Bloomberg: Η καρδιά της ενεργειακής μετάβασης χτυπά στην Κοζάνη-Το σχέδιο για ένα από τα μεγαλύτερα data centers στην Ευρώπη

"Η κεντρική πλατεία στην Κοζάνη έχει όσα θα περίμενε κανείς από μια μικρή ελληνική πόλη: υπάρχει μια εκκλησία, το δημαρχείο και μια σειρά από ταβέρνες και καφετέριες. Ελάχιστα στοιχεία προδίδουν ότι βρίσκεται στην καρδιά μιας μετάβασης από την οποία η χώρα έχει πολλά να κερδίσει", σχολιάζει το Bloomberg σε σημερινό δημοσίευμα.

Όπως αναφέρει το πρακτορείο, στη θέση όπου κάποτε υψώνονταν "βουνά" λιγνίτη για να τροφοδοτήσουν παρακείμενο σταθμό της Κοζάνης, η ΔΕΗ σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα από τα μεγαλύτερα data centers στην Ευρώπη. Το έργο εντάσσεται σε μια επένδυση ύψους 5,8 δισεκατομμυρίων ευρώ με στόχο τη μετατροπή της περιοχής σε κόμβο τεχνολογίας και καθαρής ενέργειας.

Πρόκειται, επίσης, σημειώνει το Bloomberg, για ένα είδος project που έχει προκαλέσει κινήματα διαμαρτυρίας από το Σακραμέντο έως τη Σκωτία, εν μέσω καταγγελιών ότι απορροφούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, νερού και γης. Στην Κοζάνη, ωστόσο, αντιμετωπίζεται ως μια πιθανή σανίδα σωτηρίας, ως ένα "τεστ" για την ικανότητα της Ευρώπης να κάνει scale-up σε μια περιοχή που ενδεχομένως καλωσορίζει ένα data center, αλλά και ως ψήφος εμπιστοσύνης στην ελληνική κυβέρνηση ενόψει των εκλογών που αναμένονται την ερχόμενη άνοιξη.

Σύμφωνα με το Bloomberg, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει κάνει...all-in στην περιφερειακή αναγέννηση της Κοζάνης. Πέρα από τις ελπίδες που δημιουργούνται σε μια από τις πιο φτωχές περιφέρειες της Ελλάδας, η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει την αναβίωση της ΔΕΗ, η οποία άντλησε κεφάλαια από το χρηματιστήριο φέτος.

Η εταιρεία, της οποίας ο μεγαλύτερος μέτοχος είναι το ελληνικό κράτος, αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της οικονομικής παραγωγής της Δυτικής Μακεδονίας και στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής θα αναπληρωθεί από νέες δραστηρίοτητες.

"Το πιο σημαντικό είναι να δώσεις προοπτικές στην περιοχή", δήλωσε ο Θεόδωρος Πιλαλίδης, Κοζανίτης συνταξιούχος που εργάστηκε επί 33 χρόνια στα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ. "Αυτό δεν συμβαίνει μέχρι στιγμής".

Πράγματι, οι κάτοικοι διαμαρτύρονται ότι από τότε που η κυβέρνηση κήρυξε το τέλος των λιγνιτικών σταθμών παραγωγής ενέργειας το 2019, δεν έχουν έρθει ακόμα οι θέσεις εργασίας που είναι απαραίτητες για να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις. Ο Κ. Μητσοτάκης δήλωσε κατά την επίσκεψή του στην περιοχή τον περασμένο μήνα ότι θα έρθουν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, καθώς δεσμεύτηκε "να κινητοποιήσουμε όλους τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους ώστε να στηρίξουμε τη Δυτική Μακεδονία σε αυτή την πραγματικά δύσκολη μετάβαση".

Εν τω μεταξύ, ο σταθμός του Αγίου Δημητρίου, 18 χιλιόμετρα από την Κοζάνη, έχει σταματήσει τη λειτουργία του μετά από μια σταδιακή διαδικασία παροπλισμού. Η ΔΕΗ ανέφερε ότι παραμένουν 58 εργαζόμενοι, σε σύγκριση με τους 420 που υπήρχαν στις αρχές του έτους.

