Η πράσινη ενέργεια «αιχμή του δόρατος» για την μείωση τιμών στο ρεύμα-Τι αλλάζει στους λογαριασμούς

Με «σημαία» τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, την αποθήκευση και την εξοικονόμηση ενέργειας προχωρά το σχέδιο της κυβέρνησης και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30% σε βάθος τριετίας 2027-2029.

Ειδικότερα, όπως αποτυπώθηκε εχθές κατά την αναλυτική παρουσίαση του σχεδίου με τίτλο «Συμφωνία προόδου και ευημερίας: Οδικός χάρτης για προσιτό ρεύμα σε ορίζοντα τριετίας», η προσέγγιση του ΥΠΕΝ εκκινεί από το πλούσιο ηλιακό και αιολικό δυναμικό της χώρας με τις μέχρι τώρα «επιδόσεις» να κατατάσσουν την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις σε όρους διείσδυσης, πράγμα που επιδιώκεται να συνεχιστεί και πολύ περισσότερο να «συνδεθεί» με τον τελικό καταναλωτή, αντιμετωπίζοντας, την ίδια στιγμή, την «χρόνια παθογένεια» να μην φτάνει το φθηνό πράσινο ρεύμα μέχρι τον λογαριασμό ρεύματος.

Ολιστική προσέγγιση με μείωση 30%

Σε αυτή την κατεύθυνση, το πακέτο της κυβέρνησης δεν περιορίζεται στα «παραδοσιακά» εργαλεία παρά επεκτείνεται και δίνει έμφαση στην «αυτενέργεια» του καταναλωτή μέσα από συστήματα αυτοπαραγωγής και αυτοκατανάλωσης που εν τέλει δύναται να «απαλλάξουν» κατά ένα μέρος την κατανάλωση ενέργειας από τις διακυμάνσεις και τις αναταράξεις που αποτυπώνονται στα ταμπλό του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και επακολουθούν γεωπολιτικών και ευρύτερων παραγόντων.

Με άλλα λόγια, το ΥΠΕΝ επιχειρεί, μέσα από μια παλέτα παρεμβάσεων γραμμή προς γραμμή στο λογαριασμό ρεύματος, να «αντιμετωπίσει τις αιτίες και όχι απλώς τα συμπτώματα» στην υπόθεση που λέγεται «ενεργειακό κόστος».

Σημειώνεται ότι ο γενικός στόχος για μείωση 30% τίθεται σε σχέση με την μέση τιμή λιανικής των 237,8€/MWh που πλήρωσε ο καταναλωτής το δεύτερο εξάμηνο του 2025 σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Πέρα από το αμιγώς κόστος προμήθειας/ενέργειας, η εν λόγω τιμή συμπεριλαμβάνει το κόστος ευστάθειας του συστήματος, τα τέλη δικτύου υπέρ ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, το κόστος των τεχνικών και μη τεχνικών απωλειών του δικτύου, το ΕΤΜΕΑΡ, το κόστος των υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας καθώς και τους φόρους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η παρέμβαση του ΥΠΕΝ στοχεύει εν συνόλω στις παραμέτρους που συνθέτουν σήμερα τον λογαριασμό ρεύματος, επιχειρώντας σημειακές αλλαγές και παρεμβάσεις που σωρευτικά θα φέρουν την μείωση του 30%. Μάλιστα, όπως τόνισε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, η εν λόγω προσέγγιση καθιστά και την όλη στρατηγική βιώσιμη και εφικτή καθώς λαμβάνει υπόψη το σύνολο των επιπτώσεων και παράπλευρων συνεπειών που μπορεί να επιφέρει ένα μέτρο είτε δημοσιονομικά είτε σε κάποιο άλλο «μέτωπο», κινδυνεύοντας τότε να δημιουργηθεί ντόμινο προβλημάτων με το φάρμακο στη μία περίπτωση να μετατρέπεται σε «φαρμάκι» στην άλλη.

