Ξεκίνησε ο αγώνας για την αποτροπή λειτουργίας εργοστασίου καύσης απορριμμάτων στο Ηράκλειο

Το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε στη φιλόξενη αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου «Αρτεμισία» στη Νέα Αλικαρνασσό, δημόσια ενημερωτική εκδήλωση με θέμα τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) στη θέση «Μαύρος Σπήλιος», δηλαδή του λόφου πάνω στον οποίο βρίσκεται η Λαχαναγορά, η Ιχθυαγορά, οι εγκαταστάσεις της Υπηρεσίας Καθαριότητας του Δήμου Ηρακλείου, το Κέντρο Διαλογής και Ανακύκλωσης Υλικών (ΚΔΑΥ), καθώς επίσης και η Μονάδα Προεπεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΠΑ), η Μονάδα Επεξεργασίας και Αξιοποίησης Απορριμμάτων (ΜΕΑ), ο Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) για τα απορρίμματα 24 Δήμων της Κρήτης που διαχειρίζεται ο φορέας Ενιαίος Σύνδεσμος Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης (ΕΣΔΑΚ).

Στην εκδήλωση, την οποία διοργάνωσαν η Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου και ο Σύλλογος για την Ποιότητας της Ζωής στο Ηράκλειο και Κατά της Ηχορύπανσης, πήραν μέρος πολλοί κάτοικοι της Νέας Αλικαρνασσού, της Καλλιθέας, του Καρτερού και άλλων γειτονιών του δήμου Ηρακλείου.

Οι διοργανωτές εξήγησαν ότι η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) στον «Μαύρο Σπήλιο» που προωθείται από τον ΕΣΔΑΚ έχει τεράστια σημασία, όχι μόνο για την περιοχή αλλά για όλη την Κρήτη, αφού με αυτό επιχειρείται αλλαγή των χρήσεων γης εκεί από χονδρεμπόριο σε εγκατάσταση σε έκταση 270 στρεμμάτων τεράστιων μονάδων επεξεργασίας κάθε είδους αποβλήτων (και επικινδύνων) των 24 Δήμων της Κρήτης, συμπεριλαμβανομένης ευκρινώς και μίας μεγάλης Μονάδας Καύσης Απορριμμάτων όλης της Κρήτης, της Ρόδου, της Καρπάθου και της Σαντορίνης, σε κτίριο 6000 τ.μ.!

Όπως αναφέρουν σε σχετική ανακοίνωση τους: "Υπενθυμίζουμε εδώ ότι από το 2010 η Περιφέρεια Κρήτης και το 2025 το Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου, είχαν απορρίψει την καύση ως μέθοδο διαχείρισης των απορριμμάτων. Επιπρόσθετα, εξήγησαν ότι η μελέτη προβλέπει επίσης την εγκατάσταση πιλοτικών περιβαλλοντικών εγκαταστάσεων, δίχως όμως αυτές να προσδιορίζονται με σαφήνεια! Τόνισαν επίσης ότι ο «Μαύρος Σπήλιος», στον οποίο τα τελευταία χρόνια έχουν αυθαιρέτως εγκατασταθεί δίπλα στη Λαχαναγορά και στην Ιχθυαγορά χρήσεις που δε συνάδουν, δηλαδή όλες οι εγκαταστάσεις της Υπηρεσίας Καθαριότητας του Δήμου Ηρακλείου, το ΚΔΑΥ και όλες οι μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων 24 Δήμων της Κρήτης, βρίσκεται πλησίον αρχαιολογικού χώρου, γεωργικής γης, θάλασσας και αστικού ιστού, ενώ στην περιοχή έχουν ήδη εγκατασταθεί υψηλής όχλησης εγκαταστάσεις, όπως η ΒΙ.ΠΕ., το αεροδρόμιο, το λιμάνι και ο ΒΟΑΚ, οδηγώντας σε κορεσμό τη φέρουσα ικανότητά της και θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την υγεία και ασφάλεια των κατοίκων. Επισήμαναν ακόμα ότι στο ανατολικό και δυτικό όριο της έκτασης αλλά και σε τμήματα στο εσωτερικό της έκτασης του «Μαύρου Σπήλιου» διέρχονται δύο ρέματα, που συμβάλλουν στην έξοδό τους και εκβάλλουν στον οικότοπο των εκβολών του Καρτερού ποταμού.    

