Ενίσχυση στεγαστικού αποθέματος: Τα προγράμματα που κάνουν πρεμιέρα φέτος

Συνολικά 43 διαφορετικά στεγαστικά εργαλεία αναπτύσσει η κυβέρνηση με στόχο να ανοίξουν κλειστά ακίνητα και να ενισχυθεί συνολικά το στεγαστικό απόθεμα, με προγράμματα όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» και την «Κοινωνική Αντιπαροχή». 

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, η χώρα διαθέτει 2.277.615 κενές κατοικίες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 35% του συνόλου, επηρεάζοντας το γενικότερο στεγαστικό πρόβλημα.

Στις κατοικίες αυτές περιλαμβάνονται εξοχικά και δευτερεύουσες κατοικίες, ενώ ένα μεγάλο μέρος τους βρίσκεται στην επαρχία. Στην Αττική είναι συγκριτικά πολύ λιγότερες, αποτελούν το 24% του συνόλου.

Ακόμη, πολλές από τις κενές κατοικίες δεν είναι άμεσα κατοικήσιμες, ενώ άλλες ίσως βρίσκονται μακριά από θέσεις εργασίας και υπηρεσίες, δηλαδή από τα σημεία όπου οι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν.

Μέτρα και λύσεις

Η επιδείνωση του στεγαστικού προβλήματος, ειδικά μετά το 2021, συνέβαλε στην επανεκκίνηση της στεγαστικής πολιτικής στη χώρα, με ολοένα και περισσότερα στοχευμένα μέτρα.

Για παράδειγμα, ο νόμος 5167/2024 διπλασιάζει τον ΕΝΦΙΑ για ακίνητα τραπεζών και funds τα οποία μένουν κενά.

Επιπλέον, το κράτος ενισχύει και ιδιωτικές επενδύσεις συντήρησης, με φοροελάφρυνση 30% για δαπάνες επισκευής έως 5.000 ευρώ τον χρόνο, με την προϋπόθεση ηλεκτρονικής πληρωμής.

Ενώ καταργεί και τον φόρο για δαπάνες ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης έως 16.000 ευρώ ετησίως.

Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Νοικιάζω», όπου καλύπτεται περίπου 60% των εξόδων ανακαίνισης με ανώτατο ποσό στις 13.500 ευρώ και προϋπόθεση διάθεσης στη μακροχρόνια μίσθωση, σχεδιάστηκε επίσης για να στηρίξει την προσφορά κατοικιών.

Άλλα μέτρα, τα οποία ισχύουν είναι η επιστροφή ενοικίου, το επίδομα στέγασης ύψους 70 έως 210 ευρώ που δίνεται από τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), το αντίστοιχο επίδομα για ανασφάλιστους ή άλλα μικρότερα επιδόματα στοχεύουν στην πλευρά της ζήτησης και το πρόγραμμα «Σπίτι μου».

Ακόμα, ο νόμος 5162/2024 δίνει κίνητρα στους ιδιοκτήτες για μετατροπή κατοικιών από κενές ή βραχυχρόνιες σε μακροχρόνιες μισθώσεις.

Τα νέα δεδομένα

Το 2026 θα είναι μια χρονιά «κλειδί» για το στεγαστικό ζήτημα, καθώς θα κάνει «πρεμιέρα» το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, με χρηματοδότηση από το RRF, όπου οι συνεπείς ενοικιαστές θα μπορούν να αποκτούν πιστοποιητικό φερεγγυότητας.

Αλλά και ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, ο οποίος αναμένεται να «σώσει» περίπου 20.000 ευάλωτα νοικοκυριά καθώς προβλέπει την κρατική επιδότηση ενοικίου για έως και 12 χρόνια, ενώ προσφέρει και δικαίωμα επαναγοράς κατοικίας.

Ακόμα, το κράτος έχει εξαγγείλει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κοινωνικής αντιπαροχής, όπου το Δημόσιο θα αξιοποιήσει κρατικά ακίνητα ως ενοικιαζόμενες κοινωνικές κατοικίες.

Τέλος, οι δήμοι της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης εφαρμόζουν κι αυτοί τοπικά προγράμματα για την προσιτή στέγη.