Στο επίκεντρο οι ΑΠΕ

Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, ο πυρήνας των μέτρων εδράζεται στην προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με την ανάλυση του ΥΠΕΝ να αναδεικνύει το όφελος που προκύπτει στα οικονομικά της ενέργειας τόσο με την μείωση της χονδρικής όσο και με την αντιστροφή του εμπορικού ισοζυγίου με την Ελλάδα από καθαρός εισαγωγέας να γίνεται καθαρός εξαγωγέας ενέργειας.

Αναλυτικότερα, όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, το 2026, κατά τις περιόδους υψηλής διείσδυσης ΑΠΕ, η μέση τιμή χονδρικής είναι 73€/MWh για να συμπληρώσει ότι με επιπλέον ΑΠΕ και καλύτερες διεθνείς συγκυρίες, η ετήσια μέση τιμή χονδρικής μπορεί να συγκλίνει προς αυτό το επίπεδο (και χαμηλότερα).

Σύμφωνα με σχετικούς υπολογισμούς που περιλαμβάνονται στην παρουσίαση του ΥΠΕΝ, οι ακριβές τιμές προέρχονται κυρίως από τις ώρες χωρίς ηλιοφάνεια, πράγμα που με την σειρά του «παραπέμπει» στην ανάγκη της αποθήκευσης προκειμένου να μετατοπιστεί η κατανάλωση της φθηνής ηλιακής πράσινης ενέργειας από τις πρωινές και μεσημεριανές ώρες προς τις απογευματινές και βραδινές, περιορίζοντας έτσι την ανάγκη να μπαίνουν στο σύστημα προς κάλυψη των ενεργειακών αναγκών οι ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου.

Την ίδια στιγμή, η στοχαστικότητα των ΑΠΕ επιφέρει ζητήματα ευστάθειας του δικτύου που σε πρώτο πλάνο αποτυπώνονται στην αύξηση του κόστους εξισορρόπησης του συστήματος. Η απάντηση εδώ βρίσκεται στην αποθήκευση που με την σειρά της δύναται να κατανείμει με καλύτερους όρους την πράσινη παραγωγή μέσα στη διάρκεια της ημέρας, εξομαλύνοντας έτσι τις ανάγκες εξισορρόπησης και επομένως το σχετικό κόστος.

Ως προς το κομμάτι των εισαγωγών-εξαγωγών, η εικόνα έχει αλλάξει άρδην και από έλλειμμα 575 εκατ. ευρώ το 2023 περάσαμε σε πλεόνασμα 438 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με την μεταβολή να προσεγγίζει το 1 δις ευρώ. Τα παραπάνω αποτυπώνουν το όφελος της «πράσινης» οδού με το ΥΠΕΝ να επιδιώκει μέσω του οδικού χάρτη, να το μεταφράσει στους λογαριασμούς ρεύματος, προωθώντας μια σειρά μέτρα και εργαλεία, στοχεύοντας τόσο επί του συνόλου της αγοράς όσο και στο επίπεδο του καταναλωτή.

Οι έμμεσες παρεμβάσεις στο λογαριασμό ρεύματος

Επιγραμματικά τα βασικά σημεία που «απαντούν» στα αντίστοιχα προβλήματα, αφορούν στα εξής:

