Γερμανία: Προς συνταξιοδότηση στα 70 – Σταδιακή επιστροφή στο καθεστώς Bismarck

Η Γερμανία αναμένεται να αυξήσει σταδιακά το όριο συνταξιοδότησης στα 70 έτη έως τις αρχές της δεκαετίας του 2090, σύμφωνα με τις προτάσεις της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης που υποστηρίζει ο καγκελάριος Friedrich Merz προκειμένου να διασφαλισθεί η βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος εν μέσω της γήρανσης του πληθυσμού.

Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε για να διερευνήσει τις δυνατότητες παρεμβάσεων στο συνταξιοδοτικό σύστημα, παρουσίασε την Τρίτη τα πορίσματά της και μεταξύ άλλων ανέφερε ότι η ηλικία συνταξιοδότησης θα πρέπει να συνδέεται με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, καθώς και ότι η πρόωρη συνταξιοδότηση θα πρέπει να καταργηθεί.

«Κανένας πολίτης δεν χρειάζεται να ανησυχεί», δήλωσε ο Merz, προσθέτοντας ότι τα μέτρα θα αποτρέψουν την κατάρρευση του καταπονημένου συνταξιοδοτικού συστήματος και θα ενισχύσουν το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών. Οι νέοι, υποστήριξε, θα βρουν «λόγο για αισιοδοξία» χάρη στα μέτρα αυτά, τα οποία θα «απαλλάξουν» τους ώμους τους από ένα «τεράστιο βάρος».

Στις βασικές συστάσεις της επιτροπής περιλαμβάνεται η επένδυση των υποχρεωτικών εισφορών των εργαζομένων και των εργοδοτών στο χρηματιστήριο, με στόχο την αύξηση και τη διασφάλιση της αξίας τους για τις μελλοντικές γενιές. Προτείνεται, επίσης, η επέκταση των υποχρεωτικών συνταξιοδοτικών εισφορών.

Η τρέχουσα ηλικία συνταξιοδότησης για όσους συνταξιοδοτηθούν στις αρχές της δεκαετίας του 2030 στη Γερμανία είναι τα 67 έτη, ηλικία που καθορίστηκε πριν από περίπου δύο δεκαετίες. Η επιτροπή εκτιμά ότι η ηλικία αυτή θα πρέπει να αυξηθεί σταδιακά, σύμφωνα με το προσδόκιμο ζωής, φτάνοντας περίπου στα 70 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2090.

Η Γερμανία αντιμετωπίζει έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς γήρανσης πληθυσμού στον κόσμο και -όπως πολλές δυτικές χώρες- πρέπει να διασφαλίσει το μέλλον του συνταξιοδοτικού συστήματος, καθώς όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τις συντάξεις όλο και περισσότερων συνταξιούχων που ζουν όλο και περισσότερο.

Η κυβέρνηση ευελπιστεί να έχει ψηφιστεί η συνταξιοδοτική μεταρρυθμίσεις πριν από τη θερινή διακοπή τον επόμενο μήνα, αν και πρέπει να προηγηθεί η συζήτηση και η ψήφιση στο κοινοβούλιο. 

Οι αντιρρήσεις

Οι επικριτές της μεταρρύθμισης, όπως κάποια αριστερά μέλη της κυβέρνησης καθώς και συνδικαλιστικές οργανώσει, επικρίνουν την πρόταση να καταργηθεί το δικαίωμα όσων έχουν εργαστεί για 45 χρόνια να συνταξιοδοτηθούν στα 63 χωρίς καμία μείωση της σύνταξής τους, υποστηρίζοντας ότι αυτό το μέτρο θα αποτελούσε τιμωρία σε χαμηλόμισθα  και επίπονα επαγγέλματα, όπως οι οικοδόμοι.

Παράλληλα, οι επικριτές τονίζουν ότι η εξάρτηση του συνταξιοδοτικού από την κεφαλαιαγορά στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων είναι ανεπιθύμητη και θα μπορούσε να οδηγήσει σε αστάθεια, ειδικά σε μια περίοδο που η οικονομία παρουσιάζει κακή πορεία. Οι Γερμανοί είναι γενικά συχνά απρόθυμοι να επενδύουν, προτιμώντας να χρησιμοποιούν λογαριασμούς ταμιευτηρίου.

Ο Merz, πρώην τραπεζίτης επενδύσεων, τόνισε τη σημασία της υιοθέτησης μιας μακροπρόθεσμης προοπτικής. «Η χρήση της κεφαλαιαγοράς στο νόμιμο συνταξιοδοτικό σύστημα είναι ίσως ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και σταθερότητα του συνταξιοδοτικού μας συστήματος», δήλωσε.

Η θεμελίωση του συνταξιοδοτικού από τον Bismarck

Το συνταξιοδοτικό σύστημα της Γερμανίας είναι το παλαιότερο στον κόσμο, καθώς εισήχθη από τον θεμελιωτή του ευρωπαϊκού κράτους πρόνοιας, τον καγκελάριο Otto von Bismarck το 1889. Οι λόγοι ήταν κυρίως για πολιτικοί, καθώς ήλπιζε να υπονομεύσει την άνοδο του σοσιαλιστικού κινήματος, απομακρύνοντας τους εργαζόμενους από τα συνδικάτα και κερδίζοντας την αφοσίωσή τους στη Γερμανική Αυτοκρατορία.

Η αρχική ηλικία συνταξιοδότησης ορίστηκε στα 70 έτη, μια ηλικία που εκείνη την εποχή πολύ λιγότεροι εργαζόμενοι κατάφερναν να φτάσουν. Λίγο περισσότερο από 200 χρόνια μετά την καθιέρωση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η ηλικία συνταξιοδότησης ενδέχεται να επανέλθει στα 70 έτη για όσους γεννηθούν από το 2021 και μετά.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία του 2024, περίπου το 23% των Γερμανών – ή 19 εκατομμύρια – είναι 65 ετών και άνω, σε σύγκριση με μόλις 15% το 1991. Ο μέσος όρος προσδόκιμου ζωής για τους άνδρες είναι 78,5 έτη και για τις γυναίκες 83,2 έτη.

Guardian