Αγορά ενέργειας: Αλγόριθμοι στο 70% των ύποπτων κινήσεων χειραγώγησης

Στις ευρωπαϊκές χονδρεμπορικές αγορές ενέργειας, η χειραγώγηση δεν αναζητείται πλέον μόνο στις κινήσεις των traders, αλλά και στη λειτουργία των αλγορίθμων που μπορούν να τοποθετούν, να μεταβάλλουν και να ακυρώνουν εντολές μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση της ACER για την εφαρμογή του κανονισμού REMIT, οι αλγόριθμοι εμπλέκονταν σε περίπου 7 στις 10 ύποπτες συμπεριφορές που εξετάστηκαν για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς από τον Ιανουάριο του 2020 έως το τέλος Ιουνίου του 2026.

Από τις 106 σχετικές κοινοποιήσεις που απέστειλε η ACER στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, στο 67% η χρήση αλγορίθμων κρίθηκε καθοριστική για την εκτέλεση της ύποπτης στρατηγικής. Σε ένα επιπλέον 4% χρησιμοποιήθηκαν αυτοματοποιημένα συστήματα, χωρίς όμως να θεωρούνται απαραίτητα για την επιτυχία της συμπεριφοράς.

Στο σύνολο των πιθανών παραβάσεων του REMIT που κοινοποιήθηκαν στις εθνικές αρχές την ίδια περίοδο, η χρήση αλγορίθμων εντοπίστηκε κατά μέσο όρο στο 60% των περιπτώσεων. Στο 55% περίπου, η ταχύτητα, η λογική εκτέλεσης ή η αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων του συστήματος ήταν κρίσιμη για την εφαρμογή της επίμαχης πρακτικής.

Η ACER προσαρμόζει τα συστήματα επιτήρησης ώστε να αναγνωρίζουν μοτίβα που μπορεί να υποκρύπτουν χειραγώγηση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός εντολών σε σχέση με τις συναλλαγές που τελικά πραγματοποιούνται, οι διαδοχικές υποβολές και ακυρώσεις εντολών μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, οι συντονισμένες κινήσεις σε διαφορετικές αγορές και οι συναλλαγές ενός συμμετέχοντος με τον ίδιο του τον λογαριασμό.

Μέχρι σήμερα, η ACER μπορεί να εκτιμήσει ότι μια δραστηριότητα είναι αλγοριθμική όταν τα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στις εντολές είναι τόσο σύντομα, ώστε να αποκλείεται η χειροκίνητη καταχώρισή τους από trader. Οι νέοι κανόνες αναφοράς συναλλαγών του REMIT προβλέπουν πλέον ειδικά πεδία, τα οποία θα επιτρέπουν στην ευρωπαϊκή αρχή να διακρίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια αν μια εντολή προήλθε από άνθρωπο ή από αυτοματοποιημένο σύστημα.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ACER συλλέγει καθημερινά περισσότερες από 80 εκατ. εγγραφές για συναλλαγές και εντολές στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου. Ο αριθμός των προειδοποιήσεων που ενεργοποιούνται και αξιολογούνται έχει αυξηθεί απότομα τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με τη διεύρυνση του αυτοματοποιημένου trading.

Ο αλγόριθμος δεν αποτελεί από μόνος του παράβαση

Η ACER διευκρινίζει ότι η αυξανόμενη παρουσία αλγορίθμων στις υποθέσεις που εξετάζονται δεν σημαίνει ότι το αυτοματοποιημένο trading οδηγεί αναγκαστικά σε περισσότερη χειραγώγηση.

Οι αλγόριθμοι μπορούν να ενισχύσουν τη ρευστότητα, να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των συναλλαγών και να περιορίσουν στρεβλώσεις, όπως οι μεγάλες διαφορές τιμών μεταξύ αγορών. Μπορούν, όμως, να εκτελέσουν και μια καταχρηστική στρατηγική με ταχύτητα και ακρίβεια που δεν είναι εφικτές για έναν άνθρωπο.