• Χονδρική αγορά: περισσότερες ΑΠΕ, με νέο χωροταξικό σχεδιασμό, ώστε να αυξηθούν οι ώρες φθηνής παραγωγής
• Χονδρική και εξισορρόπηση: επιτάχυνση της αποθήκευσης με 600 εκατ. ευρώ, ώστε η φθηνή ενέργεια των ΑΠΕ να μεταφέρεται στις ακριβότερες απογευματινές και βραδινές ώρες και να περιορίζεται παράλληλα το κόστος εξισορρόπησης. Τα 600 εκατ. ευρώ για την αποθήκευση προέρχονται κατά 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και κατά 200 εκατ. ευρώ από την ρήτρα ενεργειακής διαφυγής. Από τα νέα 200 εκατ. ευρώ, 50 εκατ. ευρώ προορίζονται για αποθήκευση σε ΟΤΑ, 50 εκατ. για αυτοκατανάλωση μη οικιακών καταναλωτών, 50 εκατ. για μεγάλα έργα αποθήκευσης συνδεδεμένα με ΑΠΕ και 50 εκατ. για αυτοτελείς μπαταρίες.
• ΥΚΩ: Διασυνδέσεις των νησιών και ανάπτυξη μικρών έργων ΑΠΕ, ώστε να μειωθεί το υψηλό κόστος ηλεκτροπαραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.
• Απώλειες: Περιορισμός των ρευματοκλοπών και των μη τεχνικών απωλειών ώστε με την σειρά της να μειωθεί η επιβάρυνση που συνοδεύει τους λογαριασμούς ρεύματος. Οι μη τεχνικές απώλειες κοστίζουν περίπου 450 εκατ. ευρώ το χρόνο (2022-2204) με το ΥΠΕΝ να σημειώνει ότι η συνεχιζόμενη μείωση τους αφαιρεί ένα σημαντικό βάρος από την τελική τιμή του ρεύματος.
• Προμήθεια: αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι οποίες επιβαρύνουν τελικά το σύνολο των καταναλωτών.
• Λιανική αγορά: ενίσχυση του ανταγωνισμού μεταξύ των προμηθευτών και μεγαλύτερη κινητικότητα προς ανταγωνιστικότερα τιμολόγια.

Αναλυτικότερα, όπως έχει γράψει το insider.gr, τα μέτρα που υπηρετούν τους παραπάνω άξονες αφορούν στη μείωση των ΥΚΩ κατά 50% για όλους τους καταναλωτές, στην καλύτερη εποπτεία του δικτύου με την «αρωγή» και των έξυπνων μετρητών για τον περιορισμό των ρευματοκλοπών, στη θέσπιση του νέου πλαισίου για τον «ενεργειακό τουρισμό» προς αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών και κατά συνέπεια των ληξιπρόθεσμων οφειλών, καθώς και στην περαιτέρω θωράκιση του χρωματικού κώδικα των τιμολογίων, όπου τα μπλε σταθερά τιμολόγια φέρεται να προτεραιοποιούνται στις επιλογές των καταναλωτών με την ΔΕΗ προσφάτως να πυροδοτεί εκ νέου τον ανταγωνισμό σε αυτή την κατηγορία με ένα νέο σταθερό τιμολόγιο στα 11,5 λεπτά του ευρώ ανά κιλοβατώρα.

Η αυτοκατανάλωση στη πρώτη γραμμή

Τέλος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ιεραρχεί το κομμάτι της αυτοκατανάλωσης και αυτοπαραγωγής τόσο στους οικιακούς όσο και στους εμπορικούς καταναλωτές με τον κλάδο να συγκεντρώνει σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία από το Κοινωνικό και Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών και την ενεργειακή ρήτρα διαφυγής. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσίασε το ΥΠΕΝ, η παραγωγή για ιδία χρήση ξεπερνά το 1,1 GW - κυρίως από εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές.

Τις αμέσως επόμενες ημέρες, το ΥΠΕΝ θα προχωρήσει στη δημοσίευση της αναθεωρημένης υπουργικής απόφασης για το net-billing, γεγονός που αναμένεται να πυροδοτήσει εκ νέου το ενδιαφέρον της αγοράς, επισπεύδοντας τις νέες συνδέσεις.

Το νέο πλαίσιο θα απλοποιεί το net billing και θα δίνει τη δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση στο δίκτυο, συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες, παραγωγής μέσω τρίτου προσώπου, αλλά και εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι έως 800 Watt, με ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας.

Το ΥΠΕΝ υποστήριξε πως η κυβερνητική στρατηγική δεν ποντάρει σε μία «μεγάλη» παρέμβαση, αλλά στην ταυτόχρονη πίεση όλων των επιμέρους στοιχείων που συνθέτουν τον λογαριασμό: χονδρική, εξισορρόπηση, ΥΚΩ, απώλειες, κόστος προμήθειας, κατανάλωση και αυτοπαραγωγή.