Η εξόρυξη λιγνίτη, παράλληλα, έχει σχεδόν τερματιστεί, ενώ ο εναπομείναντας άνθρακας προορίζεται για την τροφοδοσία του άλλου μεγάλου σταθμού της ΔΕΗ στην περιοχή, της Πτολεμαΐδας V. Η εν λόγω εγκατάσταση θα σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη μέχρι το τέλος του έτους.

Ο δήμαρχος Κοζάνης Γιάννης Κοκκαλιάρης επαίνεσε τα σχέδια για το κέντρο δεδομένων και τα ενεργειακά έργα στην περιοχή του. Αμφισβήτησε όμως αν θα είναι επαρκή για να αντισταθμίσουν την απώλεια θέσεων εργασίας.

"Κανείς δεν λέει ότι οι μονάδες δεν πρέπει να κλείσουν, αλλά θα πρέπει να μας πουν ακριβώς τι θα γίνει την επόμενη μέρα στην περιοχή μας", δήλωσε ο δήμαρχος τον Ιούλιο, πριν από την επίσκεψη του K. Μητσοτάκη. "Αν υπήρχε μια παρόμοια επιχείρηση που θα ήταν καλύτερη περιβαλλοντικά με 3.000 εργαζόμενους και τους ίδιους ή παρόμοιους μισθούς, δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα".

Η Κοζάνη είναι σε μεγάλο βαθμό μια "company town", αναφέρει το Bloomberg. Όλοι γνωρίζουν κάποιον που εργάζεται στη ΔΕΗ. Στο αποκορύφωμά της το 2010, η ΔΕΗ απασχολούσε περίπου 5.500 ανθρώπους στη Δυτική Μακεδονία. Η περιοχή είναι επίσης διάσημη για τον κρόκο Κοζάνης, αν και αυτή η βιομηχανία απασχολεί ένα ελάχιστο κλάσμα των εργαζομένων.

"Είμαστε έτοιμοι για το επόμενο βήμα", δήλωσε η Παρασκευή Γεωργίου, η οποία εργάζεται στον σταθμό της Πτολεμαΐδας. Ο πατέρας της ήταν επίσης υπάλληλος της ΔΕΗ και η ίδια εργάζεται στην εταιρεία από το 2010. "Μέχρι στιγμής, η ΔΕΗ δεν μας έχει δείξει ότι μας έχει εγκαταλείψει ή ότι δεν είναι στο πλευρό μας, ή ότι θα μας αφήσει σε ένα αβέβαιο μέλλον".

Ωστόσο, σημειώνει το Bloomberg, αν περπατήσει κανείς λίγο πιο μακριά από την πολυσύχναστη κεντρική πλατεία της Κοζάνης, τα κατεβασμένα ρολά μαρτυρούν μνήμες καλύτερων εποχών. Περίπου 650 καταστήματα από τα συνολικά 1.500 έχουν πλέον κλείσει, σύμφωνα με τον Αθανάσιο Δραγατσίκα, πρόεδρο του εμπορικού συλλόγου Κοζάνης. Οι νέοι εγκαταλείπουν την περιοχή μαζικά.

"Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις στους ανθρώπους είναι να τους κάνεις να αισθανθούν απόγνωση", δήλωσε. 

Η κυβέρνηση και η ΔΕΗ λένε ότι αυτό πρόκειται να αλλάξει καθώς η Ελλάδα κάνει scale-up για να καλύψει τη ζήτηση στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Η εταιρεία θα αναπτύξει το κέντρο δεδομένων ισχύος 300 megawatt στην Κοζάνη έως τα τέλη του 2028, πέρα από τα έργα πράσινης ενέργειας στην περιοχή. Το κέντρο θα σχεδιαστεί με δυνατότητα επέκτασης έως το ένα gigawatt έως το 2031.