Για τον λόγο αυτόν, η ευρωπαϊκή αρχή εφαρμόζει την ίδια αρχή ανεξάρτητα από την τεχνολογία: για να διαπιστωθεί πιθανή παράβαση, δεν έχει σημασία αν την εντολή έδωσε ένας trader ή ένας αλγόριθμος, αλλά αν η συμπεριφορά έστειλε ψευδή ή παραπλανητικά σήματα στην αγορά.

Το «spoofing» στην ουγγρική αγορά αερίου

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της συμπεριφοράς που ελέγχουν οι αρχές,χωρίς η έκθεση να την αποδίδει κατ’ ανάγκην σε αλγόριθμο, αποτελεί η υπόθεση της Hungaro Energy στην ουγγρική αγορά φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με την απόφαση της ουγγρικής ρυθμιστικής αρχής, η εταιρεία τοποθετούσε εντολές αγοράς σε προϊόντα επόμενης ημέρας, ενδοημερήσια και Σαββατοκύριακου, τις οποίες ακύρωνε λίγο αργότερα ή αμέσως μετά την εκτέλεση συναλλαγών πώλησης.

Οι αρχές έκριναν ότι οι εντολές δεν είχαν πραγματικό σκοπό να εκτελεστούν, αλλά δημιουργούσαν μια τεχνητή εικόνα αυξημένης ζήτησης. Η πρακτική, γνωστή ως «spoofing», μπορούσε να παρακινήσει άλλους συμμετέχοντες να ανεβάσουν τις προσφορές τους, επιτρέποντας στην εταιρεία να πουλήσει σε ευνοϊκότερη τιμή.

Η συμπεριφορά εντοπίστηκε σε έξι ημέρες συναλλαγών τον Απρίλιο και τον Αύγουστο του 2024. Στη Hungaro Energy επιβλήθηκε πρόστιμο 350 εκατ. φιορινιών, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 980.000 ευρώ.

Ανοιχτές 453 υποθέσεις

Στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026, η ACER είχε υπό εξέταση 453 υποθέσεις πιθανών παραβάσεων του REMIT. Πρόκειται για περιπτώσεις που εντοπίστηκαν είτε από τα συστήματα επιτήρησης της ίδιας της Αρχής είτε από εξωτερικές καταγγελίες και οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε κυρώσεις ή να κλείσουν, εφόσον οι υποψίες δεν επιβεβαιωθούν.

Από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, η ACER κοινοποίησε στις εθνικές αρχές 42 περιπτώσεις ύποπτης συμπεριφοράς. Οι 20 καταγράφηκαν μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τις 17 να αφορούν πιθανή χειραγώγηση της αγοράς.

Την ίδια περίοδο, οι ρυθμιστικές αρχές της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Φινλανδίας και της Λιθουανίας εξέδωσαν τέσσερις αποφάσεις για παραβάσεις σχετικές με χειραγώγηση, με τις συνολικές κυρώσεις να ξεπερνούν τα 10 εκατ. ευρώ.

Πτώση του όγκου, περισσότεροι συμμετέχοντες

Η αυξημένη εποπτεία καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο συνολικός όγκος των συμβατικών ποσοτήτων που διακινήθηκαν στις οργανωμένες ευρωπαϊκές αγορές υποχώρησε στα 64.066 TWh. Το μέγεθος ήταν μειωμένο κατά 43,9% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο και κατά 11,8% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της πτώσης στις προθεσμιακές αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Παρά τη μείωση του όγκου, οι ενεργοί συμμετέχοντες αυξήθηκαν στους 2.872, από 2.641 έναν χρόνο νωρίτερα. Η αγορά, επομένως, δεν γίνεται απλούστερη: αποκτά περισσότερους παίκτες, περισσότερα αυτοματοποιημένα συστήματα και συναλλαγές που πραγματοποιούνται με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα.

Το κρίσιμο, όπως επισημαίνει η ACER, δεν είναι αν την εντολή έδωσε άνθρωπος ή μηχανή, αλλά αν αυτή παραπλάνησε την αγορά. Μόνο που, όταν η μηχανή κινείται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, η εποπτεία δεν έχει την πολυτέλεια να μένει ένα βήμα πίσω.

Moneyreview.gr