Η ΕΚΤ ετοιμάζεται για μείωση επιτοκίων τον Ιούνιο εν μέσω εμπορικής αβεβαιότητας

Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ετοιμάζονται να μειώσουν περαιτέρω τα επιτόκια, αναμένοντας μόνιμη ζημία στην οικονομία από τους αμερικανικούς δασμούς, ακόμη και αν η κυβέρνηση του Ρεπουμπλικανού Ντόναλντ Τραμπ μαλακώσει τη στάση της τις επόμενες εβδομάδες.

Μετά από έντονες συνεδριάσεις στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) αυτή την εβδομάδα, οι περισσότεροι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής φεύγουν απογοητευμένοι από την Ουάσιγκτον. Προβλέπουν ότι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του Ντόναλντ Τραμπ θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την αβεβαιότητα, περιορίζοντας τις δαπάνες και τις επενδύσεις – και τελικά τον πληθωρισμό για αρκετό καιρό ακόμη. Η ανατίμηση του ευρώ, οι αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης λόγω των αυξημένων δημοσιονομικών δαπανών και η πτώση των τιμών της ενέργειας θα επιβαρύνουν επίσης τις τιμές, ενισχύοντας την υπόθεση για μια όγδοη μείωση των επιτοκίων κατά ένα τέταρτο της μονάδας τον Ιούνιο.

Το τι θα συμβεί στη συνέχεια θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επικαιροποιημένες προβλέψεις για τον πληθωρισμό το επόμενο έτος και μετέπειτα. 

Οι οικονομολόγοι της Bank of America, της Deutsche Bank και της Morgan Stanley βλέπουν ήδη το επιτόκιο καταθέσεων -που σήμερα είναι στο 2,25%- να πέφτει τουλάχιστον στο 1,5% φέτος για να τονωθεί η ζήτηση. Ενώ τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένων των Olli Rehn και Gediminas Simkus, έχουν σηματοδοτήσει ότι είναι ανοιχτοί να εξετάσουν το ενδεχόμενο να οδηγήσουν το κόστος δανεισμού προς αυτά τα επίπεδα, άλλοι, όπως οι Klaas Knot και Martins Kazaks, προειδοποιούν για υπερβολικό ακτιβισμό, υποστηρίζοντας ότι ο μεσοπρόθεσμος αντίκτυπος των πρόσφατων γεγονότων παραμένει ασαφής.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στην επίσημη γραμμή της ΕΚΤ. «Όταν το μέγεθος και η κατανομή των σοκ είναι εξαιρετικά αβέβαια, δεν μπορούμε να παρέχουμε βεβαιότητα με τη δέσμευση σε μια συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων», δήλωσε στους υπουργούς Οικονομικών και στους συναδέλφους κεντρικούς τραπεζίτες την Παρασκευή (25.4.2025).

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, δήλωσε ότι η ΕΚΤ πρέπει να είναι «εξαιρετικά εξαρτώμενη από τα δεδομένα». Οι περισσότερες από τις τελευταίες εκθέσεις υποδηλώνουν ασθενέστερη αναπτυξιακή δυναμική στο μέλλον. Μια έρευνα διευθυντών αγορών αποκάλυψε καταθλιπτική εμπιστοσύνη και υποτονική ζήτηση, ενώ οι προβλέψεις του ΔΝΤ που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη (22.4.2025) υποβάθμισαν την επέκταση της οικονομίας των 20 χωρών σε μόλις 0,8% φέτος από 1% προηγουμένως. 

Η ηπιότερη ανάπτυξη συνοδεύεται από χαμηλότερο πληθωρισμό. Το ΔΝΤ, όπως και η ΕΚΤ, προβλέπει ότι οι πιέσεις στις τιμές θα φθάσουν το 2% κάποια στιγμή στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Αλλά σε σύγκριση με ό,τι διαφάνηκε από ορισμένους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής που επισκέπτονται την Ουάσιγκτον από την Ευρώπη, το μήνυμά του είναι πιο γερακίσιο.

Η επίτευξη του στόχου του 2% «μπορεί να επιτευχθεί με άλλη μια μείωση κατά 25 μονάδες βάσης», δήλωσε την Παρασκευή στους δημοσιογράφους ο Άλφρεντ Κάμερ, διευθυντής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ. «Δεν βλέπουμε την ανάγκη να πάμε χαμηλότερα από το 2%» ελλείψει «σημαντικών σοκ». Αυτό το όριο θεωρείται από τους οικονομολόγους ότι είναι η πλησιέστερη εκτίμηση του ουδέτερου, που δεν διευκολύνει ούτε περιορίζει τη ζήτηση.

Θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα κρίσιμο σημείο που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ιδίως οι πιο «γερακίσιοι», μπορεί να είναι απρόθυμοι να περάσουν. «Εάν ο πληθωρισμός υπολείπεται σημαντικά του στόχου και για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, η φυσική επιλογή θα ήταν η μείωση των επιτοκίων σε περιοχή κινήτρων», δήλωσε ο Kazaks, ο οποίος είναι επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Λετονίας, σε συνέντευξή του χθες Σάββατο (26.4.2025). «Επί του παρόντος δεν ισχύει κάτι τέτοιο». 

Ο Ολλανδός συνάδελφός του, Klaas Knot, υποστήριξε σε ομιλία του την Τετάρτη (23.4.2025) ότι η ουδετερότητα «παραμένει σε γενικές γραμμές το μέρος που πρέπει να υπάρχει». Ενώ ο πληθωρισμός μπορεί να επιβραδυνθεί ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως, υποστήριξε ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από τις εμπορικές διαταραχές και τις υψηλότερες ευρωπαϊκές δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές είναι «πολύ λιγότερο σαφείς».

Τα σχόλιά του υποδηλώνουν ότι η ΕΚΤ στις 5 Ιουνίου -στην τελευταία συνεδρίαση στην οποία συμμετέχει πριν από το τέλος της θητείας του- θα αναγκαστεί να μειώσει τις προοπτικές για την αύξηση των τιμών καταναλωτή το επόμενο έτος από το 1,9% που προέβλεπε τον Μάρτιο. Αλλά είναι η μέτρηση του 2027 που θα έχει σημασία για να εκτιμηθεί αν οι τιμές θα είναι σταθερές στη συνέχεια.

Παρά την αβεβαιότητα, ορισμένοι από τους συναδέλφους του είναι σχεδόν έτοιμοι να κηρύξουν τη νίκη. Ο Γάλλος Francois Villeroy de Galhau υποστήριξε ότι «επί του παρόντος δεν υπάρχει πληθωριστικός κίνδυνος στην Ευρώπη». Ο συνάδελφός του Peter Kazimir από τη Σλοβακία συμφώνησε ότι ο πληθωρισμός θα πλησιάσει τον στόχο του τους επόμενους μήνες – αντί για τις αρχές του 2026, όπως προβλεπόταν μόλις τον περασμένο μήνα.