Η ΔΕΗ βρίσκεται επί του παρόντος σε συνομιλίες με τους αποκαλούμενους hyperscalers για την εύρεση μιας εταιρείας που θα μισθώσει το κέντρο δεδομένων. Ένα από τα βασικά της πλεονεκτήματα είναι ότι η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας θα γίνεται μέσω του περιφερειακού ενεργειακού δικτύου της ΔΕΗ στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης σύμβασης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να ασκείται πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας. Το κέντρο δεδομένων αναμένεται να καταναλώνει περίπου το 0,6% της ποσότητας νερού που απαιτούσαν οι εγκαταστάσεις λιγνίτη, σύμφωνα με τη ΔΕΗ.

Η ζήτηση για κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη συνεχίζει να επιταχύνεται, τροφοδοτούμενη από την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, η ανάπτυξη περιορίζεται ολοένα και περισσότερο από τη διαθεσιμότητα ενέργειας και την ετοιμότητα του δικτύου, σύμφωνα με το European Data Centre Association. Ο αριθμός των κέντρων δεδομένων παγκοσμίως έχει αυξηθεί από 500.000 το 2021 σε περίπου 8 εκατομμύρια σήμερα, με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να διπλασιάζεται σχεδόν από το 2022 έως το 2026.

"Οι πολλαπλασιαστές στην οικονομία από τη δημιουργία ενός κέντρου δεδομένων είναι πολύ μεγάλοι", δήλωσε ο Αλέξανδρος Σουμελίδης, πρώην διευθυντής σε έναν από τους σταθμούς κοντά στην Κοζάνη, ο οποίος πλέον επιβλέπει τα αναπτυξιακά έργα της ΔΕΗ στην περιοχή.

Οι κάτοικοι δεν είναι επίσης ξένοι προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, κυρίως λόγω των ορυχείων. Αυτό που τους ανησυχεί είναι αν θα υπάρξουν θέσεις εργασίας ικανές να ανακόψουν τη φυγή προς την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, τις μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, ή προς το εξωτερικό.

"Χαιρετίζουμε κάθε επένδυση που έρχεται εδώ - σημαίνει θέσεις εργασίας", δήλωσε ο Γιάννης Φασίδης, πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων Σπάρτακος της ΔΕΗ. Μόνο ένα πράγμα είναι αδιαπραγμάτευτο, είπε: οποιοδήποτε έργο πρέπει να υλοποιηθεί από τους εργαζομένους της ΔΕΗ.

Επί του παρόντος, η ΔΕΗ διαθέτει γύρω στους 1.250 εργαζομένους στην περιοχή. Στο αποκορύφωμα των κατασκευαστικών εργασιών, θα απαιτηθούν περίπου 7.500 εργαζόμενοι, ανέφερε ο Σουμελίδης. Τα έργα θα δημιουργήσουν τουλάχιστον 2.200 μόνιμες θέσεις εργασίας, εκ των οποίων τα 1.500 άτομα θα χρειαστούν για τη λειτουργία του κέντρου δεδομένων όταν αυτό φτάσει το 1 GW, πρόσθεσε.

Η μετάβαση έχει επίσης σχεδιαστεί ώστε να μετατοπίσει την εστίαση της τοπικής οικονομίας προς τις startups και τις εταιρείες πληροφορικής.

Η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας στην Κοζάνη για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα βοηθήσουν τους φοιτητές να ειδικευτούν σε όσα θα απαιτήσουν τα νέα αυτά έργα. Όπως ακριβώς η εταιρεία δημιούργησε μια "δορυφορική οικονομία" γύρω από την εξόρυξη λιγνίτη και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η επόμενη θα στηθεί γύρω από το νέο κέντρο δεδομένων, δήλωσε ο Θεόδωρος Θεοδουλίδης, πρύτανης του ΠΔΜ.

"Αυτό που λείπει από την περιοχή είναι μια μεγάλη επένδυση που θα αλλάξει την ψυχολογία", είπε ο Θεοδουλίδης, του οποίου ο πατέρας εργαζόταν στα λιγνιτωρυχεία. Πέρα από τα έργα της ΔΕΗ, δεν υπάρχει κάτι άλλο, "οπότε πρέπει να αγκαλιάσουμε αυτή τη μεγάλη επένδυση".