Γερμανία: Προς εξαφάνιση οι οικογενειακές επιχειρήσεις

Ο Steffen Cyris, ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος της Schrutka-Peukert, μιας βαυαρικής εταιρείας κατασκευής ψυγείων, καυχήθηκε στο περσινό χριστουγεννιάτικο πάρτι για τα γεμάτα παραγγελίες βιβλία της εταιρείας.

Ωστόσο, μόλις σε λίγες εβδομάδες, αυτή η αισιοδοξία εξαφανίστηκε. Κρεοπωλεία και αρτοποιεία ακύρωσαν τις παραγγελίες τους, επικαλούμενα τη διακοπή μίας σειράς επιδοτήσεων στις αρχές Ιανουαρίου. Τώρα, με τη χώρα να διολισθαίνει βαθύτερα στην ύφεση, ο Cyris ανησυχεί όλο και περισσότερο για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της επιχείρησής του.

Η ανησυχία του Cyris αντανακλά την αυξανόμενη απογοήτευση μεταξύ των περίπου τριών εκατομμυρίων οικογενειακών εταιρειών της Γερμανίας – που εξακολουθούν να είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας της χώρας – οι οποίες βρίσκονται σε οριακό σημείο. Με την οικονομία σε δυσπραγία, αυξημένο κόστος δανεισμού και πολλαπλασιασμό της γραφειοκρατίας, οι ιδιοκτήτες βλέπουν όλο και περισσότερο τις κρίσιμες επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες ως ανέφικτες ή δεν αξίζουν τον κόπο και προσπαθούν να τις υιοθετήσουν.

«Ο αριθμός των μικρών και μεσαίων γερμανικών εταιρειών που διατίθενται προς πώληση έχει συσσωρευτεί εδώ και χρόνια», δήλωσε ο Jens Krane, επικεφαλής συγχωνεύσεων και εξαγορών στην Commerzbank, η οποία ειδικεύεται στο Mittelstand της χώρας ή σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Αφού η πανδημία και η ενεργειακή κρίση ώθησαν πολλούς στα άκρα, «ένας συνδυασμός νέων κανονισμών και η ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις στο μετασχηματισμό ή την κλιμάκωση των επιχειρήσεων δημιούργησε την αίσθηση ότι “έχασα αρκετά” σε πολλούς επιχειρηματίες».

Η Mittelstand της Γερμανίας έχει χτίσει μια φήμη παγκοσμίως για πολλές εξαιρετικά εξειδικευμένες εταιρείες σε όλη τη χώρα και συχνά αποκαλούνται κρυφοί πρωταθλητές. Παραδοσιακά, οι ιδιοκτήτες προτιμούσαν να μεταβιβάζουν τις εταιρείες τους εντός της οικογένειας και σκέφτηκαν μια πώληση μόνο σε περίπτωση ανάγκης.

Ο Burc Hesse, εταιρικός συνεργάτης στη δικηγορική εταιρεία Latham Watkins, δήλωσε ότι οι εταιρείες είναι πλέον πιο ανοιχτές σε προσφορές από επενδυτές, όπως ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.

«Αυτό που συνεχίζουμε να ακούμε από τους Γερμανούς ιδιοκτήτες είναι ότι η πολυπλοκότητα της λειτουργίας μιας επιχείρησης είναι μεγαλύτερη από ποτέ», ανέφερε ο Hesse. 

Οι συνθήκες έχουν γίνει ακόμη πιο δύσκολες αφού το συνταγματικό δικαστήριο της Γερμανίας πέρυσι κάλεσε την κυβέρνηση συνασπισμού να σταματήσει την υπερβολική χρηματοδότηση εκτός προϋπολογισμού. Η κυβέρνηση έπρεπε να περιορίσει τις δαπάνες, γεγονός που περιόρισε επίσης ορισμένα κεφάλαια για επιχειρήσεις που ήδη αντιμετώπιζαν υψηλότερο ενεργειακό κόστος.

