Εξωτερικό ισοζύγιο: «Τρύπα» 7 δισ. ευρώ πίσω από την ανάπτυξη

«Τρύπα» 7 δισ. ευρώ άφησε στην ελληνική οικονομία το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών στο α’ τρίμηνο του 2026, την ώρα που η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κινήθηκε με ρυθμό 2%, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

Το ισοζύγιο είναι ο δείκτης που δείχνει πόσο από την εγχώρια ζήτηση, την κατανάλωση και τις επενδύσεις μετατρέπεται τελικά σε εισαγωγές, αντί να στηρίζει περισσότερο την εγχώρια παραγωγή και τις εξαγωγές αλλάζοντας έτσι και το μοντέλο της ελληνικής ανάπτυξης.

Η εικόνα του α’ τριμήνου έχει διπλή ανάγνωση καθώς από τη μία πλευρά, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εισαγωγές, στοιχείο που λειτούργησε υποστηρικτικά για το ΑΕΠ, ενώ από την άλλη, σε απόλυτα μεγέθη, οι εισαγωγές παρέμειναν πολύ υψηλότερα, κρατώντας ανοιχτό ένα μεγάλο εξωτερικό άνοιγμα.

Η ποιότητα της ανάπτυξης

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σε τρέχουσες τιμές και χωρίς εποχική διόρθωση, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών διαμορφώθηκαν σε 20,584 δισ. ευρώ στο α’ τρίμηνο, ενώ οι εισαγωγές έφτασαν τα 27,317 δισ. ευρώ. Η διαφορά των δύο μεγεθών αφήνει άνοιγμα 6,733 δισ. ευρώ στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών.

Σημειώνεται πως με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το ισοζύγιο πληρωμών, στο ίδιο διάστημα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε κατά 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το α’ τρίμηνο του 2025 και διαμορφώθηκε σε 7 δισ. ευρώ, παρότι τα ισοζύγια αγαθών και υπηρεσιών κινήθηκαν βελτιωτικά.

Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εξαντλείται στο αν οι εξαγωγές αυξήθηκαν περισσότερο από τις εισαγωγές σε ένα τρίμηνο. Το βαθύτερο ζήτημα είναι αν το παραγωγικό μοντέλο μπορεί να μειώσει σταθερά την ανάγκη εξωτερικής χρηματοδότησης ή αν κάθε φάση ενίσχυσης της ζήτησης θα ξανανοίγει την ίδια «πληγή».

Το «καμπανάκι» των εισαγωγών

Η ΕΛΣΤΑΤ, στα στοιχεία εμπορευματικών συναλλαγών, κατέγραψε για το διάστημα Ιανουαρίου – Μαρτίου 2026 εμπορικό έλλειμμα αγαθών 7,853 δισ. ευρώ. Το συνολικό έλλειμμα μειώθηκε κατά 7,2% σε σχέση με πέρυσι, όμως χωρίς τα πετρελαιοειδή αυξήθηκε κατά 154 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 2,4%.

Η συνολική εικόνα βελτιώνεται λόγω της επίδρασης των καυσίμων, αλλά στον πυρήνα του εμπορίου, χωρίς πετρελαιοειδή, οι εισαγωγές συνεχίζουν να τρέχουν πιο γρήγορα από τις εξαγωγές. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στο α’ τρίμηνο οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 3,4% σε τρέχουσες τιμές, ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές κατά 6,2%.

Το ίδιο σημείο έχει επισημάνει και η Κομισιόν στην εαρινή της πρόβλεψη για την Ελλάδα, αναφέροντας ότι η ζήτηση για εισαγωγές αναμένεται να παραμείνει ισχυρή λόγω της υψηλής εισαγωγικής εξάρτησης των επενδύσεων. Η Κομισιόν προβλέπει για το 2026 έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 7,1% του ΑΕΠ, έναντι 6% το 2025.

Το πρακτικό συμπέρασμα για την οικονομία είναι ότι η ανάπτυξη του 2026 δεν θα κριθεί μόνο από το αν θα αυξηθούν οι επενδύσεις αλλά και από το τι είδους επενδύσεις θα γίνουν, καθώς αν η επενδυτική ώθηση οδηγεί κυρίως σε εισαγόμενο εξοπλισμό, εισαγόμενη τεχνολογία και εισαγόμενες πρώτες ύλες, τότε ένα μέρος της ανάπτυξης θα διαρρέει στο εξωτερικό.

Ο ρόλος των υπηρεσιών

Το αντίβαρο παραμένουν οι υπηρεσίες και κυρίως ο τουρισμός. Η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε στο α’ τρίμηνο αύξηση 38,3% στις αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών και άνοδο 64,3% στις ταξιδιωτικές εισπράξεις, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί το πλεόνασμα του ταξιδιωτικού ισοζυγίου.

Ωστόσο, ούτε αυτό αρκεί για να κλείσει την «τρύπα, καθώς η βελτίωση στις υπηρεσίες αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη μείωση του πλεονάσματος στις μεταφορές και από έλλειμμα στις λοιπές υπηρεσίες. Με άλλα λόγια, ο τουρισμός βοηθά, αλλά δεν αναιρεί το διαρθρωτικό άνοιγμα που δημιουργεί η εισαγωγική εξάρτηση της οικονομίας.

Το επόμενο στοίχημα είναι αν η άνοδος των επενδύσεων, που εμφανίστηκε ισχυρή σε ετήσια βάση στο α’ τρίμηνο, θα μετατραπεί σε μεγαλύτερη παραγωγική βάση και εξαγωγική δυνατότητα ή αν θα συνοδευτεί από νέα αύξηση εισαγωγών. Στο κυβερνητικό μακροοικονομικό σενάριο για το 2026 προβλέπεται ήδη ότι οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών θα αυξηθούν κατά 4,4%, ταχύτερα από τις εξαγωγές, οι οποίες προβλέπονται στο 2,9%, με αρνητική συμβολή του εξωτερικού ισοζυγίου στην ανάπτυξη κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες.