Φρένο στην κατανάλωση λόγω πληθωρισμού – Τα νούμερα της ανάπτυξης απέναντι στην πραγματική οικονομία

Την ανηφόρα έχει πάρει ο πληθωρισμός με την ακρίβεια να μην περιορίζεται στα καύσιμα αλλά να διαχέεται σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες και να πιέζει τα νοικοκυριά. Τα στοιχεία από τις τιμοληψίες της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δείχνουν ότι τον Απρίλιο ο δείκτης κινήθηκε κοντά στο 5%, από 3,9% τον Μάρτιο, επιβεβαιώνοντας ότι οι ανατιμητικές πιέσεις παραμένουν ισχυρές και διαχέονται σε όλο το φάσμα της αγοράς.

Η ακρίβεια δεν πλήττει μόνο το διαθέσιμο εισόδημα, αλλά αρχίζει να αφήνει σαφές αποτύπωμα και στην κατανάλωση. Καύσιμα, ενέργεια, μεταφορές και βασικά είδη διατροφής συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκών ανατιμήσεων, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και ενισχύοντας τη συγκράτηση δαπανών.

Οι ανησυχίες εντείνονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, από τις Βρυξέλλες προειδοποίησε για την ανάγκη προετοιμασίας ακόμη και για δυσμενή σενάρια επισημαίνοντας ότι οι πιέσεις είναι ήδη εμφανείς σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Στην Ελλάδα, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή ανήλθε τον Απρίλιο στο 4,6%, με αιχμή τις τιμές της ενέργειας. Το οικονομικό επιτελείο διατηρεί δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 200 εκατ. ευρώ για πρόσθετες παρεμβάσεις βάζοντας σε πρώτο πλάνο τη διατήρηση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης.

Προβλέψεις

Ήδη, οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω. Για το 2026, το υπουργείο Οικονομικών τοποθετεί τον δείκτη στο 3,2%, έναντι αρχικής εκτίμησης 2,2%, ενώ αντίστοιχες αναθεωρήσεις έχουν γίνει από την Τράπεζα της Ελλάδος και το ΔΝΤ, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις θα είναι πιο επίμονες.

Ανοδο τιμών περιμένουν 7 στα 10 νοικοκυριά

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η καταναλωτική συμπεριφορά αλλάζει αισθητά. Η έρευνα του ΙΟΒΕ καταγράφει περαιτέρω επιδείνωση του κλίματος, με τον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να υποχωρεί στις -54,7 μονάδες τον Απρίλιο, από -52,5 τον Μάρτιο. Οι Έλληνες καταναλωτές παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πίεση στα εισοδήματα είναι πλέον εμφανής στην καθημερινότητα. Πάνω από επτά στα δέκα νοικοκυριά αναμένουν νέα άνοδο των τιμών, ενώ το 63% δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» το μήνα. Παράλληλα, επτά στους δέκα καταναλωτές εκτιμούν ότι η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώθηκε το τελευταίο 12μηνο.

Τα νοικοκυριά κόβουν δαπάνες

Η αντίδραση των καταναλωτών αποτυπώνεται στην περιορισμένη διάθεση για δαπάνες. Το 58% δηλώνει ότι θα μειώσει μεγάλες αγορές, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των καταναλωτών θεωρεί απίθανη οποιαδήποτε αποταμίευση.

Την ίδια ώρα, οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν ισχυρές, ενισχύοντας το κλίμα ανασφάλειας. Σχεδόν τρία στα τέσσερα νοικοκυριά αναμένουν συνέχιση της ανόδου των τιμών, ενώ αυξάνεται και η αβεβαιότητα για το μέλλον. Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τις μεγάλες δαπάνες καθώς η πρόθεση αγοράς ή κατασκευής κατοικίας παραμένει εξαιρετικά χαμηλή.