Ωστόσο, τα σημάδια είναι πολύ ανησυχητικά: Το καυτό αυτό Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο αναρτήθηκε χωρίς καμία προειδοποίηση στον ιστότοπο του ΕΣΔΑΚ, χωρίς ημερομηνίες έναρξης και λήξης της διαβούλευσης και χωρίς διαδικασίες διαβούλευσης! Δεν πήγε ποτέ ούτε στο Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου, ούτε στα Τοπικά Συμβούλια του Δήμου για συζήτηση και γνωμοδότηση, παρότι ο Δήμος Ηρακλείου ήταν ανάμεσα στους οκτώ παραλήπτες του εγγράφου που απέστειλε το Υπουργείο Περιβάλλοντος για ενημέρωση περί της μελέτης και της διαβούλευσης αυτής! Είναι φανερό ότι επιχειρείται να εγκριθεί χωρίς να λάβουν γνώση οι δημότες αλλά και όλο το νησί. Οι σύλλογοί μας ανακάλυψαν τυχαία την ύπαρξή του τον Νοέμβριο του 2025, το μελέτησαν και σήμανε αμέσως συναγερμός.

Στις 25 Φεβρουαρίου 2026 η ΣΜΠΕ του ΕΠΣ βρέθηκε στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Περιφέρειας Κρήτης και αντιμετωπίστηκε με δριμεία κριτική από εκπροσώπους των συλλόγων μας και από δημότες, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να αναβάλει τη συζήτησή του ώστε να προηγηθούν οι συζητήσεις στο Τοπικό Συμβούλιο της Νέας Αλικαρνασσού και στο Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου. Στη συνεδρίαση ωστόσο, επιχειρήθηκε να υποβαθμιστεί η βαρύτητα και οι επιπτώσεις των τεράστιων εγκαταστάσεων, ενώ ακούστηκαν και αφελείς ισχυρισμοί ότι δεν πρόκειται ακριβώς για εργοστάσιο καύσης απορριμμάτων αλλά αεριοποίησης, δηλαδή μιας από τις τρεις διαθέσιμες τεχνολογίες καύσης, η πιο ακριβή και επικίνδυνη από όλες!

Στις 2 Μαρτίου 2026 ο δήμαρχος Ηρακλείου, ο οποίος τυγχάνει και πρόεδρος του ΕΣΔΑΚ που προωθεί αυτές τις νέες εγκαταστάσεις και ήταν προφανώς σε γνώση του η μελέτη, προέβη σε δηλώσεις στη Συνεδρίαση Ειδικής Λογοδοσίας της Δημοτικής Αρχής ότι θα εισηγηθεί το θέμα στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου στις 16 Μαρτίου 2026. Την επόμενη μέρα, στις 3 Μαρτίου 2026, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας Νέας Αλικαρνασσού δήλωσε ότι θα εισηγηθεί την έγκριση της ΣΜΠΕ του ΕΠΣ, με όρο να μην συμπεριληφθεί το επίμαχο σημείο για την μονάδα αεριοποίησης, εννοώντας ότι θα πρέπει να εγκριθεί το υπόλοιπο σχέδιο με την αυθαίρετη αλλαγή χρήσεων γης κόντρα στο υφιστάμενο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Ηρακλείου, για τη χωροθέτηση των τεράστιων και συγκεντρωτικών μονάδων διαχείρισης απορριμμάτων.

Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: Πρέπει να απορριφθεί συνολικά η Στρατηγική Μελέτη του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου στον «Μαύρο Σπήλιο», διότι θέτει σε μεγάλο κίνδυνο την υγεία των κατοίκων και εγκλωβίζει το μέλλον της χώρας σε μια υποδομή περιβαλλοντικά επικίνδυνη και συστημικά δεσμευτική!

Στην εκδήλωση πήραν τον λόγο πολλοί από τους δημότες, οι οποίοι εξέφρασαν την έκπληξη και την δυσαρέσκειά τους γι' αυτές τις μεθοδεύσεις. Προτάθηκαν σχέδια δράσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, μεταξύ των οποίων ο σχηματισμός διευρυμένης Επιτροπής Αγώνα μέσα στην εβδομάδα. Αποφασίστηκε επίσης να γίνει κάλεσμα για την παρουσία πολιτών στις προσεχείς συνεδριάσεις στις οποίες θα συζητηθεί η ΣΜΠΕ του ΕΠΣ και συγκεκριμένα την Τρίτη 10 Μαρτίου στις 6μμ στη συνεδρίαση των Τοπικών Συμβουλίων της Νέας Αλικαρνασσού και της Καλλιθέας στο Δημοτικό Κατάστημα του πρώην Δημαρχείου Νέας Αλικαρνασσού, τη Δευτέρα 16 Μαρτίου στις 6μμ στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου στη Λότζια και την Παρασκευή 20 Μαρτίου στις 11πμ στη συνεδρίαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωροταξίας της Περιφέρειας Κρήτης.

Οι σύλλογοί μας δηλώνουν ότι είναι κάθετα ενάντια στην καύση ως μεθόδου διαχείρισης των απορριμμάτων διότι εκλύονται επικίνδυνες για την υγεία εκπομπές οξειδίων του αζώτου, μονοξείδιου του άνθρακα, μικροσωματιδίων με βαρέα μέταλλα, υδροχλωρίου, διοξειδίου του θείου και καρκινογόνων διοξινών και φουρανίων. Η διαδικασία περιορισμού με φίλτρα και άλλες τεχνολογίες αυτών των εκπομπών είναι πολύπλοκη, δύσκολη και πανάκριβη. Επίσης παράγει τοξική τέφρα που χρειάζεται ειδική διαχείριση ως επικίνδυνο απόβλητο, είναι εξαιρετικά ακριβή με το κόστος να το πληρώνουν οι δημότες, απαιτεί τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων με αποτέλεσμα να πρέπει να μεταφέρονται από πολύ μακριά (μέχρι και να εισάγονται από τρίτες χώρες!) ή να χρησιμοποιούνται ποσότητες από τα ρεύματα της ανακύκλωσης. Γι' αυτό το λόγο τα εργοστάσια καύσης καταργούνται σταδιακά παντού και η Ε.Ε. δεν τα συγχρηματοδοτεί. Είμαστε γενικά αντίθετοι στις συγκεντρωτικές μεθόδους διαχείρισης απορριμμάτων με τις μεγάλες εργολαβικές μονάδες επεξεργασίας, τους συνεχώς επεκτεινόμενους ΧΥΤΑ και την αποθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών στη διαλογή στην πηγή. Δεν ζητούμε τίποτα καινούργιο ή ανεφάρμοστο, υπάρχει η ευρωπαϊκή νομοθεσία και πολλές χώρες εφαρμόζουν με μεγάλη επιτυχία την πυραμίδα ορθής διαχείρισης με πρόληψη, μείωση, ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση και κομποστοποίηση. Δηλώνουν επίσης ότι είναι αντίθετοι στην αλλαγή χρήσης γης 270 στρεμμάτων, από την οποία διέρχονται δύο ρέματα και είναι πλησίον αστικής περιοχής, αρχαιολογικού χώρου, θάλασσας και γεωργικής γης, σε μία ήδη επιβαρυμένη με υψηλής όχλησης εγκαταστάσεις, από χονδρεμπόριο σε τεράστιες μονάδες επεξεργασίας κάθε είδους αποβλήτων (και επικινδύνων)"