«Δέχομαι κλήσεις από οικογενειακούς επιχειρηματίες, που αντιμετωπίζουν προβλήματα σχεδόν κάθε εβδομάδα: Να πουλήσουμε; Μήπως πρέπει να το κάνουμε; Αξίζει ακόμα να είσαι επιχειρηματίας στη Γερμανία;», είναι το ερώτημα που θέτει ο Peter May, ιδρυτής της May Consulting, η οποία ειδικεύεται σε οικογενειακές εταιρείες. 

Η υπερβολική γραφειοκρατία, είναι ακόμη ένα εμπόδιο που περιπλέκει και αποσπά την προσοχή από τις καθημερινές λειτουργίες, σύμφωνα με τον May. Η Γερμανία εισήγαγε έναν νόμο πέρυσι, για παράδειγμα, που απαιτεί από εταιρείες με περισσότερους από 50 υπαλλήλους να δημιουργήσουν ένα ανώνυμο σύστημα καταγγελιών που μπορεί να κοστίσει δεκάδες χιλιάδες ευρώ. Η γερμανική κυβέρνηση αποσπά επίσης κεφάλαια διάσωσης από την εποχή της πανδημίας, δημιουργώντας πρόσθετους πονοκεφάλους σε ορισμένες εταιρείες.

«Η χώρα ασφυκτιά από την υπερβολική γραφειοκρατία που διαπερνά όλους τους τομείς της ζωής», προσέθεσε ο May. 

Ο υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ, μέλος του κόμματος των Ελεύθερων Δημοκρατών που είναι υπέρ των επιχειρήσεων, εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες τον περασμένο μήνα, σημειώνοντας ότι την περασμένη δεκαετία, η Γερμανία έχει υποχωρήσει στις αξιολογήσεις ως προς το επιχειρείν. 

Μια άλλη πρόκληση για τους ιδιοκτήτες των γερμανικών οικογενειακών επιχειρήσεων, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στη γενιά του boomer που βοήθησε στην ανοικοδόμηση της χώρας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι το θέμα της διαδοχής.

«Η νοοτροπία των κληρονόμων έχει αλλάξει και όλο και λιγότεροι κληρονόμοι εταιρειών είναι πρόθυμοι να αναλάβουν την ευθύνη ως διευθύνοντες σύμβουλοι για τους γονείς τους», δήλωσε ο Jan-Philipp Pfander, συνεργάτης στην Proventis Partners, μια εταιρική χρηματοοικονομική εταιρεία συμβούλων σχετικά με τις πωλήσεις οικογενειακών εταιρειών στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία.

Περίπου 125.000 μικρές και μεσαίες εταιρείες θα μεταβιβάζονται σε νέους ιδιοκτήτες κάθε χρόνο μέχρι το 2027 και σχεδόν τα τρία τέταρτα από αυτές θεωρούν τη διαδοχή ως πρόβλημα, έγραψε σε πρόσφατο σημείωμα η γερμανική τράπεζα ανάπτυξης KfW.

Ακόμα κι αν υπάρχει διάδοχος, η προοπτική μιας πώλησης σπανίως βγαίνει στην επιφάνεια. Ο Νόρμπερτ Στάιν, ιδρυτής του κατασκευαστή φωτογραφικών μηχανών Vitronic, προσέλαβε έναν εξωτερικό διευθύνοντα σύμβουλο το 2020, μόνο τότε για να πωλήσει την εταιρεία σε μια ανταγωνίστρια που ανήκει στη δισεκατομμυριούχο επενδύτρια Renata Kellnerova από την Τσεχία. 

Άλλοι ιδιοκτήτες εταιρειών εξετάζουν πάλι το ενδεχόμενο στροφής σε ευκαιρίες εκτός Ευρώπης, όπως οι ΗΠΑ.

Bloomberg