κυκλοφοριακό φόρτο. Η έλλειψη μέσου σταθερής τροχιάς προς το ΝΑΗΚ και αγωγού μεταφοράς καυσίμων στο νέο αεροδρόμιο θα καταστήσουν το εν λόγω τμήμα του ΒΟΑΚ αδιαπέραστο. Επομένως θα πρέπει σοβαρά να εξεταστεί η ανάγκη δημιουργίας ενός ακόμη κλάδου, ανά κατεύθυνση στο τμήμα ΒΟΑΚ Ηράκλειο – Χερσόνησος ή να εκπονηθεί η μελέτη και κατασκευή μέσου σταθερής τροχιάς ως η καταλληλότερη λύση για το τμήμα του ΒΟΑΚ "Ηράκλειο – Χερσόνησος".

14.         Να εξετασθεί άμεσα και να επιλυθεί ορθολογικά και αποτελεσματικά η διαχείριση των ομβρίων υδάτων με έργα ανάσχεσης – εκτόνωσης ανάντη του ΒΟΑΚ και να οδηγηθούν με ασφάλεια στους φυσικούς αποδέκτες με όποια συμπληρωματικά έργα απαιτηθούν. Τα πλημμυρικά φαινόμενα του 2020 που έπληξαν την περιοχή του Δήμου Χερσονήσου πρέπει να προβληματίσουν.

15.         Μεγάλο μέρος του τμήματος του ΒΟΑΚ "Ηράκλειο – Χερσόνησος", διέρχεται μέσα από αστικές – τουριστικές περιοχές και προκειμένου να αντιμετωπισθεί η ηχορύπανση κατά το χρόνο κατασκευής και λειτουργίας του έργου, να αναπτυχθούν πλευρικά ηχοπετάσματα σ’ όλα εκείνα τα σημεία που θα ορίσει η μελέτη, που θα εκπονηθεί για το σκοπό αυτό.

Η κυβέρνηση πρέπει, με κάθε τρόπο και το συντομότερο δυνατό χρόνο να επιταχύνει το μεγάλο αυτό οδικό έργο του ΒΟΑΚ, το οποίο θα συμβάλλει στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας των πολιτών της Κρήτης.

Διαβάστε επισης 

Οι φορείς της Κρήτης  για το ΒΟΑΚ στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής