Η έλλειψη πετρελαίου απειλεί να εξελιχθεί σε κρίση εφοδιασμού για τα πάντα

Έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, μια αυξανόμενη έλλειψη αργού πετρελαίου απειλεί να εξελιχθεί σε κάτι ακόμη χειρότερο: έλλειψη σχεδόν των πάντων.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μειώνοντας την παγκόσμια προσφορά κατά περίπου ένα πέμπτο. Η διαταραχή αυτή δεν έχει εκτοξεύσει μόνο τις τιμές των καυσίμων, αλλά έχει επίσης πιέσει την προσφορά πετροχημικών που είναι απαραίτητα για την παραγωγή καθημερινών προϊόντων όπως παπούτσια, ρούχα και πλαστικές σακούλες.

Αυτή η πίεση εξαπλώνεται πλέον σε κάθε γωνιά της καταναλωτικής αγοράς, καθώς αυξάνονται οι τιμές υλικών όπως το πλαστικό, το καουτσούκ και ο πολυεστέρας. Ο αντίκτυπος είναι μέχρι στιγμής πιο εμφανής στην Ασία, η οποία αντιπροσωπεύει πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας μεταποίησης και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και άλλων πρώτων υλών.

Στη Νότια Κορέα, όπου οι πολίτες έχουν αρχίσει να αγοράζουν πανικόβλητοι σακούλες απορριμμάτων, η κυβέρνηση έχει ενθαρρύνει τους διοργανωτές εκδηλώσεων να περιορίσουν τη χρήση ειδών μίας χρήσης. Η Ταϊβάν δημιούργησε γραμμή υποστήριξης για κατασκευαστές που έχουν ξεμείνει από πλαστικό, ενώ οι καλλιεργητές ρυζιού δήλωσαν στα τοπικά μέσα ότι ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές επειδή δεν μπορούν να προμηθευτούν σακούλες κενού αέρος.

Στην Ιαπωνία, η πετρελαϊκή κρίση έχει προκαλέσει φόβους ότι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια δεν θα μπορούν να λάβουν θεραπεία λόγω έλλειψης πλαστικών σωλήνων που χρησιμοποιούνται στην αιμοκάθαρση. Κατασκευαστές γαντιών στη Μαλαισία αναφέρουν ότι η έλλειψη ενός παραπροϊόντος πετρελαίου, απαραίτητου για την παραγωγή λάτεξ από καουτσούκ, απειλεί την παγκόσμια προμήθεια ιατρικών γαντιών.

«Αυτό επηρεάζει τα πάντα πολύ, πολύ γρήγορα: μπύρα, νουντλς, πατατάκια, παιχνίδια, καλλυντικά», δήλωσε ο Dan Martin, συν-επικεφαλής επιχειρηματικής πληροφόρησης στην εταιρεία συμβούλων Dezan Shira & Associates, που βοηθά διεθνείς επιχειρήσεις να επεκταθούν στην Ασία.

Ο λόγος είναι ότι καπάκια πλαστικών, κιβώτια, σακουλάκια σνακ και δοχεία γίνονται όλο και πιο δύσκολο να εξασφαλιστούν. Τα παράγωγα πετρελαίου είναι επίσης απαραίτητα για την παραγωγή συγκολλητικών για υποδήματα και έπιπλα, βιομηχανικών λιπαντικών για μηχανήματα και διαλυτών για βαφές και διαδικασίες καθαρισμού, πρόσθεσε ο Martin.

«Η μετάδοση από τη διαταραχή στο πετρέλαιο και τη ναυτιλία προς τα πετροχημικά και τα καταναλωτικά αγαθά είναι πολύ γρήγορη», είπε.

Η αναστάτωση στις αγορές πρώτων υλών και στη μεταποίηση ασκεί ανοδικές πιέσεις στον παγκόσμιο πληθωρισμό και επιβαρύνει την οικονομική ανάπτυξη. Οι παραγωγοί πληρώνουν περισσότερα για ενέργεια και πρώτες ύλες, γεγονός που πλήττει τα περιθώρια κέρδους και αρχίζει να μετακυλίεται στους καταναλωτές. Το αυξημένο κόστος καυσίμων ανατρέπει τα ταξίδια και την εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ η περιορισμένη προσφορά άλλων υλικών από τη Μέση Ανατολή, όπως λιπάσματα και ήλιο, μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερα τρόφιμα και ηλεκτρονικά.

«Τέτοιες σύνθετες αλυσιδωτές επιπτώσεις εμφανίζονται σε μια περίοδο που πολλές οικονομίες έχουν περιορισμένα περιθώρια να απορροφήσουν σοκ», ανέφερε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε ανάρτηση. «Αν και ο πόλεμος μπορεί να διαμορφώσει την παγκόσμια οικονομία με διαφορετικούς τρόπους, όλα οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη».

Χωρίς εύκολες λύσεις

Οι χώρες έχουν αρχίσει να απελευθερώνουν ιστορικά μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα για να μετριάσουν τις επιπτώσεις του πολέμου. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της διευρυνόμενης έλλειψης οφείλεται στην έλλειψη νάφθας, ενός παραπροϊόντος πετρελαίου και βασικής πρώτης ύλης για συνθετικά υλικά, για την οποία υπάρχουν πολύ μικρότερα αποθέματα και καμία εναλλακτική.

Ορισμένες πετροχημικές εταιρείες στην Ασία, που λαμβάνει πάνω από το ήμισυ της νάφθας της από τη Μέση Ανατολή, έχουν μειώσει την παραγωγή ή έχουν επικαλεστεί «ανωτέρα βία» τις τελευταίες εβδομάδες λόγω περιορισμένων πρώτων υλών, ένας νομικός όρος που αναφέρεται σε απρόβλεπτες συνθήκες που εμποδίζουν την εκπλήρωση συμβολαίων.

Η Νότια Κορέα εκμεταλλεύτηκε την προσωρινή αναστολή αμερικανικών κυρώσεων σε ορισμένα ρωσικά πετρελαϊκά προϊόντα για να αγοράσει το πρώτο φορτίο νάφθας από τη Μόσχα μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Παράλληλα, επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών νάφθας για να διατηρήσει την εγχώρια επάρκεια.

Ο Martin, που συνεργάζεται με κατασκευαστές στο Βιετνάμ, δήλωσε ότι η σπανιότητα της νάφθας αυξάνει το κόστος εισροών για τους πελάτες του, ιδιαίτερα για όσους παράγουν προϊόντα με αυστηρές προδιαγραφές, όπως ημιαγωγούς, εξαρτήματα αυτοκινήτων και συσκευασίες ιατρικής ή διατροφικής χρήσης.

«Δεν υπάρχουν πολλές επιλογές, πέρα από τη μείωση της παραγωγής και της κατανάλωσης ενέργειας», είπε. «Όλες οι εταιρείες ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Όλοι βρίσκονται ακριβώς στην ίδια θέση».

Καθώς οι παραγωγοί σπεύδουν να εξασφαλίσουν υλικά, το κόστος του πλαστικού και των προϊόντων που το περιέχουν αυξάνεται. Σύμφωνα με την ICIS, οι τιμές ρητινών πλαστικού στην Ασία έχουν αυξηθεί έως και 59% σε ιστορικά υψηλά επίπεδα από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Ένας από τους μεγαλύτερους χονδρεμπόρους πλαστικών συσκευασιών στην Ταϊλάνδη δήλωσε ότι αύξησε τις τιμές κατά 10% για τις διαφανείς σακούλες σελοφάν που χρησιμοποιούνται ευρέως στην εστίαση. Στην Ινδία, τα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το εμφιαλωμένο νερό ακριβαίνει, ενώ τα καπάκια πλαστικών μπουκαλιών έχουν τετραπλασιάσει την τιμή τους από την έναρξη του πολέμου. Εκπρόσωπος της Nongshim, της μεγαλύτερης εταιρείας instant noodles στη Νότια Κορέα, δήλωσε ότι ο προμηθευτής πλαστικών συσκευασιών διαθέτει αποθέματα περίπου ενός μήνα.

Η Shariene Goh, αναλύτρια πετροχημικών στην ICIS, σημείωσε ότι προϊόντα που βασίζονται έντονα σε πλαστική συσκευασία, όπως τα καλλυντικά, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ελλείψεις ακόμη νωρίτερα.

«Οι τελικοί τομείς μπορεί να βασιστούν στα αποθέματά τους, τα οποία όμως θα εξαντληθούν με τον χρόνο», είπε. «Πιστεύω ότι σύντομα θα αρχίσουν να ξεμένουν».

Μετάδοση προς τη Δύση

Ως η πρώτη περιοχή που βιώνει τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης, τα προβλήματα εφοδιασμού της Ασίας προμηνύουν αρνητικές εξελίξεις και για τον υπόλοιπο κόσμο, αν η παραγωγή και οι μεταφορές από τη Μέση Ανατολή δεν αποκατασταθούν.

Η Μέση Ανατολή παράγει περίπου το 17% της παγκόσμιας νάφθας και το 30% των πλαστικών ρητινών, ενώ προμηθεύει επίσης το 45% του θείου (για λιπάσματα), το 33% του ηλίου (για ημιαγωγούς, υγεία και αεροδιαστημική) και το 22% της ουρίας και της αμμωνίας (θρεπτικά συστατικά για καλλιέργειες).

Αγρότες στις ΗΠΑ πληρώνουν ήδη περισσότερο για λιπάσματα, καθώς η τιμή της εισαγόμενης ουρίας έχει αυξηθεί περίπου κατά ένα τρίτο. Στην Ινδία, κατασκευαστές προφυλακτικών αναφέρουν διαταραχές λόγω ελλείψεων όχι μόνο σε υλικά συσκευασίας και σιλικονούχα έλαια, αλλά και σε αμμωνία.

«Όπως και κατά τη διάρκεια της COVID, το σοκ εκδηλώνεται διαδοχικά και όχι ταυτόχρονα, μια κυλιόμενη διαταραχή εφοδιασμού που μετακινείται προς τη Δύση», ανέφεραν αναλυτές της J.P. Morgan.

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ασιατικές χώρες επικεντρώθηκαν στον περιορισμό της αύξησης των τιμών του πετρελαίου, με μέτρα όπως απελευθέρωση αποθεμάτων, πλαφόν στις τιμές καυσίμων και μείωση ωρών εργασίας για εξοικονόμηση ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με την JΡ Morgan, οι ελλείψεις θα γίνουν πιο έντονες τον Απρίλιο, καθώς εξαντλούνται οι τελευταίες παραδόσεις πετρελαίου πριν από τον πόλεμο.

«Η βασική πρόκληση έχει μετατοπιστεί από την τιμή στη φυσική έλλειψη», ανέφεραν οι αναλυτές. «Η Ασία δεν βρίσκεται πλέον σε καθαρά προληπτική φάση».

Ορισμένοι παραγωγοί καθυστερούν την αγορά υλικών, ελπίζοντας ότι οι τιμές θα μειωθούν αν επιλυθεί η σύγκρουση.

Ο Qiu Jun, παραγωγός πολυεστέρα στην Κίνα, δήλωσε ότι μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η τιμή των πρώτων υλών του έχει αυξηθεί κατά περίπου 50% – αύξηση που οι πελάτες του δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν.

Το εργοστάσιό του συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά μόνο για την εκτέλεση υφιστάμενων παραγγελιών. Ακολουθεί στάση αναμονής για να αποφύγει την αγορά ακριβών υλικών που μπορεί να οδηγήσουν σε απούλητα αποθέματα. «Ανησυχώ», είπε. «Όλη η βιομηχανία νιώθει το ίδιο. Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος».

Άλλοι προσπαθούν να μειώσουν το κόστος περιορίζοντας τη χρήση πλαστικού στη συσκευασία. Στην Ινδονησία, όπου οι τιμές του πλαστικού έχουν διπλασιαστεί τον τελευταίο μήνα, οι εταιρείες μειώνουν το πάχος των υλικών συσκευασίας. Ορισμένες εξετάζουν τη χρήση εναλλακτικών όπως χαρτί, γυαλί, αλουμίνιο ή ανακυκλωμένο πλαστικό, αν και αυτά παρουσιάζουν προκλήσεις ως προς την ανθεκτικότητα, τη συμμόρφωση με κανονισμούς και τον χρόνο προσαρμογής της παραγωγής, που μπορεί να φτάσει από έξι μήνες έως έναν χρόνο.

Η στροφή σε ανακυκλωμένα πλαστικά μπορεί επίσης να είναι δαπανηρή, καθώς η παγκόσμια προσφορά είναι ήδη περιορισμένη και το κόστος τους είναι πέντε έως επτά φορές υψηλότερο από τα πλαστικά που παράγονται από ορυκτά καύσιμα.

«Ακόμη κι αν αύριο επανέλθει η κανονικότητα στα Στενά του Ορμούζ, θα χρειαστούν τουλάχιστον αρκετοί μήνες μέχρι να υπάρξει κάποια μορφή ομαλότητας στον κλάδο του πλαστικού στην Ασία», κατέληξε.

moneyreview.gr με πληροφορίες από το CNN