Ε.Ε.: Επενδύσεις 330 εκατ. ευρώ για σύντηξη και πυρηνικές τεχνολογίες

Ενα βήμα προς την ανάπτυξη των πυρηνικών τεχνολογιών κάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εγκρίνοντας το νέο Πρόγραμμα Εργασίας για την περίοδο 2026-2027 στο πλαίσιο του Euratom. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα καλύπτει την έρευνα και την καινοτομία στον πυρηνικό τομέα, παρέχοντας συμπληρωματική χρηματοδότηση στο Horizon Europe.

Το νέο πλαίσιο στοχεύει στην ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ε.Ε., της ανταγωνιστικότητας και της τεχνολογικής υπεροχής, ενώ ταυτόχρονα υπηρετεί τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της Κομισιόν, ευθυγραμμίζεται με βασικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως το PINC, το Net-Zero Industry Act, το Clean Industrial Deal και τη στρατηγική για τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), την οποία παρουσίασε η επικεφαλής, Ursula von der Leyen, στη Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια πριν από μερικές ημέρες. Παράλληλα, θέτει τις βάσεις για τη μελλοντική στρατηγική της ΕΕ στη σύντηξη, σύμφωνα με την Κομισιόν.

Οπως επισημαίνει η Κομισιόν, η σύντηξη αναδεικνύεται σε μία από τις πιο φιλόδοξες προοπτικές για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης, με την Ε.Ε. να στοχεύει στη σύνδεση του πρώτου εμπορικού σταθμού σύντηξης με το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Στόχος είναι η παροχή καθαρής, ασφαλούς και οικονομικά προσιτής ενέργειας σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, το Πρόγραμμα Εργασίας 2026-2027 προβλέπει επενδύσεις ύψους 222 εκατ. ευρώ για τη μετάβαση της σύντηξης από τα εργαστήρια στην αγορά. Σύμφωνα με την Κομισιόν, μεταξύ άλλων:

• Δημιουργείται νέα ευρωπαϊκή σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με στόχο την ανάπτυξη εμπορικά βιώσιμων τεχνολογιών σύντηξης και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας.
• Υποστηρίζονται start-ups μέσω των εργαλείων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, ώστε να ωριμάσουν τεχνολογικά και να προσελκύσουν ιδιωτικά κεφάλαια.
• Δίνεται προτεραιότητα στη βασική έρευνα και στην ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, με αξιοποίηση κοινών ερευνητικών υποδομών.

Επενδύσεις σε καινοτομία, ασφάλεια και ανθρώπινο δυναμικό

Με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. να εκτιμάται ότι θα διπλασιαστεί έως το 2050, το νέο πρόγραμμα εστιάζει στην ενίσχυση της ερευνητικής βάσης και της καινοτομίας για την ανάπτυξη ασφαλών, «ευρωπαϊκών» τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών.

Στον τομέα της πυρηνικής σχάσης, προβλέπονται κονδύλια 108 εκατ. ευρώ για συνεργατική έρευνα που καλύπτει, μεταξύ άλλων, τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, την ακτινοπροστασία και την ανάπτυξη νέων υλικών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην ασφάλεια της μακροχρόνιας λειτουργίας των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών, καθώς και στην εξέλιξη των SMRs, των προηγμένων αντιδραστήρων και των πυρηνικών καυσίμων.

Παράλληλα, το πρόγραμμα ενισχύει την έρευνα στην πυρηνική ιατρική, με στόχο την αυτάρκεια της Ε.Ε. στην παραγωγή ισοτόπων για νέες θεραπευτικές εφαρμογές, σύμφωνα πάντοτε με την Κομισιόν.

Τέλος, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσέλκυση νέων επιστημόνων στον πυρηνικό τομέα, τόσο από την Ε.Ε. όσο και από το εξωτερικό, μεταξύ άλλων μέσω των υποτροφιών Marie Skłodowska-Curie. Το πρόγραμμα διευκολύνει επίσης την πρόσβαση σε τουλάχιστον 230 πυρηνικές ερευνητικές υποδομές στην Ευρώπη, ενώ προωθεί την ενσωμάτωση Ουκρανών ερευνητών στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ερευνας.