Δάνεια έως 50 δισ. ευρώ αποπλήρωσαν οι επιχειρήσεις σε 2,5 χρόνια

Σε αποπληρωμές οφειλών ύψους έως και περίπου 50 δισ. ευρώ έχουν προχωρήσει οι επιχειρήσεις τα δυόμισι τελευταία χρόνια, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων τους που συνεπάγεται η άνοδος των επιτοκίων.

Αυτό προκύπτει από στοιχεία της Καθημερινής, με βάση τα οποία οι εκταμιεύσεις δανείων από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες από τις αρχές του 2021 έως και το πρώτο εξάμηνο του έτους ανήλθαν περίπου σε 71,5 δισ. ευρώ, ενώ το ίδιο διάστημα η καθαρή πιστωτική επέκταση δεν ξεπέρασε τα 16 δισ. ευρώ.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της διαφοράς –υπολογίζεται μεταξύ 40-50 δισ. ευρώ– επέστρεψε στο τραπεζικό σύστημα με τη μορφή αποπληρωμών με ανακατεύθυνση σε αρκετές περιπτώσεις της νέας εκταμίευσης από μια τράπεζα για το κλείσιμο μιας δανειακής σχέσης σε άλλη τράπεζα. Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, ένα τμήμα των νέων εκταμιεύσεων αφορά πιστωτικά όρια, τα οποία δεν έχουν χρησιμοποιηθεί από τις επιχειρήσεις και παραμένουν ως ανοιχτή πιστωτική γραμμή, αλλά σε κάθε περίπτωση οι υψηλές αποπληρωμές αποτελούν τον κυρίαρχο πιλότο στην αγορά, που ερμηνεύει τη διαφορά μεταξύ εκταμιεύσεων και καθαρής πιστωτικής επέκτασης.

Εκτός από την προσπάθεια να αναχαιτίσουν το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης υφιστάμενων οφειλών, οι γενναίες αποπληρωμές αποδεικνύουν την υψηλή ρευστότητα που «απολαμβάνουν» οι επιχειρήσεις σε μια περίοδο υψηλού πληθωρισμού, επιβεβαιώνοντας ότι η αύξηση των τιμών έχει αυξήσει την κερδοφορία αρκετών κλάδων της οικονομίας, με βασικότερο τον κλάδο της ενέργειας. Μεγάλες αποπληρωμές έχει πραγματοποιήσει και ο κλάδος της ναυτιλίας, που ενισχύθηκε από την επανεκκίνηση του διεθνούς εμπορίου. Σύμφωνα με στοιχεία από τις τράπεζες, αρκετές αποπληρωμές δανείων –αν και όχι στην έκταση των επιχειρηματικών– διαπιστώνονται και στον τομέα της στεγαστικής πίστης, καθώς η άνοδος των επιτοκίων επηρεάζει οριζόντια όλα τα δάνεια αυτής της κατηγορίας που είναι με κυμαινόμενο επιτόκιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις αρχές του 2021 έως και το τέλος του β΄ τριμήνου του τρέχοντος έτους:

– Η Alpha Bank έχει εκταμιεύσει δάνεια 17,7 δισ. ευρώ και την ίδια περίοδο το χαρτοφυλάκιο των ενήμερων δανείων αυξήθηκε κατά 3 δισ. ευρώ, από τα 28,5 δισ. ευρώ στα 31,5 δισ. ευρώ.

– Η Εθνική Τράπεζα έχει εκταμιεύσει δάνεια 14,6 δισ. ευρώ και την ίδια περίοδο το χαρτοφυλάκιο των ενήμερων δανείων αυξήθηκε κατά 6,4 δισ. ευρώ, από τα 22,5 δισ. ευρώ στα 28,9 δισ. ευρώ.

– Η Τράπεζα Πειραιώς έχει εκταμιεύσει δάνεια 20,2 δισ. ευρώ και την ίδια περίοδο το χαρτοφυλάκιο των ενήμερων δανείων αυξήθηκε κατά 3 δισ. ευρώ, από τα 25,8 δισ. ευρώ στα 28,8 δισ. ευρώ.

– Η Eurobank έχει εκταμιεύσει ανάλογου ύψους δάνεια (διευκρινίζεται ότι η τράπεζα δεν δημοσιεύει στοιχεία για τις εκταμιεύσεις ανά τρίμηνο, αλλά σύμφωνα με εκτιμήσεις οι δανειοδοτήσεις ήταν αντίστοιχου ύψους) και το χαρτοφυλάκιο των ενήμερων δανείων αυξήθηκε από τα 31,5 δισ. ευρώ στα 35,2 δισ. ευρώ, καταγράφοντας καθαρή πιστωτική επέκταση 3 δισ. ευρώ (σε αυτά δεν περιλαμβάνονται δάνεια ύψους 9,5 δισ. ευρώ από τις αγορές του εξωτερικού).

Οι υψηλές αποπληρωμές αντισταθμίζουν τις νέες χρηματοδοτήσεις και δημιουργούν προβληματισμό για τη συνέχιση της πιστωτικής επέκτασης την προσεχή τριετία, μετριάζοντας τους στόχους για τις νέες εκταμιεύσεις. Με βάση πάντως τις εκτιμήσεις των τραπεζών, σημαντικό μέρος της πιστωτικής επέκτασης θα προέλθει από τα επενδυτικά σχέδια του Ταμείου Ανάκαμψης, που εξασφαλίζουν φθηνή χρηματοδότηση από το δανειακό σκέλος του Ταμείου, μέσω του οποίου έχουν υποβληθεί επενδυτικά σχέδια ύψους 15 δισ. ευρώ. Μέχρι στιγμής οι εκταμιεύσεις υπολογίζονται στο 15% των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων θα διατεθούν έως και το 2026.

Την τάση κάμψης της αγοράς επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της ΤΤΕ, που δείχνουν ότι ο ετήσιος ρυθμός πιστωτικής επέκτασης επιβραδύνθηκε τον Ιούλιο στο 3,6% από 6,3% τον Ιούνιο, με συνέπεια τα υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων να έχουν μειωθεί στα 70,2 δισ. ευρώ τον Ιούλιο από 71,5 δισ. ευρώ τον Ιούνιο. Ετσι, με βάση τα στοιχεία του Ιουλίου η καθαρή μηνιαία ροή χρηματοδότησης, που αποτυπώνει την καθαρή πιστωτική επέκταση, επανήλθε σε αρνητικό έδαφος κατά 695 εκατ. ευρώ για το επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2023.